નવી દિલ્હી, તા.02 : રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન 3 વર્ષના અંતરાલ બાદ ફરી એકવાર ભારતની મુલાકાતે આવી રહ્યા છે. 4-5 ડિસેમ્બરના રોજ યોજાનારી 23મી ભારત-રશિયા વાર્ષિક સમિટમાં સૌથી મોટો એજન્ડા ડિફેન્સ ડીલ, ખાસ કરીને નવી S-400 એર ડિફેન્સ મિસાઇલ સિસ્ટમની ખરીદીનો રહેશે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત 2 થી 3 વધારાની S-400 રેજિમેન્ટ ખરીદવા માટે મોટી ડીલ પર હસ્તાક્ષર કરી શકે છે. આનાથી પણ વધુ મહત્ત્વની વાત એ છે કે આ વખતે રશિયા 50% સુધી ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર કરવા માટે સંમત થયું છે. આનો અર્થ એ છે કે ભારતની કંપની ભારત ડાયનેમિક્સ લિમિટેડ (BDL) 48N6 મિસાઇલનું ઉત્પાદન ભારતમાં કરી શકશે, જે 'આત્મનિર્ભર ભારત'ના સંરક્ષણ સ્વપ્નને એક નવું બળ આપશે.
સંરક્ષણ સંબંધો અને 'ઓપરેશન સિંદૂર'માં S-400નો કમાલ
રશિયા હજુ પણ ભારતનો સૌથી મોટો હથિયાર સપ્લાયર છે, જોકે 2020-2024માં હથિયારોની આયાત 72-76% થી ઘટીને 36% થઈ છે. પરંતુ ભારતીય સેનાના 60-70% હથિયારો હજી પણ રશિયન મૂળના છે, જેના માટે સ્પેરપાર્ટ્સ અને જાળવણી માટે રશિયા પર નિર્ભરતા જાળવી રાખવી જરૂરી છે.
નવા અહેવાલો મુજબ, મે 2025માં ભારત-પાકિસ્તાન તણાવ દરમિયાન હાથ ધરાયેલા 'ઓપરેશન સિંદૂર' માં S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમે અદભૂત કૌશલ્ય બતાવ્યું હતું. પંજાબના આદમપુરમાં તૈનાત S-400 એ 314 કિમી દૂરથી પાકિસ્તાની વિમાનને તોડી પાડ્યું હતું અને એકસાથે 300+ લક્ષ્યોને ટ્રેક કર્યા હતા. ભારતીય વાયુસેનાના વડા (IAF ચીફ) એ પુષ્ટિ કરી હતી કે કુલ 7 પાકિસ્તાની વિમાનોને તોડી પાડવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે S-400 ને ભારતીય વાયુસેનામાં 'સુદર્શન ચક્ર' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
અન્ય મહત્ત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ
સંરક્ષણ ઉપરાંત, સમિટમાં નીચેના મુદ્દાઓ પર પણ વાતચીત થશે:
•    ઉર્જા: રશિયાથી સસ્તા ક્રૂડ ઓઇલ અને LNG નો પુરવઠો વધારવો.
•    ન્યુક્લિયર પાવર: કુડનકુલમ પ્લાન્ટના નવા યુનિટ્સ પર કામ.
•    સ્પેસ: ગગનયાન મિશનમાં રશિયાની મદદ અને GLONASS નેવિગેશન.
•    સહ-ઉત્પાદન: બ્રહ્મોસ-2 હાઇપરસોનિક મિસાઇલના કામને વેગ આપવો અને અમેઠીમાં AK-203 એસોલ્ટ રાઇફલના ઉત્પાદનને ઝડપી બનાવવું.
પુતિનનો આ પ્રવાસ પાકિસ્તાન અને ચીનને સ્પષ્ટ સંદેશ આપશે કે ભારત તેની સુરક્ષા સાથે કોઈ સમાધાન નહીં કરે અને રશિયા સાથેના તેના વ્યૂહાત્મક સંબંધો મજબૂત રહેશે.