સુચિન્દ્રમ : ભારતવર્ષમાં અનેક પ્રાચીન મંદિરો છે, પરંતુ તમિલનાડુના કન્યાકુમારી પાસે આવેલું સુચિન્દ્રમ મંદિર સ્થાપત્ય અને આધ્યાત્મિકતાનો અજોડ સંગમ છે. આ ભારતનું એકમાત્ર એવું દુર્લભ સ્થળ છે જ્યાં સૃષ્ટિના સર્જનહાર બ્રહ્મા, પાલનહાર વિષ્ણુ અને સંહારક શિવની પૂજા એક જ ‘લિંગ’ સ્વરૂપે કરવામાં આવે છે. આ મંદિર તેના વિશાળ ગોપુરમ અને મંત્રમુગ્ધ કરી દેતી શિલ્પકલા માટે વિશ્વભરમાં જાણીતું છે.
 આ મંદિર સાથે જોડાયેલી પૌરાણિક કથા અત્યંત રસપ્રદ છે. પ્રાચીન કાળમાં આ વિસ્તાર ‘જ્ઞાન અરણ્ય’ નામના ગાઢ જંગલ તરીકે ઓળખાતો હતો, જ્યાં મહર્ષિ અત્રિ અને તેમના પત્ની સતી અનુસૂયા નિવાસ કરતા હતા. દેવી અનુસૂયાની પાતિવ્રત્ય શક્તિની કસોટી કરવા માટે જ્યારે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ સાધુના વેશે તેમના આશ્રમમાં પહોંચ્યા, ત્યારે અનુસૂયાએ પોતાની દૈવી શક્તિથી આ ત્રણેય દેવોને નવજાત શિશુ બનાવી દીધા હતા.
 જ્યારે દેવીઓની વિનંતી પર અનુસૂયાએ ત્રણેય દેવોને મૂળ સ્વરૂપમાં પાછા લાવ્યા, ત્યારે ત્રિમૂર્તિએ પ્રસન્ન થઈને આ પવિત્ર ભૂમિ પર પ્રતીકાત્મક સ્વરૂપે રહેવાનું વચન આપ્યું. અહીં સ્થિત લિંગના ત્રણ ભાગ છે: નીચેનો ભાગ બ્રહ્મા, મધ્ય ભાગ વિષ્ણુ અને ઉપરનો ભાગ શિવ (મહેશ) દર્શાવે છે. આથી જ આ મંદિરને ‘સ્થાનુમાલયન’ (સ્થાનુ એટલે શિવ, માલ એટલે વિષ્ણુ અને અયન એટલે બ્રહ્મા) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
કહેવાય છે કે ઈન્દ્ર દેવને મળેલા શ્રાપમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે તેમણે આ જ સ્થળે તપસ્યા કરી હતી, જેના કારણે આ સ્થાનનું નામ ‘સુચિન્દ્રમ’ (શુચિ એટલે પવિત્ર અને ઈન્દ્ર) પડ્યું છે. આ મંદિર માત્ર ભક્તો માટે જ નહીં પણ ઈતિહાસકારો અને પ્રવાસીઓ માટે પણ આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે. અહીંની મ્યુઝિકલ પિલર્સ (સંગીતમય સ્તંભો) આજે પણ આધુનિક વિજ્ઞાન માટે એક કોયડો છે.