૧૯૦૧ બાદ ૨૦૨૫ અત્યાર સુધીનું આઠમું ગરમ વર્ષ રહ્યું
ભારતની ધરતી તપી રહી છેઃ ૨૦૨૫નું વર્ષ દેશનું ૮મું સૌથી ગરમ વર્ષ રહ્યું: સરેરાશ તાપમાન ૦.૨૮ ડિગ્રી વધુ હતું : હવામાન આધારિત આફતોથી ૨૭૬૦ લોકોના મોતઃ યુપી સૌથી વધુ પ્રભાવિતઃ ૨૦૨૬એ દેશમાં ઠંડીની આશા
નવી દિલ્હી તા.૨૦: ભારતમાં હવામાનની દ્રષ્ટિએ ૨૦૨૫ ગરમ વર્ષ હતું. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) અનુસાર, આ વર્ષ દેશનું આઠમું સૌથી ગરમ વર્ષ હતું. વર્ષનું સરેરાશ તાપમાન લાંબા ગાળાના સરેરાશ કરતાં ૦.૨૮ ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધારે હતું. નોંધપાત્ર વાત એ છે કે, આ ગરમ વર્ષ એવા સમયે આવ્યું જ્યારે ન તો મજબૂત અલ નીનો હતો કે ન તો ભારે ગરમી. આમ છતાં, સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધુ રહ્યું, જે દેશમાં બદલાતા હવામાન પેટર્ન સૂચવે છે.ભારે વરસાદ, પૂર, કરા, ભૂસ્ખલન, વીજળી, વાવાઝોડા અને ગરમીના મોજાને કારણે કુલ ૨,૭૬૦ મૃત્યુ થયા હતા
૨૦૨૪ સૌથી ગરમ વર્ષ રહ્યું હતું. , જ્યારે તાપમાન સરેરાશ કરતાં ૦.૬૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધુ હતું. IMD અનુસાર, છેલ્લા ૧૫ વર્ષોમાંથી ૧૦ સૌથી ગરમ વર્ષ રહ્યા છે, જેમાં ૨૦૧૬ થી ૨૦૨૫ સુધીનો દાયકો સૌથી ગરમ દાયકો સાબિત થયો છે. IMD અનુસાર, ૨૦૨૫માં દેશનું સરેરાશ તાપમાન ૧૯૯૧-૨૦૨૦ના સરેરાશ કરતાં ૦.૨૮ ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધુ હતું. નિષ્ણાતો કહે છે કે આ દર્શાવે છે કે ભારતમાં ગરમીનું વલણ સતત વધી રહ્યું છે.
ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, હવામાનશાષાીઓ કહે છે કે આબોહવા પરિવર્તનની અસરો સ્પષ્ટપણે દેખાય છે. ૧૯૦૧ થી ૨૦૨૫ સુધીના ડેટા દર્શાવે છે કે પ્રતિ સદી વાર્ષિક સરેરાશ તાપમાનમાં ૦.૬૮ ડિગ્રીનો વધારો થયો છે. દિવસના મહત્તમ તાપમાનમાં ૦.૮૯ ડિગ્રી અને રાત્રિના લઘુત્તમ તાપમાનમાં ૦.૪૭ ડિગ્રીનો વધારો થયો છે.
૨૦૨૫માં, લગભગ દરેક ઋતુમાં તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધુ હતું. જાન્યુઆરી અને ફેબ્રુઆરીના શિયાળાના મહિનાઓ પ્રમાણમાં ગરમ હતા, જ્યારે ચોમાસા પહેલા અને ચોમાસા પછીના સમયગાળામાં પણ સરેરાશ કરતાં વધુ તાપમાન નોંધાયું હતું. ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ ખાસ કરીને અસામાન્ય રીતે ગરમ હતું. આ મહિનામાં લઘુત્તમ તાપમાન અત્યાર સુધીનું સૌથી વધુ નોંધાયું હતું, જ્યારે મહત્તમ તાપમાન બીજા ક્રમે પહોંચ્યું હતું.
જોકે ૨૦૨૫માં ચોમાસાની ઋતુ એકંદરે સારી રહી હતી, દેશમાં તેના સામાન્ય વરસાદના આશરે ૧૧૦ ટકા વરસાદ પડ્યો હતો, તેમ છતાં ભારે હવામાન ઘટનાઓમાં વધારો જોવા મળ્યો હતો. ભારે વરસાદ, પૂર, ભૂસ્ખલન, વીજળી અને ગરમી સંબંધિત ઘટનાઓએ સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન દેશભરમાં વિનાશ વેર્યો હતો. ૨૦૨૫ માં હવામાન સંબંધિત આફતોમાં આશરે ૨,૭૬૦ લોકો માર્યા ગયા હતા. ઉત્તર પ્રદેશ સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત રાજ્ય હતું, જેમાં ૪૦૦ થી વધુ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા. મધ્યપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને ઝારખંડ જેવા રાજ્યોમાં પણ નોંધપાત્ર જાનહાનિ થઈ હતી. ભારે વરસાદ, પૂર અને ભૂસ્ખલનમાં જ ૧,૩૭૦ થી વધુ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા.
આ સમયગાળા દરમિયાન, ઉત્તર હિદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં ચાર ચક્રવાત રચાયા હતા, જેની અસર ભારત અને પડોશી દેશો પર પડી હતી. આમાંના કેટલાક ચક્રવાતોને કારણે શ્રીલંકા, મલેશિયા, ઇન્ડોનેશિયા અને થાઇલેન્ડ જેવા દેશોમાં ભારે વરસાદ, પૂર અને ભૂસ્ખલન થયું હતું. હવામાનશાષીઓના મતે, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ચક્રવાતોની તીવ્રતા અને પ્રકૃતિ પણ બદલાઈ રહી છે.
જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ સુધીમાં, મોટાભાગના વિસ્તારોમાં લઘુત્તમ તાપમાન સરેરાશથી ઓછું રહેવાની ધારણા છે. ઉત્તરપﾍમિ અને ઉત્તરપૂર્વ ભારત અને દક્ષિણ દ્વીપકલ્પના ભાગોમાં રાત્રિનું તાપમાન સામાન્ય અથવા સરેરાશથી વધુ રહી શકે છે. ઉત્તર-પﾍમિ, ઉત્તરપૂર્વ અને ગંગાના મેદાનો સિવાય મોટાભાગના વિસ્તારોમાં દિવસનું તાપમાન સરેરાશથી નીચે રહેશે. મધ્ય ભારત, પૂર્વીય ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારમાં વધુ ઠંડીના મોજાનો અનુભવ થઈ શકે છે. જોકે, ઉત્તર-પﾍમિ ભારતમાં હળવો શિયાળો આવી શકે છે, જેમાં દિવસ અને રાત્રિનું તાપમાન સામાન્ય અથવા સામાન્યથી ઉપર રહેશે.
હવામાનશાષાીઓ કહે છે કે શિયાળાના મહિનાઓ દરમિયાન વરસાદ ખાસ કરીને જમ્મુ અને કાશ્મીર અને લદ્દાખ જેવા પ્રદેશો માટે મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે ત્યાં વાર્ષિક વરસાદનો નોંધપાત્ર હિસ્સો રહે છે. આ વરસાદ માત્ર રવિ પાક માટે જ નહીં પરંતુ પાણીનાસ્ત્રોતો, નદીઓ અને હિમનદીઓના સંતુલન માટે પણ જરૂરી છે. IMD નું મૂલ્યાંકન સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે ભારતમાં હવામાન પેટર્ન ઝડપથી બદલાઈ રહી છે અને આગામી વર્ષોમાં ભારે હવામાન ઘટનાઓ વધુ પડકારજનક બની શકે છે.
ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ ૨૦૨૬ ના પહેલા દિવસે ભારતનું વાતાવરણ ૨૦૨૫ રિપોર્ટ બહાર પાડ્યો. અહેવાલ મુજબ, ૨૦૨૫ એ ૧૯૦૧ પછી દેશનું આઠમું સૌથી ગરમ વર્ષ હતું. ૨૦૨૫ માં સમગ્ર ભારતમાં વાર્ષિક સરેરાશ જમીન સપાટીનું તાપમાન ૧૯૯૧ થી ૨૦૨૦ સુધીના લાંબા ગાળાના સરેરાશ કરતા ૦.૨૮0C વધારે હતું.
આ સમયગાળા દરમિયાન પાછલું સૌથી ગરમ વર્ષ ૨૦૨૪ હતું. IMD ના ડિરેક્ટર જનરલ મૃત્યુંજય મહાપાત્રાએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા ૧૬ વર્ષમાં ટોચના પાંચ સૌથી ગરમ વર્ષ બન્યા છે, જે આબોહવા પરિવર્તનનો સ્પષ્ટ સંકેત છે. લાંબા ગાળાના તાપમાનમાં વધારો દર ૧૦૦ વર્ષના સરેરાશ કરતા ૦.૬૮0C વધારે છે.
૨૦૨૫માં, શિયાળાનું તાપમાન ૧.૧૭ઓઘ્ વધારે હતું, અને ચોમાસા પહેલાનું તાપમાન ૦.૨૯0C વધારે હતું. ફેબ્રુઆરી સૌથી ગરમ મહિનો હતો (૧.૩૬0C વધુ).
વાર્ષિક વરસાદ લાંબા ગાળાના સરેરાશના ૧૧૦ ટકા હતો, જ્યારે દક્ષિણપﾍમિ ચોમાસુ ૧૦૮ ટકા હતું. ઉત્તરપﾍમિ ભારતમાં ૧૨૭ ટકા વરસાદ પડ્યો હતો. ઉત્તરપૂર્વમાં પાછલા વર્ષો કરતા ઓછો વરસાદ પડ્યો હતો.
ભારે વરસાદ, પૂર, કરા, ભૂસ્ખલન, વીજળી, વાવાઝોડા અને ગરમીના મોજાને કારણે કુલ ૨,૭૬૦ મૃત્યુ થયા હતા. વીજળી અને વાવાઝોડાને કારણે ૧,૩૧૦ થી વધુ મૃત્યુ થયા હતા, અને પૂર અને ભૂસ્ખલનને કારણે ૧,૩૭૦ થી વધુ મૃત્યુ થયા હતા. સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત રાજ્યો ઉત્તર પ્રદેશ (વીજળી પડવાથી ૩૧૦), મધ્ય પ્રદેશ (૧૯૦), મહારાષ્ટ્ર (પૂરથી ૨૧૦), અને જમ્મુ અને કાશ્મીર (૧૫૫) હતા.(૩૮.૨૪)
(10:21 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
