નવી દિલ્હી : શું તમે કલ્પના કરી શકો છો કે એક સામાન્ય દેખાતી 'કાકડી' હીરા કરતાં પણ વધુ કિંમતે વેચાય? ભારતના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં જોવા મળતું 'સમુદ્ર કાકડી' (Sea Cucumber) નામનું દરિયાઈ પ્રાણી આજે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેની ઊંચી કિંમતને કારણે દાણચોરીનું મોટું કેન્દ્ર બની ગયું છે.

પ્રતિ કિલો ₹૨.૫ લાખની કિંમત:
સમુદ્ર કાકડી, જે ખરેખર કોઈ ફળ કે શાકભાજી નથી પરંતુ એક અનોખું દરિયાઈ પ્રાણી છે, તેની કિંમત એટલી ઊંચી છે કે સામાન્ય લોકો આશ્ચર્યચકિત થઈ જાય.

• અહેવાલો મુજબ, આ દરિયાઈ પ્રાણીની કિંમત પ્રતિ કિલોગ્રામ ₹૨.૫ લાખ રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે છે.

• આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તેની ઊંચી માંગને કારણે દાણચોરો તેને ગેરકાયદેસર રીતે વેચી રહ્યા છે.

• ભારતમાં મુખ્યત્વે તમિલનાડુ અને શ્રીલંકાના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં તેની દાણચોરી થાય છે.

સમુદ્રનું 'કુદરતી સ્વચ્છતા કર્મચારી' કેમ છે ખાસ?
સમુદ્ર કાકડીની વૈશ્વિક માંગનું કારણ માત્ર તેના કથિત ઔષધીય ગુણધર્મો નથી, પરંતુ તે દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિ માટે પણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે:

• ઇકોસિસ્ટમ માટે મહત્વ: આ જીવ સમુદ્રતળ પરની ગંદકી અને મૃત કાર્બનિક પદાર્થોને સાફ કરે છે. વૈજ્ઞાનિકો તેને સમુદ્રનું "કુદરતી સ્વચ્છતા કર્મચારી (Natural Cleaner)" ગણે છે.

• લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિ: દાણચોરી અને ઘટતી સંખ્યાને કારણે, ભારત સરકારે તેની માછીમારી અને વેપાર પર કડક પ્રતિબંધો લાદ્યા છે અને તેને લુપ્તપ્રાય દરિયાઈ પ્રજાતિ તરીકે સૂચિબદ્ધ કરી છે.

જોકે સરકારના પ્રયાસો છતાં, આ કિંમતી દરિયાઈ જીવનો ગેરકાયદેસર વેપાર હજુ પણ ચાલુ છે, જે દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિ માટે મોટો ખતરો છે.