નવી દિલ્હી : નવું વર્ષ ૨૦૨૬ ભારતની ન્યાયિક પ્રણાલી માટે અત્યંત વ્યસ્ત અને સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થવાનું છે. સુપ્રીમ કોર્ટ આ વર્ષે એવા અનેક કેસોની સુનાવણી હાથ ધરશે જેની સીધી અસર સામાન્ય નાગરિકોના અધિકારો, મહિલાઓની ગરિમા અને દેશની ચૂંટણી પ્રક્રિયા પર પડશે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યા કાંતના નેતૃત્વમાં કોર્ટ અનેક જટિલ કાનૂની કોયડાઓ ઉકેલવા તૈયાર છે.

૧. તલાક-એ-હસન: મહિલાઓની ગરિમાનો પ્રશ્ન

મુસ્લિમ સમાજમાં પ્રચલિત 'તલાક-એ-હસન' (દર મહિને એકવાર તલાક બોલીને ત્રણ મહિનામાં છૂટાછેડા) ની પ્રથા પર સુપ્રીમ કોર્ટે સખત વલણ અપનાવ્યું છે. ૨૦૨૬માં કોર્ટ એ નક્કી કરશે કે શું આ પ્રથા બંધારણની કલમ ૧૪, ૧૫ અને ૨૧નું ઉલ્લંઘન કરે છે. તાજેતરની સુનાવણીમાં કોર્ટે પ્રશ્ન કર્યો હતો કે, "શું સભ્ય સમાજમાં આવી પ્રથાને સ્થાન હોઈ શકે?" આ કેસમાં પાંચ જજની બંધારણીય બેન્ચ રચાય તેવી પૂરેપૂરી શક્યતા છે.

૨. SIR કેસ: મતદાર યાદીઓની શુદ્ધતા

ચૂંટણી પંચના 'સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન' (SIR) ના નિર્ણયને પશ્ચિમ બંગાળ, કેરળ અને તમિલનાડુ જેવા રાજ્યોએ પડકાર્યો છે. ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર કરનારાઓને ઓળખવા માટે ૨૦૦૩ની મતદાર યાદીને આધાર માનવાના નિર્ણય પર કોર્ટ ૨૦૨૬માં વિગતવાર સુનાવણી કરશે. આ ચુકાદો ભવિષ્યની ચૂંટણીઓની પારદર્શિતા નક્કી કરવામાં નિર્ણાયક સાબિત થશે.

૩. દિલ્હી પ્રદૂષણ: હવે દર મહિને થશે સમીક્ષા

દિલ્હી-એનસીઆરમાં શ્વાસ લેવો મુશ્કેલ બની રહ્યો છે ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે કડક વલણ અપનાવીને ૨૦૨૬માં દર મહિને સુનાવણી કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માત્ર શિયાળામાં જ નહીં, પરંતુ આખું વર્ષ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટેના લાંબા ગાળાના ઉપાયો પર નજર રાખવામાં આવશે. સીજેઆઈએ પ્રદૂષણને કારણે સુનાવણી વર્ચ્યુઅલ મોડમાં ચલાવવાનું પણ સૂચન કર્યું છે.

૪. ઉન્નાવ બળાત્કાર કેસ અને એસિડ એટેક

ભૂતપૂર્વ ધારાસભ્ય કુલદીપ સિંહ સેંગરના જામીન પર સુપ્રીમ કોર્ટે સ્ટે આપ્યો છે, જેની સુનાવણી ૨૦૨૬માં આગળ વધશે. બીજી તરફ, એસિડ એટેકના ગુનેગારોને સમાજ માટે ખતરો ગણાવીને કોર્ટ તેમના પર કડક શરતો લાદવા અને પીડિતોને ઝડપી ન્યાય અપાવવા માટે નવા માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી શકે છે.

૨૦૨૬ના મુખ્ય કેસો પર એક નજર:

· તલાક-એ-હસન: લિંગ-તટસ્થ છૂટાછેડાના કાયદાની માંગ.

· SIR અભિયાન: મતદાર યાદીમાંથી ગેરકાયદેસર નામો હટાવવાની કાયદેસરતા.

· પર્યાવરણ: દિલ્હીના ઝેરી સ્મોગ સામે ન્યાયિક યુદ્ધ.

· ક્રાઈમ: ઉન્નાવ કાંડ અને એસિડ એટેકના ગુનેગારો પર તવાઈ.