નવી દિલ્હી: ધાર્મિક આસ્થાનું પ્રતિક અને પવિત્ર કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા પર આ વખતે કુદરતી આફતનું વિઘ્ન આવ્યું છે. નેપાળમાં ભારે વરસાદ અને પૂરને કારણે નેપાળ-ચીન સરહદ નજીક આવેલો મૈત્રી પુલ તૂટી પડતા યાત્રાળુઓ માટે મુશ્કેલીઓ સર્જાઈ છે. પર્વતીય પર્યટન ઉદ્યોગસાહસિકોની છત્ર સંસ્થા ટ્રેકિંગ એજન્સીઝ એસોસિએશન ઓફ નેપાળ (TAAN) એ અહેવાલ આપ્યો છે કે, રસૂવાગઢી સરહદ પોઈન્ટ નજીક મૈત્રી પુલના ધરાશાયી થવાને કારણે કૈલાશ માનસરોવર જઈ રહેલા શ્રદ્ધાળુઓને ભારે હાલાકીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
TAAN ના મહાસચિવ સોનમ ગ્યાલ્જેન શેરપાએ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, મંગળવારે સવારે લેહેન્દે નદીમાં આવેલા પૂરથી પુલ ધોવાઈ ગયો હતો, જેના કારણે પવિત્ર સ્થળ તરફ જતા યાત્રાળુઓની અવરજવર ખોરવાઈ ગઈ છે. શેરપાએ ચીનની સરકારને તાત્કાલિક રાજદ્વારી પગલાં લેવા વિનંતી કરી છે, જેથી તાતોપાની, કોરોલા, હિલ્સા અને અન્ય ચેકપોઇન્ટ સહિતના વૈકલ્પિક માર્ગો દ્વારા યાત્રાળુઓને પસાર થવાની સુવિધા મળી શકે.
નિવેદનમાં નોંધવામાં આવ્યું હતું કે, ચીનના તિબેટ સ્વાયત્ત ક્ષેત્રમાં સ્થિત કૈલાશ માનસરોવરની યાત્રા કરતા નેપાળી અને વિદેશી બંને યાત્રાળુઓને મૈત્રી પુલના વિનાશ બાદ નોંધપાત્ર સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે, કારણ કે આ પુલ બંને દેશો વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ જોડાણ બિંદુ તરીકે સેવા આપે છે.
વિઝા પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવા અપીલ:
યાત્રાધામની મોસમ શરૂ થવાની તૈયારીમાં છે ત્યારે, TAAN એ નેપાળના વિદેશ મંત્રાલય (MoFA) ને કાઠમંડુમાં ચીની દૂતાવાસ સાથે રાજદ્વારી રીતે જોડાઈને વિઝા પ્રક્રિયાને સરળ અને ઝડપી બનાવવા માટે પણ હાકલ કરી છે. તેણે મંત્રાલયને "કાઠમંડુમાં રાહ જોઈ રહેલા યાત્રાળુઓ શક્ય તેટલી વહેલી તકે કૈલાશ જઈ શકે તેવું વાતાવરણ ઊભું કરવા" વિનંતી કરી છે.
પાંચ વર્ષના વિરામ બાદ ફરી શરૂ થઈ રહેલી આ વર્ષની કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા માટે નેપાળ આ વર્ષે ઓછામાં ઓછા ૨૫,૦૦૦ ભારતીય યાત્રાળુઓની યજમાની કરે તેવી અપેક્ષા છે. આ વર્ષે ૨૭ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૫ ના રોજ ચીનના ઉપરાષ્ટ્રપતિ સન વેઇડોંગ અને ભારતીય વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરી વચ્ચે બેઇજિંગમાં દ્વિપક્ષીય સંવાદ યોજાયો હતો, જેમાં બંને પક્ષો ભારતીય નાગરિકો માટે કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા ફરી શરૂ કરવા સંમત થયા હતા.
યાત્રાના માર્ગો અને નેપાળ માટે મહત્વ:
ભારત સરકાર કૈલાશ માનસરોવર યાત્રાને બે સત્તાવાર માર્ગો દ્વારા સુવિધા પૂરી પાડે છે: વિવાદિત લિપુલેખ પાસ અને સિક્કિમમાં નાથુ લા પાસ, બંને ચીની સત્તાવાળાઓ સાથે સંકલિત છે. કુમાઓન મંડલ વિકાસ નિગમ લિપુલેખ માર્ગનું સંચાલન કરે છે, જ્યારે સિક્કિમ ટુરિઝમ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન નાથુ લા વિકલ્પની દેખરેખ રાખે છે. આ પૂર્વ-ગોઠવેલા, સરકાર-સંચાલિત માર્ગો છે જેમાં નિશ્ચિત ક્વોટા હોય છે.
જોકે, મોટાભાગના ભારતીય યાત્રાળુઓ ખાનગી રીતે નેપાળ થઈને પ્રવાસ કરવાનું પસંદ કરે છે, જેમાં ચાર મુખ્ય માર્ગો ઉપલબ્ધ છે: તાતોપાની, રસૂવાગઢી, હિલ્સા અને કાઠમંડુ-લ્હાસા ફ્લાઇટ. ડિસેમ્બર ૨૦૧૪ થી કાર્યરત રસૂવાગઢી-કેરુંગ માર્ગ, તાતોપાની પછી ચીન સાથે નેપાળનો બીજો મુખ્ય વેપાર બિંદુ બન્યો. ૨૦૧૭ માં, તેને આંતરરાષ્ટ્રીય ચેકપોઇન્ટ તરીકે અપગ્રેડ કરવામાં આવ્યું, જે વિઝા અને પાસપોર્ટ સાથે સરહદ પાર મુસાફરીને મંજૂરી આપે છે. ત્યારથી, તે કૈલાશ માનસરોવર જતા યાત્રાળુઓ માટે સૌથી વધુ ખર્ચ-અસરકારક વિકલ્પ બની ગયો છે.
વાર્ષિક યાત્રાધામની મોસમ નેપાળના પર્યટન ક્ષેત્ર અને સરકારી આવકને નોંધપાત્ર રીતે વેગ આપે છે, કારણ કે ધાર્મિક પ્રવાસીઓ હોટલ અને રેસ્ટોરન્ટ ભરી દે છે અને ટ્રાવેલ એજન્ટો, એરલાઇન્સ, ગાઇડ અને પોર્ટર્સ માટે રોજગારી પૂરી પાડે છે. કૈલાશ માનસરોવર યાત્રાની મોસમ સામાન્ય રીતે જૂનથી સપ્ટેમ્બર સુધી ચાલે છે. શું ચીન અને નેપાળની સરકારો શ્રદ્ધાળુઓ માટે ઝડપથી કોઈ ઉકેલ શોધી કાઢશે?