<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Wednesday, 18th June 2025

પુરાતત્વવિદ્ અમરનાથ રામકૃષ્ણનો કીલાડી ખોદકામ અહેવાલ: કેન્દ્ર અને તમિલનાડુ સરકાર શા માટે સામસામે છે?

તામિલનાડુના પુરાતત્વ મંત્રી થંગમ થેન્નારાસુએ તો ભાજપની આગેવાની હેઠળની કેન્દ્ર સરકાર પર તમિલોને બીજા વર્ગના નાગરિક તરીકે ગણવાનો લગાવ્યો સીધો આરોપ

 તમિલનાડુમાં કીલાડી (અથવા કીઝાડી) ખાતે પુરાતત્વવિદ્ કે. અમરનાથ રામકૃષ્ણ દ્વારા કરવામાં આવેલું ખોદકામ રાષ્ટ્રનું ધ્યાન ખેંચી રહ્યું છે, પરંતુ હવે આ પ્રોજેક્ટ અને તેના અહેવાલને લઈને કેન્દ્ર અને તમિલનાડુ સરકાર આમને-સામને આવી ગઈ છે. શ્રી રામકૃષ્ણને ફરી એકવાર નવી દિલ્હીથી ગ્રેટર નોઈડામાં બદલી કરવામાં આવી છે, જેણે આ વિવાદને વધુ તીવ્ર બનાવ્યો છે.

શ્રી રામકૃષ્ણ, જેઓ અગાઉ ડિરેક્ટર (એન્ટિક્વિટી) અને નેશનલ મિશન ઓન સ્મારકો અને પ્રાચીન વસ્તુઓ (NMMA) ના ડિરેક્ટર તરીકે સેવા આપી રહ્યા હતા, તેઓ હવે ફક્ત NMMA ના ડિરેક્ટર રહેશે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ૨૦૦૭ માં સ્થાપિત NMMA એકમ લગભગ બંધ થઈ ગયું છે. આ પગલાની રાજ્યના રાજકીય વર્તુળો તરફથી સખત ટીકા થઈ હતી.

### અહેવાલ પર મતભેદ: રાજકીય સંઘર્ષની શરૂઆત

શ્રી રામકૃષ્ણએ ૨૦૧૪ અને ૨૦૧૬ દરમિયાન કીલાડી ખાતે ખોદકામના પ્રથમ બે તબક્કાઓ પર ૯૮૨ પાનાનો વિસ્તૃત અહેવાલ રજૂ કર્યો હતો. આ અહેવાલના બે વર્ષ પછી, ગયા મહિને એક નવો વિવાદ ફાટી નીકળ્યો. ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) એ તેમને તેમના અહેવાલમાં સુધારો કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો, પરંતુ શ્રી રામકૃષ્ણએ તેમ કરવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો.

આ મતભેદથી કેન્દ્ર અને તમિલનાડુ વચ્ચે રાજકીય સંઘર્ષ શરૂ થયો. રાજ્યના પુરાતત્વ મંત્રી *થંગમ થેન્નારાસુએ* તો ભાજપની આગેવાની હેઠળની કેન્દ્ર સરકાર પર તમિલોને બીજા વર્ગના નાગરિક તરીકે ગણવાનો સીધો આરોપ પણ લગાવ્યો હતો.

### કીલાડી ખોદકામની શરૂઆત અને તેના મહત્વ

તમિલનાડુના શિવગંગા જિલ્લામાં મદુરાઈથી લગભગ ૧૨ કિમી દક્ષિણપૂર્વમાં સ્થિત કીલાડી, ઘણા તમિલો માટે ગૌરવનું પ્રતીક બની ગયું છે. એક દાયકા પહેલાં, અમરનાથ રામકૃષ્ણ, જે તે સમયે ASI ના અધિક્ષક પુરાતત્વવિદ્ હતા, તેમણે કીલાડીમાં 'પલ્લીચંથાઈ ભરતી' તરીકે ઓળખાતા સ્થળે ખોદકામ શરૂ કર્યું હતું. વૈગાઈ નદી કિનારે ૧૦૦ થી વધુ સ્થળો ઓળખી કાઢ્યા હોવા છતાં, કીલાડી અલગ તરી આવ્યું.

કીલાડીમાં ૭,૫૦૦ થી વધુ પ્રાચીન કલાકૃતિઓ મળી આવી હતી, જેમાં દિવાલના માળખા, ડ્રેનેજ સિસ્ટમ અને કુવાઓનો સમાવેશ થાય છે – આ બધા એક સુસંસ્કૃત શહેરી સમાજના વિકાસના પુરાવા છે. *કાર્બન ડેટિંગથી વધુ આકર્ષક બાબત એ હતી કે આ તત્વો ૨,૧૬૦ વર્ષથી વધુ જૂના છે, જે ૨જી સદી બીસીઈના છે.* આ સમય તમિલ ઇતિહાસમાં *સંગમ સમયગાળા*નો છે.

પુરાતત્વવિદો કેટલીક શોધોથી સ્તબ્ધ થઈ ગયા હતા:
* ખોદકામ સ્થળે ધાર્મિક પ્રતીકોના કોઈ પુરાવા નહોતા, જે સંસ્કૃતિના *ધર્મનિરપેક્ષ સ્વભાવ*નો સંકેત આપે.
* એક જીવંત, સુસંસ્કૃત શહેરી સમાજની હાજરી.
* વ્યવસ્થિત શહેરી આયોજન સૂચવતી મુખ્ય દિશામાં લક્ષી મજબૂત રચનાઓ.
* *તમિલ બ્રાહ્મી શિલાલેખો* સાથેના બંદરના ટુકડાઓ જે ઉચ્ચ સાક્ષર સમાજ સૂચવે છે.
* સૂર્ય અને ચંદ્રની ગ્રેફિટી લોકોની ખગોળીય સમજ દર્શાવે છે.
* એક ઉચ્ચ કક્ષાના સમાજની હાજરી તરફ નિર્દેશ કરતો હાથીદાંતનો ડાઇસ.

આ શોધોએ તમિલ ઇતિહાસકારો અને ઉત્સાહીઓમાં ભારે ઉત્સાહ જગાવ્યો, પરંતુ તરત જ વસ્તુઓએ તીવ્ર વળાંક લીધો.

### અમરનાથ રામકૃષ્ણનું નોંધપાત્ર સ્થાનાંતરણ અને રાજકીય ટીકા

આ વિવાદ ૨૦૧૭ માં શરૂ થયો જ્યારે ASI એ અમરનાથ રામકૃષ્ણને આસામમાં સ્થાનાંતરિત કર્યા, જ્યારે ખોદકામ ઝડપથી વધી રહ્યું હતું. આ પગલાને ઘણા લોકો દ્વારા પ્રોજેક્ટ માટે ફટકો તરીકે જોવામાં આવ્યું, અને રાજકીય ટીકાકારોએ કેન્દ્ર પર ખોદકામને જાણી જોઈને પાટા પરથી ઉતારવાનો આરોપ મૂક્યો.

૨૦૧૭ સુધીમાં, ખોદકામ ત્રીજા તબક્કામાં પ્રવેશી ગયું, પરંતુ આ વખતે પુરાતત્વવિદ્ પી.એસ. શ્રીરામન હેઠળ. તેમણે અહેવાલ આપ્યો કે અગાઉ શોધાયેલા ઈંટના બાંધકામોમાં કોઈ સાતત્ય નથી, જેનાથી એવા આરોપોને વેગ મળ્યો કે કેન્દ્ર જાણી જોઈને કીલાડીનું મહત્વ ઓછું કરી રહ્યું છે.

### મદ્રાસ હાઈકોર્ટની દખલગીરી અને રાજ્યનો અહેવાલ

દરમિયાન, આ મુદ્દો કોર્ટ સુધી પહોંચ્યો. *મદ્રાસ હાઈકોર્ટે દખલગીરી કરી* અને ASI ને ખોદકામ ચાલુ રાખવા અને તમિલનાડુના પુરાતત્વ વિભાગને પણ તેમાં સામેલ થવા દેવાનો નિર્દેશ આપ્યો. રાજ્યના પુરાતત્વ વિભાગે ૨૦૧૯ માં એક અહેવાલ પ્રકાશિત કર્યો, જેમાં ભારપૂર્વક કહેવામાં આવ્યું કે કીલાડી ખરેખર છઠ્ઠી સદી બીસીઈ અને પહેલી સદી સીઈ વચ્ચે સંગમ યુગની શહેરી વસાહત હતી.

જાન્યુઆરી ૨૦૨૩ માં, જ્યારે અમરનાથ રામકૃષ્ણ, જેમને તમિલનાડુ પાછા ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા હતા, તેમણે ખોદકામના પહેલા બે તબક્કાઓ પર પોતાનો અહેવાલ રજૂ કર્યો, ત્યારે નવો વિવાદ શરૂ થયો.

### ASI અને રામકૃષ્ણ વચ્ચે મતભેદ

લગભગ અઢી વર્ષ સુધી, આ અહેવાલ ASI પાસે રહ્યો. ગયા મહિને જ, ASI એ શ્રી રામકૃષ્ણને પત્ર મોકલીને અહેવાલમાં સુધારો કરવાનું કહ્યું. ASI એ ચોક્કસ તારણોની ડેટિંગ અને ઊંડાઈ પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો, કારણ કે તે "ખૂબ જ પ્રારંભિક લાગતું હતું" અને કહ્યું કે તેનું વધુ વિશ્લેષણ કરવાની જરૂર છે.

જોકે, અમરનાથ રામકૃષ્ણ મક્કમ રહ્યા અને તેમના નિષ્કર્ષોને ફરીથી લખવાનો ઇનકાર કર્યો, તેમના કાર્યને વૈજ્ઞાનિક રીતે યોગ્ય અને કઠોર પુરાતત્વીય ધોરણો પર આધારિત ગણાવ્યા. તેમણે દલીલ કરી કે અહેવાલના ઘટનાક્રમને સ્ટ્રેટિગ્રાફિક સિક્વન્સ, મટીરિયલ કલ્ચર અને એક્સિલરેટર માસ સ્પેક્ટ્રોમેટ્રી (AMS) દ્વારા પણ સમર્થન મળે છે.

### રાજકીય આક્રોશ અને ભાજપનો જવાબ

આ પૃષ્ઠભૂમિમાં, તમિલનાડુના ઘણા રાજકીય પક્ષો, જેમાં DMK, વિદુથલાઈ ચિરુથૈગલ કાચી અને ઇતિહાસકાર આર. બાલકૃષ્ણન (નિવૃત્ત IAS અધિકારી) નો સમાવેશ થાય છે, તેમણે ASI ના નિર્ણયની ટીકા કરી છે. તેઓએ તેને *તમિલ વારસાને દબાવવાનો સ્પષ્ટ પ્રયાસ* ગણાવ્યો છે.

કેન્દ્રીય સંસ્કૃતિ મંત્રી *ગજેન્દ્ર સિંહ શેખાવતે* જોકે કહ્યું કે શ્રી રામકૃષ્ણનના તારણો તકનીકી રીતે સારી રીતે સમર્થિત નથી અને તારણોને માન્ય કરવા માટે વધુ વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસની જરૂર છે. તેમણે વધુ પરિણામો, ડેટા અને પુરાવા માંગ્યા.

તમિલનાડુના નાણામંત્રી *થંગમ થેન્નારાસુ*એ આ મુદ્દા પર ખાસ કરીને અવાજ ઉઠાવી રહ્યા છે. તેમણે પૂછ્યું, "જોકે આપણે એક જ દેશમાં છીએ, સરકારને અનામત કેમ છે? શું તે તમિલોને બીજા વર્ગના નાગરિક તરીકે ગણવાની તેની અદમ્ય ઇચ્છાને કારણે છે?" તેમના મતે, આ મુદ્દો ફક્ત કીલાડીનો નથી, પરંતુ તમિલ ઓળખ અને ઇતિહાસ માટેની પ્રતીકાત્મક લડાઈનો છે. MDMK નેતા વૈકોએ પણ આરોપ લગાવ્યો કે કેન્દ્ર તમિલ સંસ્કૃતિને દબાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે જ્યારે "અસ્તિત્વમાં નથી તેવી સંસ્કૃત સંસ્કૃતિ" ને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે.

જો કે, શ્રી શેખાવતે તેમના વલણને યોગ્ય ઠેરવવાનું ચાલુ રાખ્યું અને કહ્યું કે તમિલનાડુ ભારતનો અભિન્ન ભાગ છે અને તેના વારસાને વિભાજનકારી લાગણીઓ દ્વારા નહીં, પરંતુ વૈજ્ઞાનિક, પુરાવા-આધારિત જ્ઞાન દ્વારા ઉજવવો જોઈએ. તેમણે મુખ્યમંત્રી એમ.કે. સ્ટાલિનને જણાવ્યું કે કેન્દ્ર સરકાર કોઈપણ અહેવાલો જાહેર કરવામાં કોઈ ખચકાટ અનુભવતી નથી, અને જો આવા સંશોધન વૈજ્ઞાનિક રીતે સાબિત થાય છે, તો તે પણ રાજ્ય સાથે ઉભા રહેવામાં ગર્વ અનુભવશે.

આ વિવાદ ફક્ત એક અહેવાલ કે એક ખોદકામ વિશે નથી; તે કથાઓનો સંઘર્ષ છે. કેન્દ્ર વૈજ્ઞાનિક માન્યતા પર આગ્રહ રાખે છે, જ્યારે તમિલનાડુ તેને સાંસ્કૃતિક ગૌરવ અને ઐતિહાસિક માન્યતાનો વિષય માને છે. રાજ્ય સરકાર તેના ખોદકામ સાથે આગળ વધી રહી છે અને તેણે કીલાડી ખાતે એક નવું સંગ્રહાલય પહેલેથી જ સ્થાપિત કર્યું છે જે હજારો મુલાકાતીઓને આકર્ષી રહ્યું છે.

આ વિવાદનું સમાધાન ક્યારે અને કેવી રીતે આવશે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. શું વૈજ્ઞાનિક પુરાવા અને રાજકીય ઈચ્છાશક્તિ એકબીજા સાથે સુમેળ સાધી શકશે?

 

(7:50 PM IST)