જમ્મુ: જમ્મુ-કાશ્મીરમાં અખરોટની લણણીની (વોલનટ હાર્વેસ્ટિંગ) મોસમ વેપારીઓ માટે નફાકારક હોય છે, પરંતુ ગરીબ મજૂરો માટે તે જીવલેણ બની ગયો છે. ઊંચા અખરોટના વૃક્ષો પર સુરક્ષા સાધનો વિના ચઢતા મજૂરો અકસ્માતોનો ભોગ બની રહ્યા છે.

 * જીવ ગુમાવ્યા: એકલા ૨૦૨૫ના વર્ષમાં જ અત્યાર સુધીમાં પાંચ મજૂરોનાં મોત થયા છે.

 * અપંગતા: ડઝનબંધ મજૂરો કરોડરજ્જુની ગંભીર ઇજાઓને કારણે અપંગ બન્યા છે.

 * ઈજાઓ: સેંકડો લોકોને ફ્રેક્ચર અને અન્ય તૂટેલા અંગોની સારવાર માટે હોસ્પિટલોમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા છે.

પીડિતોની કરુણ કહાણી

 * મુખ્તાર અહેમદ ગૌજર (ઉંમર ૨૫): ત્રાલના રહેવાસી, ૧૬ સપ્ટેમ્બરે અખરોટના ઝાડ પરથી પડી જતાં મૃત્યુ પામ્યા. તેમના મૃતદેહને સાંજે ઘરે લાવવામાં આવ્યો હતો. તેમની પાછળ પત્ની અને બે નાનાં બાળકો (એક અને બે વર્ષના) છે. પરિવારની આજીવિકાનું એકમાત્ર સાધન મુખ્તાર હતા.

 * મન્સૂર અહેમદ મટ્ટુ (૩૨): કાઝીગુંડના રહેવાસી, ૧ સપ્ટેમ્બરે અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામ્યા. તેઓ ૧૪ વર્ષનો પુત્ર, આઠ મહિનાની ગર્ભવતી પત્ની અને વૃદ્ધ માતા-પિતાને છોડી ગયા છે. તેમનો પરિવાર અત્યંત ગરીબીમાં જીવી રહ્યો છે અને મન્સૂર એકમાત્ર કમાણી કરનાર હતા.

અન્ય મૃતકોમાં અનંતનાગના ૫૦ વર્ષીય મુહમ્મદ રફીક, શોપિયાંના બશીર હુસૈન બનિયા, અને કુપવાડાના ૬૦ વર્ષીય મુહમ્મદ અકબર મીરનો સમાવેશ થાય છે.

ખતરો અને લાચારી: 

મજૂરોને અખરોટ તોડવા માટે ૨૦થી ૩૦ ફૂટ ઊંચા, લપસણી છાલવાળા વૃક્ષો પર ચઢવું પડે છે. તેઓ ભાગ્યે જ હેલ્મેટ, હાર્નેસ કે સુરક્ષા જાળીનો ઉપયોગ કરે છે.

હેલ્પ પુઅર વોલન્ટરી ટ્રસ્ટના અધ્યક્ષ ફારૂક અહેમદના જણાવ્યા અનુસાર, મજૂરો આ જોખમ ઉઠાવે છે કારણ કે તેમની પાસે આજીવિકાનો બીજો કોઈ વિકલ્પ નથી. વેપારીઓ સારો નફો કમાય છે, પરંતુ મજૂરનો જીવ હંમેશા જોખમમાં રહે છે. (સુરેશ ડુગર જમ્મુ અકિલા)