નવી દિલ્હી: સરકારી થિંક-ટેન્ક નીતિ આયોગે દેશના કરદાતાઓ માટે એક મોટી રાહતનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. નીતિ આયોગે આવકવેરા અધિનિયમ, ૨૦૨૫ માં સુધારાની ભલામણ કરી છે, જેમાં વહીવટી, તકનીકી અને પ્રક્રિયાગત ડિફોલ્ટ સાથે જોડાયેલા ૧૨ પ્રત્યક્ષ કર-સંબંધિત ગુનાઓને સંપૂર્ણપણે ગુનાહિત ન બનાવવા (Decriminalise) માટે હિમાયત કરી છે.

વિશ્વાસ-આધારિત શાસન તરફ:
'ટેક્સ પોલિસી વર્કિંગ પેપર'ની તેની બીજી આવૃત્તિમાં, નીતિ આયોગે સૂચવ્યું છે કે ફોજદારી સજા ફક્ત છેતરપિંડી (Fraud) અથવા દુષ્ટ ઇરાદા (Malicious Intent) સાથે સંકળાયેલા આચરણ માટે જ હોવી જોઈએ.

૧૨ ગુનાઓ દૂર કરવાની ભલામણ: પેપરમાં ઓળખાયેલા ૩૫ ફોજદારી ગુનાઓમાંથી, ૧૨ ગુનાઓને ફક્ત નાગરિક અથવા નાણાકીય દંડ દ્વારા જ ઉકેલવા જોઈએ. આમાં મુખ્યત્વે વહીવટી અને તકનીકી ભૂલોનો સમાવેશ થાય છે.

છેતરપિંડી અને ભૂલનું વિભાજન: બાકીના ૧૭ ગુનાઓમાં, સારા વિશ્વાસથી થયેલી પ્રક્રિયાગત ભૂલો માટે ફોજદારી પ્રતિબંધો દૂર કરવા જોઈએ, જેથી છેતરપિંડીને પ્રામાણિક ભૂલથી અલગ પાડી શકાય.

પુરાવાનો ભાર કર અધિકારીઓ પર:
નીતિ આયોગના સીઈઓ બીવીઆર સુબ્રમણ્યમે જણાવ્યું કે આયોગે એક ક્રાંતિકારી ફેરફારની પણ હિમાયત કરી છે: કરદાતાઓ પરથી 'પુરાવાના ભાર' (Burden of Proof) ને દૂર કરીને તેને કર અધિકારીઓ પર ખસેડવો.

"સામાન્ય ફોજદારી મુકદ્દમાની જેમ, અમે તેને પાછું ફેરવવાનું સૂચન કરી રહ્યા છીએ, એમ કહીને કે તે કર અધિકારીઓ પર હોવું જોઈએ (કે ગુનો થયો છે તે સાબિત કરે)." - બીવીઆર સુબ્રમણ્યમ

આ ભલામણો ભારતને 'અમલીકરણ-આધારિત પાલન'થી 'વિશ્વાસ-આધારિત શાસન' તરફ સંક્રમણ કરવામાં મદદ કરશે. આનાથી કરદાતાઓને સશક્તિકરણ મળશે અને ઇરાદાપૂર્વકની કરચોરી કે પુરાવા બનાવટ જેવી ગંભીર ગેરવર્તણૂક માટે ફોજદારી જોગવાઈઓ યથાવત રહેશે.

અહેવાલમાં કેદની ફરજિયાત લઘુત્તમ શરતોને દૂર કરીને કોર્ટને દંડ અને કેદ વચ્ચે પસંદગી કરવાની સ્વતંત્રતા આપવાનું પણ સૂચન કરાયું છે.