નવી દિલ્‍હી, તા.૧૫: ગ્રામીણ ભારતની આર્થિક સુરક્ષાની કરોડરજ્જુ ગણાતા મહાત્‍મા ગાંધી રાષ્‍ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી અધિનિયમને નાબૂદ કરવાનો અને તેના સ્‍થાને એક નવો કાયદો લાવવાનો કેન્‍દ્ર સરકારનો નિર્ણય હવે સંસદીય તબક્કામાં પ્રવેશી ચૂકયો છે. લોકસભાના સભ્‍યોને પ્રસ્‍તાવિત વિકાસશીલ ભારત - રોજગાર અને આજીવિકા મિશન (ગ્રામીણ) બિલ, ૨૦૨૫ની બ્‍લૂપ્રિન્‍ટ સોપવામાં આવી. આ પગલું સ્‍પષ્ટ સંકેત આપે છે કે સરકાર આ મહત્‍વપૂર્ણ પરિવર્તનને સંસદમાં ઝડપથી પસાર કરવા માંગે છે. આ નવું બિલ માત્ર કાયદાનું નામ જ નથી બદલતું, પરંતુ ૨૦૪૭ સુધીમાં વિકસિત ભારતના રાષ્‍ટ્રીય લક્ષ્ય સાથે ગ્રામીણ રોજગારને ફરીથી ગોઠવવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે.

નવા બિલમાં સૌથી મોટો સકારાત્‍મક બદલાવ ગ્રામીણ પરિવારો માટે રોજગારની કાનૂની ગેરંટીમાં વધારો કરવાનો છે. હાલના મનરેગા કાયદા હેઠળ મળતી ૧૦૦ દિવસની રોજગારની મર્યાદાને વધારીને ૧૨૫ દિવસ કરવાની વૈધાનિક ગેરંટીનો પ્રસ્‍તાવ મૂકવામાં આવ્‍યો છે. આનાથી ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ પરિવારોને એક નાણાકીય વર્ષમાં વધુ સમય માટે આવક સુરક્ષા મળશે, જે તેમની આજીવિકાને મજબૂત બનાવશે. જોકે, સૂત્રોના જણાવ્‍યા અનુસાર, બિલમાં ભંડોળની વહેંચણી ૬૦:૪૦ (કેન્‍દ્ર, રાજ્‍ય) રાખવાની જોગવાઈને કારણે વિપક્ષો આ લાભ સામે રાજ્‍યો પરના વધતા નાણાકીય બોજને મુદ્દો બનાવી શકે છે.

મનરેગા કાયદો, જેણે ગ્રામીણ અર્થતંત્રમાં ક્રાંતિ લાવી હતી અને ગ્રામીણ સ્‍થળાંતરને અંકુશમાં રાખવામાં મહત્‍વની ભૂમિકા ભજવી હતી, તેની જગ્‍યાએ આવનારું આ નવું માળખું ગ્રામીણ વિકાસની વ્‍યાખ્‍યા બદલવા માંગે છે. વીબી-ગ્રામ જી બિલનો ઉદ્દેશ્‍ય માત્ર મજૂરી આપવાનો નથી, પરંતુ ગ્રામીણ વિસ્‍તારોમાં વિવિધ વિકાસ યોજનાઓનું સંકલન કરીને ટકાઉ સંપત્તિઓ અને આર્થિક સશક્‍તિકરણ પર વધુ ભાર મૂકવાનો છે. આ સંકલનથી ગ્રામીણ માળખાકીય વિકાસને વેગ મળવાની અને કાર્યની ગુણવત્તામાં સુધારો થવાની અપેક્ષા છે, જે અંતે સમળદ્ધ અને મજબૂત ગ્રામીણ ભારતનું નિર્માણ કરશે.

સંસદના આગામી સત્રમાં આ બિલ કેન્‍દ્ર સરકાર અને વિપક્ષો વચ્‍ચેના મોટા રાજકીય ટકરાવનું કેન્‍દ્ર બની શકે છે. એક તરફ, સરકાર વિકસિત ભારતના ધ્‍યેય સાથે વધુ દિવસોની રોજગાર ગેરંટીના લાભો ગણાવશે, તો બીજી તરફ, વિપક્ષો ભંડોળની પેટર્નમાં ફેરફાર કરીને રાજ્‍યો પર નાણાકીય જવાબદારીઓ નાખવા બદલ સરકારની આલોચના કરશે. આ બિલનો અમલ કેવી રીતે થાય છે અને રાજ્‍યો આ નવા ભંડોળના માળખાને કેવી રીતે સ્‍વીકારે છે, તેના પર ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી યોજનાનું ભવિષ્‍ય નિર્ભર રહેશે.