નવી દિલ્હી : નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારામને શનિવારે જાહેરાત કરી કે દેશના અર્થતંત્રને સુવ્યવસ્થિત કરવાના વ્યાપક પ્રયાસોના ભાગરૂપે કસ્ટમ્સ પ્રણાલીમાં સંપૂર્ણ ઓવરહોલ (સંપૂર્ણ ફેરફાર) કરવો એ તેમની આગામી મુખ્ય સુધારાની પ્રાથમિકતા રહેશે.
HT લીડરશીપ સમિટમાં બોલતા, તેમણે કહ્યું કે કસ્ટમ્સ માળખામાં નોંધપાત્ર સરળીકરણ અને વધુ સ્પષ્ટતા લાવવાની જરૂર છે. તેમણે પારદર્શિતા વધારવા અને વ્યવસાયો માટે પાલન પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા પર ભાર મૂક્યો હતો.
સીતારામને જણાવ્યું, "કરવા માટે ઘણી વસ્તુઓ છે, પરંતુ જે કાર્ડ પર છે—અને હું બજેટ પહેલાં કોઈ રહસ્ય નથી ખોલી રહી—તે કસ્ટમ્સ ક્ષેત્રનો સંપૂર્ણ ઓવરહોલ છે. આપણે કસ્ટમ્સને ઘણું સરળ બનાવવાની જરૂર છે જેથી લોકોને તે કંટાળાજનક કે બોજારૂપ ન લાગે અને નિયમોનું પાલન સરળતાથી થઈ શકે."
બિનજરૂરી જટિલતાઓ દૂર કરવા પર ભાર
નાણામંત્રીએ અગાઉના કર સુધારાઓ સાથે સરખામણી કરતા જણાવ્યું કે કેવી રીતે આવકવેરા પ્રણાલી પણ વહીવટી જટિલતાઓથી પીડાતી હતી, ભલે દરો પોતે મુખ્ય મુદ્દો ન હોય. તેમણે યાદ કર્યું કે આનાથી "ટેક્સ ટેરરિઝમ" શબ્દનો ઉદય થયો હતો, જેને તેમણે ફેસલેસ એસેસમેન્ટ જેવા પગલાં દ્વારા દૂર કરવા માટે સક્રિયપણે કામ કર્યું હતું. કસ્ટમ્સમાં પણ આવી જ વહીવટી તકલીફો દૂર કરવાનો હેતુ છે.
સીતારામને નોંધ્યું કે કસ્ટમ્સ ડ્યુટી દરોમાં છેલ્લા બે વર્ષમાં ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે, પરંતુ વધુમાં ઉમેર્યું કે "જે થોડી વસ્તુઓમાં અમને હજી પણ શ્રેષ્ઠ દર કરતાં વધુ માનવામાં આવે છે, તે દરોને પણ નીચે લાવવા પડશે. તેથી, કસ્ટમ્સ મારું આગામી મોટું સફાઈ કાર્ય છે."
બેવડો પડકાર અને પારદર્શિતાની યોજના
નાણામંત્રીએ ચેતવણી આપી કે કસ્ટમ્સને આધુનિક બનાવવાનો બેવડો પડકાર છે: પ્રક્રિયાઓ સરળ બનાવવી અને સાથે જ ગેરકાયદેસર કે પ્રતિબંધિત માલસામાનને દેશમાં પ્રવેશતા અટકાવવો. તેમણે પ્રશ્ન કર્યો કે શું આ સિસ્ટમ વ્યાપક સ્કેનિંગ પર વધુ આધાર રાખીને અને અધિકારીઓ અને કાર્ગો વચ્ચેના સીધા સંપર્કને ઘટાડીને વિવેકબુદ્ધિ ઓછી કરી શકે છે અને વિશ્વાસ વધારી શકે છે.
સીતારામને પુનરોચ્ચાર કર્યો કે ભારત તેના કસ્ટમ્સ ધોરણોને વર્લ્ડ કસ્ટમ્સ ઓર્ગેનાઇઝેશન (WCO) સાથે વ્યાપકપણે સંરેખિત કરે છે અને આ સુધારા પ્રક્રિયામાં બાકી રહેલી ઊંચી કસ્ટમ્સ ડ્યુટીવાળી વસ્તુઓની પણ સમીક્ષા કરવામાં આવશે.