મુંબઈ: ભારતીય રિઝર્વ બેંક (આરબીઆઈ) દ્વારા ૪ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૫થી ચેક ક્લિયરિંગ સિસ્ટમમાં એક મોટો અને ક્રાંતિકારી બદલાવ લાવવામાં આવી રહ્યો છે. આ નવી સિસ્ટમ હેઠળ, ચેકનું ક્લિયરન્સ ગણતરીના કલાકોમાં જ થઈ જશે, જેનાથી હાલની ટી+૧ દિવસની ક્લિયરિંગ સાઇકલ સમાપ્ત થશે.

આરબીઆઈના એક પરિપત્ર મુજબ, આ ફેરફાર 'ચેક ટ્રંકેશન સિસ્ટમ (સીટીએસ)'ને હાલની બેચ પ્રોસેસિંગમાંથી 'ઓન-રિયલાઇઝેશન-સેટલમેન્ટ' સાથે સતત ક્લિયરિંગ અને સેટલમેન્ટ મોડેલમાં રૂપાંતરિત કરશે. ૪ ઓક્ટોબરથી, સવારે ૧૦:૦૦ થી સાંજે ૪:૦૦ વાગ્યા સુધી બિઝનેસ અવર્સ દરમિયાન ચેકનું સ્કેનિંગ, પ્રેઝન્ટેશન અને પ્રોસેસિંગ સતત ચાલુ રહેશે.

આ પ્રક્રિયા બે તબક્કામાં અમલમાં મૂકાશે. પ્રથમ તબક્કો ૪ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૫થી ૨ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬ સુધી ચાલશે. આ સમયગાળા દરમિયાન, ડ્રોઇ બેન્કોએ સાંજે ૭:૦૦ વાગ્યા સુધીમાં ચેકને મંજૂર (પોઝિટિવલી) કે ના-મંજૂર (નેગેટિવલી) કરવાની પુષ્ટિ કરવી પડશે. જો બેંક આમ કરવામાં નિષ્ફળ જશે, તો ચેક આપોઆપ મંજૂર થયેલો ગણાશે. 

બીજા તબક્કામાં, જે ૩ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬થી શરૂ થશે, તેમાં 'આઇટમ એક્સપાયરી ટાઇમ' લાગુ કરવામાં આવશે. આ ફેરફાર ગ્રાહક અનુભવને સુધારશે, કાર્યક્ષમતા વધારશે અને સેટલમેન્ટ જોખમો ઘટાડશે.