તા. ૧૭ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૮ મંગળવાર
News of Wednesday, 18th June 2025
ટ્રમ્પ અને જનરલ મુનીરની ઐતિહાસિક મુલાકાત: પાકિસ્તાની આર્મી ચીફનું વ્હાઇટ હાઉસમાં ખાનગી લંચ, ૧૫ વર્ષ પછી અમેરિકાનું પાકિસ્તાન પ્રત્યેનું વલણ બદલાયું?
પાકિસ્તાનમાં સત્તાના સાચા કેન્દ્ર સમાન આર્મી ચીફની યુએસ પ્રમુખ સાથેની બેઠકોનો લાંબો ઇતિહાસ: ઝિયા-ઉલ-હકથી મુશર્રફ અને બાજવા સુધીના સંબંધો; ભારત-પાકિસ્તાન તણાવ અને ચીનના વધતા પ્રભાવ વચ્ચે આ મુલાકાત વૈશ્વિક મંચ પર શું સંકેત આપે છે?

નવી દિલ્હી : આજે, વ્હાઇટ હાઉસના કેબિનેટ રૂમમાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને પાકિસ્તાનના શક્તિશાળી ફિલ્ડ માર્શલ જનરલ અસીમ મુનીર વચ્ચે એક ખાનગી લંચનું આયોજન થતાં વૈશ્વિક રાજકારણમાં ગરમાવો આવ્યો છે. ભલે એજન્ડા ગુપ્ત રાખવામાં આવ્યો હોય, પરંતુ અધિકારીઓ સૂચવે છે કે પ્રાદેશિક સુરક્ષા, આતંકવાદ વિરોધી વ્યૂહરચના અને દ્વિપક્ષીય સંબંધો મુખ્ય ચર્ચાના મુદ્દા બનશે. છેલ્લા ૧૫ વર્ષમાં આ સ્તરે આવી આ પ્રથમ મુલાકાત છે અને ગયા મહિને થયેલી ભારત-પાકિસ્તાન અથડામણ તેમજ ઈરાનમાં ઇઝરાયલના હુમલા પછી આ બેઠકનું મહત્વ અનેકગણું વધી જાય છે.
અમેરિકા-પાકિસ્તાન સંબંધોમાં નવો અધ્યાય?
આજનું આ 'ખાનગી' લંચ સંકેત આપે છે કે પાકિસ્તાન પ્રત્યે અમેરિકાના વલણમાં સંભવિત 'ઠંડક' આવી રહી છે. અગાઉ, બરાક ઓબામા, જો બિડેન અને ટ્રમ્પના પોતાના પહેલા કાર્યકાળ દરમિયાન, આતંકવાદી જૂથોને કથિત સમર્થન બદલ પાકિસ્તાનને મોટાભાગે બાજુ પર રાખવામાં આવ્યું હતું. ટ્રમ્પે તો પોતાના પ્રથમ કાર્યકાળમાં આતંકવાદીઓને આશ્રય આપવાનો આરોપ લગાવીને ઇસ્લામાબાદને લગભગ $૨ બિલિયન લશ્કરી સહાય પણ સ્થગિત કરી દીધી હતી. પરંતુ હવે, મધ્ય પૂર્વમાં સંઘર્ષો વધતા અને દક્ષિણ એશિયામાં નવા ઘર્ષણોનો સામનો કરવો પડી રહ્યો હોવાથી, અમેરિકાએ ફરી એકવાર પાકિસ્તાન સાથે સંવાદનો નવો માર્ગ ખોલ્યો છે.
પાકિસ્તાનમાં સત્તાનું સાચું કેન્દ્ર: આર્મી ચીફ!
નિરીક્ષકો અમેરિકા-પાકિસ્તાન સંબંધોમાં આ પરિવર્તનને ભૂતકાળના બે લશ્કરી શાસકો - મોહમ્મદ ઝિયા-ઉલ-હક અને પરવેઝ મુશર્રફ - આસપાસ બનેલા સંબંધોમાં શોધી કાઢે છે. આ બંને નેતાઓએ મહત્વપૂર્ણ સમયે અમેરિકાના લક્ષ્યો સાથે જોડાણ કરીને આર્થિક અને સંરક્ષણ સમર્થન મેળવ્યું હતું, જેણે દ્વિપક્ષીય સંબંધોને ફરીથી આકાર આપ્યો હતો. પાકિસ્તાનમાં, આર્મી ચીફ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, વિદેશ નીતિ અને પરમાણુ કમાન્ડ પર અદભુત પ્રભુત્વ ધરાવે છે. યુએસ વહીવટીતંત્ર ઘણીવાર નાગરિક નેતાઓને બાયપાસ કરીને અફઘાનિસ્તાન, ભારત, આતંકવાદ વિરોધી અને પરમાણુ સલામતી જેવા સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ પર સ્પષ્ટ વાતચીત સુનિશ્ચિત કરવા માટે સેના પ્રમુખ સાથે સીધા સંપર્કમાં રહે છે. પાકિસ્તાની આર્મી ચીફ સાથેની દરેક રાષ્ટ્રપતિની મુલાકાત વ્યાપક વ્યૂહાત્મક જરૂરિયાતો અથવા વૈશ્વિક ઘટનાઓ સાથે સુસંગત રહી છે.
ઇતિહાસની ઝલક: યુએસ પ્રમુખ અને પાકિસ્તાની આર્મી ચીફની મુલાકાતો
* ઝિયા-ઉલ-હક: શીત યુદ્ધ યુગના સંબંધોના નિર્માતા
જનરલ મોહમ્મદ ઝિયા-ઉલ-હકે 1980ના દાયકામાં જીમી કાર્ટર અને રોનાલ્ડ રીગન સહિત ઘણા યુએસ રાષ્ટ્રપતિઓને મળ્યા હતા. આ બેઠકો ત્યારે થઈ હતી જ્યારે પાકિસ્તાન અફઘાનિસ્તાન પર સોવિયેત કબજા સામે યુએસ સમર્થિત દબાણમાં ફ્રન્ટલાઈન રાજ્ય બન્યું હતું. ઝિયાના શાસનકાળમાં, પાકિસ્તાનની લશ્કરી અને ગુપ્તચર સેવાઓએ અફઘાન મુજાહિદ્દીનને ભંડોળ અને તાલીમ આપવા માટે CIA સાથે કામ કર્યું, જેના પરિણામે નોંધપાત્ર યુએસ લશ્કરી અને આર્થિક સહાય મળી. પ્રમુખ રીગને ડિસેમ્બર 1982 માં વ્હાઇટ હાઉસમાં ઝિયાનું જાહેરમાં સ્વાગત કર્યું હતું, પ્રાદેશિક સ્થિરતા માટે પાકિસ્તાનના સમર્થનની પ્રશંસા કરી હતી. તેમની બેઠકોએ ભવિષ્યના યુએસ-પાકિસ્તાન લશ્કરી સંબંધોનો પાયો નાખ્યો હતો.
* મુશર્રફ-ક્લિન્ટન: કારગિલ પછીનો મહત્વનો સંપર્ક
જનરલ પરવેઝ મુશર્રફ લશ્કરી બળવા દ્વારા સત્તા કબજે કર્યાના થોડા મહિના પછી માર્ચ 2000 માં રાષ્ટ્રપતિ બિલ ક્લિન્ટનને મળ્યા હતા. ક્લિન્ટનની આ ટૂંકી મુલાકાત 1999 ના કારગિલ સંઘર્ષ અને દક્ષિણ એશિયામાં વધતી પરમાણુ ચિંતાઓ પછી થઈ હતી. વોશિંગ્ટને બળવાનો વિરોધ કર્યો હોવા છતાં, મુશર્રફને મળવાના નિર્ણયથી પ્રદેશને સ્થિર કરવામાં મદદ મળી અને પાકિસ્તાનના વાસ્તવિક શક્તિ કેન્દ્ર સાથે વાતચીત ખુલ્લી રહી.
* 9/11 પછી બુશ-મુશર્રફ જોડાણ: આતંકવાદ સામેની લડાઈમાં ભાગીદારી
રાષ્ટ્રપતિ જ્યોર્જ ડબલ્યુ. બુશ 2006 માં ઇસ્લામાબાદની મુલાકાત દરમિયાન મુશર્રફને મળ્યા હતા. 9/11 પછી, અમેરિકાએ આતંકવાદ સામેના યુદ્ધમાં લોજિસ્ટિક્સ અને ગુપ્ત માહિતી માટે પાકિસ્તાનની સેના પર આધાર રાખ્યો. પાકિસ્તાનને $10 બિલિયનથી વધુ લશ્કરી અને આર્થિક સહાય મળી, અને વોશિંગ્ટને તેને "મુખ્ય બિન-નાટો સાથી" તરીકે નિયુક્ત કર્યું, જે યુએસ લશ્કરી ટેકનોલોજીની વિશેષાધિકૃત ઍક્સેસ આપે છે. મુશર્રફ હેઠળ શાંત પરમાણુ-સુરક્ષા વાટાઘાટો પણ શરૂ થઈ, કારણ કે 9/11 પછી પાકિસ્તાનના પરમાણુ શસ્ત્રાગાર અંગેની ચિંતાઓને કારણે વોશિંગ્ટનને ગુપ્ત સુરક્ષા વાટાઘાટો શરૂ કરવી પડી હતી.
* બાજવા-ટ્રમ્પ: અફઘાન બહાર નીકળવાની યોજનાઓ દરમિયાન સંકલન
જનરલ કમર જાવેદ બાજવા જુલાઈ 2019 માં રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પને મળ્યા હતા જ્યારે વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાન વોશિંગ્ટનની મુલાકાતે હતા. આ મુલાકાત સ્વતંત્ર ન હોવા છતાં, અમેરિકા અફઘાન શાંતિ કરારની માંગ કરી રહ્યું હતું અને તાલિબાન વાટાઘાટોમાં પાકિસ્તાનની મદદની જરૂર હતી. બાજવાની હાજરીએ અફઘાન પરિણામો પર સૈન્યના પ્રભુત્વને રેખાંકિત કર્યું અને વર્ષોના તણાવ પછી લશ્કરી સંકલનને પુનર્જીવિત કર્યું.
ટ્રમ્પ-મુનીર લંચ 2025: નવી શરૂઆતનો સંકેત?
આજે, 18 જૂન, 2025 ના રોજ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ સાથે જનરલ અસીમ મુનીરનું લંચ 15 વર્ષમાં આવી પહેલી મુલાકાત છે. તે પ્રાદેશિક તણાવ વચ્ચે આવે છે, જેમાં તાજેતરમાં ભારત-પાકિસ્તાન અથડામણ અને ઈરાનમાં ઇઝરાયલી હુમલાનો સમાવેશ થાય છે. વોશિંગ્ટન આ પરિણામને સંચાલિત કરવા અને ચીનના વધતા પ્રભાવને સંતુલિત કરવામાં પાકિસ્તાનનો સહયોગ ઇચ્છે તેવી શક્યતા છે. વ્હાઇટ હાઉસની ખાનગી પરિસ્થિતિ સૂચવે છે કે અમેરિકા ફરીથી પાકિસ્તાનના લશ્કરી નેતૃત્વ તરફ મુખ્ય નિયમનકાર તરીકે વળી રહ્યું છે.
શું આ બેઠક યુએસ-પાકિસ્તાન સંબંધોમાં નવા અધ્યાયનો પ્રારંભ કરશે, અથવા તે માત્ર વ્યૂહાત્મક જરૂરિયાતોનું એક કામચલાઉ મિલન રહેશે, તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. આ મુલાકાત દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિમાં પાકિસ્તાનના આર્મી ચીફનું કદ અને મહત્વ હજુ પણ કેટલું ઊંચું છે.
(8:25 PM IST)









છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
