ન્યુ યોર્ક : ઉત્તરીય સાઇબિરીયાના પરમાફ્રોસ્ટ (કાયમી થીજી ગયેલી જમીન) માંથી પીગળીને બહાર આવેલા બે અત્યંત સારી રીતે સચવાયેલા ૧૪,૦૦૦ વર્ષ જૂના 'ગલુડિયા' ને લઈને વૈજ્ઞાનિક જગતમાં ખળભળાટ મચ્યો છે. શરૂઆતમાં તેમને પાળતું કૂતરાના બચ્ચાં માનવામાં આવતા હતા, પરંતુ નવા સંશોધનોએ ચોંકાવનારો ખુલાસો કર્યો છે કે, આ વાસ્તવમાં વરુના બચ્ચાં – બે બહેનો – હતા, પાળતું કૂતરા નહીં!
ક્વાર્ટરનરી રિસર્ચ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા આ અભ્યાસમાં જણાવાયું છે કે, આ વરુના બચ્ચાં ૧૪,૧૦૦ થી ૧૫,૦૦૦ વર્ષ પહેલાં મૃત્યુ પામ્યા હતા. તેમને 'તુમત પપીઝ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. હજારો વર્ષો સુધી બરફમાં કુદરતી રીતે સચવાયેલા આ બચ્ચાંના શરીર પર તેમના ફર (રૂંવાટી) હજુ પણ અકબંધ છે, જે ખરેખર અવિશ્વસનીય શોધ છે. સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે, તેમના પેટમાં તેમના છેલ્લા ભોજનના અવશેષો પણ મળી આવ્યા હતા, જેમાં ઊની ગેંડાનું માંસ અને વેગટેલ નામના નાના પક્ષીના પીંછાનો સમાવેશ થતો હતો.
યુકેની યુનિવર્સિટી ઓફ યોર્કના પુરાતત્વવિદ્ એની કેથરિન રૂન્જ અને તેમની ટીમે પેટના અવશેષોમાંથી આનુવંશિક ડેટા તેમજ હાડકાં, દાંત અને નરમ પેશીઓમાં રહેલા રાસાયણિક સંકેતોનું વિશ્લેષણ કર્યું.
'અવિશ્વસનીય' શોધ અને મહત્વ:
નિષ્ણાતો હવે માને છે કે આ પ્રાણીઓ બે મહિનાના વરુના બચ્ચાં હતા, જે બહેનો હોવાનું મનાય છે, અને માનવીઓ સાથે તેમની કોઈ પણ પ્રકારની ક્રિયાપ્રતિક્રિયાના કોઈ પુરાવા મળ્યા નથી.
મુખ્ય અભ્યાસ લેખક એની કેથરિન વિબોર્ગ રૂન્જે જણાવ્યું હતું કે, "આ યુગના બે બહેનોને આટલી સારી રીતે સચવાયેલા શોધવા એ અવિશ્વસનીય હતું, પરંતુ તેનાથી પણ વધુ અવિશ્વસનીય એ છે કે અમે હવે તેમની વાર્તા વિશે, તેમના છેલ્લા ભોજન સુધી, આટલું બધું કહી શકીએ છીએ."
તેમણે ઉમેર્યું, "જ્યારે ઘણા લોકો નિરાશ થશે કે આ પ્રાણીઓ લગભગ ચોક્કસપણે વરુઓ છે અને પ્રારંભિક પાલતુ કૂતરા નથી, ત્યારે તેમણે અમને તે સમયના પર્યાવરણને સમજવામાં, આ પ્રાણીઓ કેવી રીતે જીવતા હતા, અને ૧૪,૦૦૦ વર્ષ પહેલાંના વરુઓ આધુનિક વરુઓ જેવા કેટલા નોંધપાત્ર રીતે સમાન છે તે સમજવામાં મદદ કરી છે."
મૃત્યુનું રહસ્ય અને વધુ સંશોધનની શક્યતા:
આ મમીફાઇડ પ્રાણીઓના અવશેષો ૨૦૧૧ અને ૨૦૧૫ માં ઊની મેમથના હાડકાં સાથે મળી આવ્યા હતા, જે દેખીતી રીતે માનવીઓ દ્વારા કાપવામાં અને બાળવામાં આવ્યા હતા. આના કારણે પહેલાં એવું અનુમાન હતું કે આ વરુઓ સંભવતઃ ખૂબ જ પ્રારંભિક પાલતુ કૂતરા હતા જે માનવીઓ પાસેથી ખોરાક શોધી રહ્યા હતા – એટલે જ તેમના પેટમાંથી ઊની ગેંડાનું માંસ મળી આવ્યું હતું. જોકે, સંશોધકોએ જણાવ્યું કે, બચ્ચાંને સીધા માનવીઓ પાસેથી ખોરાક મળ્યો હતો કે પછી તેઓ માનવીઓના મેમથ કતલ સ્થળોએથી ખોરાક શોધી રહ્યા હતા તે દર્શાવતા કોઈ સંકેતો મળ્યા નથી.
અભ્યાસમાં જણાવાયું છે કે, આ બહેનો "વિવિધ લેન્ડસ્કેપમાં રહેતી હતી જ્યાં માનવીઓ પણ વસવાટ કરતા હતા," પરંતુ "આ અભ્યાસમાં તેમને માનવીય પ્રવૃત્તિઓ સાથે નિશ્ચિતપણે જોડતો કોઈ પુરાવો મળ્યો નથી."
આ વરુના બચ્ચાં કેવી રીતે મૃત્યુ પામ્યા તે પણ એક રહસ્ય છે. તેમના શરીર પર કોઈ હુમલા કે ઈજાના નિશાન પણ મળ્યા નથી, જે સૂચવે છે કે તેઓ અચાનક મૃત્યુ પામ્યા જ્યારે તેમનો ભૂગર્ભ ગઢ તૂટી પડ્યો, કદાચ ભૂસ્ખલનને કારણે, અને તેઓ અંદર ફસાઈ ગયા.
અભ્યાસના સહ-લેખક, યુનિવર્સિટી ઓફ યોર્કના પ્રાચીન-DNA નિષ્ણાત નાથન વેલ્સે જણાવ્યું હતું કે, "આજે, બચ્ચાઓની સંખ્યા ઘણીવાર બે કરતા વધારે હોય છે, અને શક્ય છે કે તુમત પપીઝના અન્ય ભાઈ-બહેન તેમના ભાગ્યમાંથી બચી ગયા હોય. પરમાફ્રોસ્ટમાં વધુ બચ્ચાં છુપાયેલા હોઈ શકે છે."
DNA પરીક્ષણ દર્શાવે છે કે તેઓ સંભવતઃ વરુઓની એક લુપ્ત વસ્તીના હતા જે આજના કૂતરાઓ સાથે સંબંધિત નથી. કૂતરા અને વરુઓ ગાઢ રીતે સંબંધિત છે, જોકે Live Science અનુસાર, તેઓ ૨૦,૦૦૦ થી ૪૦,૦૦૦ વર્ષ પહેલાં આનુવંશિક રીતે અલગ પડ્યા હતા. માનવીઓએ લગભગ ૧૫,૦૦૦ વર્ષ પહેલાં જંગલી કૂતરાઓને પાળતુ બનાવ્યા હતા, પરંતુ સૌથી જૂનો પાલતુ કૂતરો ક્યારે અસ્તિત્વમાં આવ્યો તે ક્યારેય સ્પષ્ટ થયું નથી. એક શક્યતામાં જર્મનીમાં ૧૪,૨૦૦ વર્ષ પહેલાંના માનવ દફનવિધિમાં મળેલા બોન-ઓબરકાસેલ કૂતરાનો સમાવેશ થાય છે – અને તુમત પપીઝ તેના કરતાં જૂના હોવાથી, એવું માનવામાં આવતું હતું કે તેઓ સૌથી જૂના પાલતુ કૂતરાઓમાંના એક હતા.
આ સંશોધન દર્શાવે છે કે કૂતરાઓ ક્યારે માનવ સમાજનો ભાગ બન્યા તે સાબિત કરવું નિષ્ણાતો માટે કેટલું મુશ્કેલ છે. આ શોધ પુરાતત્વ અને પ્રાચીન જીવવિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં નવા દરવાજા ખોલે છે.