<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Wednesday, 18th June 2025

ઈઝરાયેલે ઈરાનની રાજધાની તેહરાન સહિત અનેક શહેરો પર નવા હવાઈ હુમલા શરૂ કર્યા : જેમાં ઈરાનના નવા ચીફ ઓફ સ્‍ટાફ અલી શાદમાની સહિત ઘણા વરિષ્‍ઠ સૈન્‍ય અધિકારીઓ માર્યા ગયાનો દાવો

ઈરાનમાં રાજકીય ઉથલપાથલ અને યુદ્ધની સ્‍થિતિ : વૈશ્વિક રાજકારણમાં નવો વળાંકઃ અમેરિકાએ ખુલ્લમ ખુલ્લા કહ્યું કે ઈરાનના સુપ્રિમ લીડર ક્‍યાં છુપાયા છે તે અમને ખબર છે, સરળ લક્ષ્ય છે, પરંતુ હમણાં કશું જ કરશું નહીં :ઈરાનની રાજધાની તેહરાનમાં લોકો શહેર છોડી ભાગી રહ્યા છે : ઐતિહાસિક ગ્રાન્‍ડ બજાર બંધ થઈ ગયું : ઈરાને ઓમાન, કતાર અને સાઉદી અરેબિયા જેવા દેશોને અમેરિકા દ્વારા ઈઝરાયેલ પર યુદ્ધવિરામ માટે દબાણ કરવા વિનંતી કરી : હજુ સુધી કોઈ પરિણામ મળ્‍યું નથી :અમેરિકાનો ઈરાનના આકાશ પર પૂર્ણ નિયંત્રણનો દાવો : અમેરિકી ટેકનોલોજી સામે ઈરાન ટકી શકે તેમ નથી : અમેરિકા અદ્વિતીય છે : ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પ : ઈરાનની સરહદો પાકિસ્‍તાન, તુર્કી, અઝરબૈજાન, ઈરાક, આર્મેનિયા, તુર્કમેનિસ્‍તાન અને અફઘાનિસ્‍તાન સાથે જોડાયેલી છે : આ તમામ ઇસ્‍લામિક દેશો હોવા છતાં, કોઈએ ઈરાનને લશ્‍કરી મદદ આપી નથી : મોટાભાગના દેશોએ ઈરાન સાથેની સરહદો બંધ કરી દીધી, જે ઈરાન માટે મોટો આંચકો

વોશિંગ્‍ટન : અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પે દાવો કર્યો છે કે ઈરાનનું આકાશ હવે અમેરિકાના સંપૂર્ણ નિયંત્રણ હેઠળ છે. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પ્‍લેટફોર્મ ટ્રુથ સોશિયલ પર લખ્‍યું, ‘ઈરાન પાસે સારા આકાશ ટ્રેકર્સ અને રક્ષણાત્‍મક સાધનો છે, પરંતુ તે અમેરિકી ટેકનોલોજી સામે ટકી શકે તેમ નથી. અમેરિકા જેવું કોઈ નથી.' આ નિવેદનથી સ્‍પષ્ટ થાય છે કે અમેરિકા ઈરાન સામે સૈન્‍ય શક્‍તિનો ઉપયોગ કરવા માટે તૈયાર છે. ઈરાનના રક્ષણ મંત્રાલયના પ્રવક્‍તા બ્રિગેડિયર જનરલ રેઝા તલાયી-નિકે ઈરાની રાજય મીડિયા એજન્‍સી ઉપર જણાવ્‍યું કે ઈરાન લાંબા યુદ્ધનો સામનો કરવા સક્ષમ છે, પરંતુ હાલની સ્‍થિતિમાં અમેરિકાની હવાઈ શક્‍તિ સામે તેમની સ્‍થિતિ નબળી દેખાય છે.

ઈરાનના સર્વોચ્‍ચ નેતા પર ખતરો, પરંતુ હાલ તે સુરક્ષિત : ટ્રમ્‍પે ઈરાનના સર્વોચ્‍ચ નેતા આયાતુલ્લા અલી ખામેની વિશે કહ્યું, ઙ્કઅમને ખબર છે કે તે ક્‍યાં સંતાઈ રહ્યા છે. તે સરળ લક્ષ્ય છે, પરંતુ અમે હાલ તેમની સામે કાર્યવાહી નહીં કરીએ.ઙ્ઘ તેમણે ચેતવણી આપી કે જો ઈરાને નાગરિકો કે અમેરિકી સૈનિકો પર હુમલો કર્યો તો તેમની ધીરજ ખૂટી જશે. આ નિવેદનથી ઈરાન પર અમેરિકી સૈન્‍ય દબાણનો ખતરો વધી ગયો છે.

ઈરાનમાં શાસન પરિવર્તનની ચર્ચા : ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્‍જાિમન નેતન્‍યાહુએ ફોક્‍સ ન્‍યૂઝને આપેલા ઈન્‍ટરવ્‍યૂમાં જણાવ્‍યું કે ઈરાનમાં શાસન પરિવર્તન ‘નિશ્ચિતપણે શક્‍ય છે.' તેમણે ઈરાનની સરકારને ‘નબળી' ગણાવી અને કહ્યું કે ૮૦% ઈરાની લોકો આ ધર્મશાસનથી કંટાળી ગયા છે. ઈરાનના રાજા રેઝા પહલવીએ પણ દાવો કર્યો કે ‘ઈસ્‍લામિક રિપબ્‍લિકનો અંત આવી રહ્યો છે, અને આ પરિવર્તન અટકાવી શકાય તેમ નથી.' જોકે, નિષ્‍ણાતોનું માનવું છે કે શાસન પરિવર્તનથી ઈરાનમાં લોકશાહીની બદલે વધુ આક્રમક શક્‍તિ સત્તામાં આવી શકે છે.

તેહરાન પર ઈઝરાયેલનો સતત બોમ્‍બમારો

ઈઝરાયેલે ઈરાનની રાજધાની તેહરાન સહિત અનેક શહેરો પર હવાઈ હુમલા શરૂ કર્યા છે. આ હુમલાઓમાં ઈરાનના નવા ચીફ ઓફ સ્‍ટાફ અલી શાદમાની સહિત ઘણા વરિષ્‍ઠ સૈન્‍ય અધિકારીઓ માર્યા ગયા છે. ઈઝરાયેલે ઈરાનના ન્‍યૂક્‍લિયર સ્‍થળો, પોલીસ હેડક્‍વાર્ટર અને ઈસ્‍લામિક રેવોલ્‍યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્‍સના ગુપ્તચર વિભાગને નિશાન બનાવ્‍યા છે. ઈરાને પણ ઈઝરાયેલ પર બેલિસ્‍ટિક મિસાઈલ હુમલા કર્યા છે, પરંતુ ઈઝરાયેલના રક્ષણાત્‍મક સાધનો સામે તે ઓછા અસરકારક રહ્યા.

ઈરાનના પડોશી દેશોની નિષ્‍ક્રિયતા

ઈરાનની સરહદો પાકિસ્‍તાન, તુર્કી, અઝરબૈજાન, ઈરાક, આર્મેનિયા, તુર્કમેનિસ્‍તાન અને અફઘાનિસ્‍તાન સાથે જોડાયેલી છે. આ તમામ ઇસ્‍લામિક દેશો હોવા છતાં, કોઈએ ઈરાનને લશ્‍કરી મદદ આપી નથી. મોટાભાગના દેશોએ ઈરાન સાથેની સરહદો બંધ કરી દીધી છે, જે ઈરાન માટે મોટો આંચકો છે. આ ઘટનાએ ઇસ્‍લામિક એકતાના ખ્‍યાલને પડકાર્યો છે.

પાકિસ્‍તાન અંગે પણ અટકળોનો દોર ચાલુ ? ઈરાનમાં શાસન પરિવર્તનની ચર્ચા વચ્‍ચે પાકિસ્‍તાન અંગે પણ અટકળો ચાલી રહી છે. જોકે, હાલમાં આ અંગે કોઈ સત્તાવાર માહિતી નથી. નિષ્‍ણાતોનું માનવું છે કે ઈરાનની સ્‍થિતિની અસર આખા ક્ષેત્ર પર પડી શકે છે, પરંતુ પાકિસ્‍તાન સામે તાત્‍કાલિક કોઈ સૈન્‍ય પગલાંની શક્‍યતા ઓછી લાગે છે.

તાજેતરની ઘટનાઓ આજે ૧૮ જૂન, ૨૦૨૫ સુધીની માહિતી અનુસાર, ઈરાનની રાજધાની તેહરાનમાં લોકો શહેર છોડી રહ્યા છે, અને ઐતિહાસિક ગ્રાન્‍ડ બજાર બંધ થઈ ગયું છે. ઈરાને ઓમાન, કતાર અને સાઉદી અરેબિયા જેવા દેશોને અમેરિકા દ્વારા ઈઝરાયેલ પર યુદ્ધવિરામ માટે દબાણ કરવા વિનંતી કરી છે, પરંતુ હજુ સુધી કોઈ પરિણામ મળ્‍યું નથી.

ઈઝરાયેલે ઈરાનના ન્‍યૂક્‍લિયર સ્‍થળોને નિશાન બનાવવાનું ચાલુ રાખ્‍યું છે, જેમાં ઇસ્‍ફહાનનું યુરેનિયમ-કન્‍વર્ઝન સ્‍થળ નાશ પામ્‍યું છે.

ઈરાન, ઇઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્‍ચેનો સંઘર્ષ ૨૦૨૫માં નોંધપાત્ર રીતે વધુ તીવ્ર બન્‍યો છે, જેમાં મુખ્‍ય ઘટનાઓ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને ઇઝરાયેલના હવાઈ હુમલાઓને કેન્‍દ્રમાં રાખીને ફરે છે.

 ઇઝરાયેલના હુમલા અને ઓપરેશન રાઇઝિંગ લાયન : ૧૩ જૂન, ૨૦૨૫ના રોજ ઇઝરાયેલે ઈરાન પર મોટા પાયે હવાઈ હુમલા શરૂ કર્યા, જેમાં નાતાન્‍ઝ ખાતેના પરમાણુ સંવર્ધન કેન્‍દ્રો, બેલિસ્‍ટિક મિસાઇલ ફેક્‍ટરીઓ અને લશ્‍કરી કમાન્‍ડરોને નિશાન બનાવવામાં આવ્‍યા. આ હુમલામાં ઈરાનના રિવોલ્‍યુશનરી ગાર્ડના વડા જનરલ અમીર અલી હાજીઝાદેહ અને બે પરમાણુ વૈજ્ઞાનિકો સહિતના મહત્‍વના અધિકારીઓના મોત થયા.

ઇઝરાયેલે તેહરાન પર નિયંત્રણનો દાવો કર્યો અને નાગરિકોને શહેર ખાલી કરવાનું કહ્યું, જેનાથી તણાવ વધ્‍યો

૧૬ જૂન સુધીમાં, ૭૨ કલાકમાં ઈરાનમાં ૪૦૬ લોકો (નાગરિકો અને સૈનિકો) અને ઇઝરાયેલમાં ૧૬ લોકોના મોત થયા.

ઈરાનનો પ્રતિસાદઃ - ઈરાને ૧૬ જૂનના રોજ ઇઝરાયેલ પર મિસાઇલ હુમલા શરૂ કર્યા, જેમાં તેલ અવીવ, હાઈફા અને ડિમોના જેવા વિસ્‍તારોને નિશાન બનાવવામાં આવ્‍યા. આ હુમલાઓમાં ઇઝરાયેલની આયર્ન ડોમ સિસ્‍ટમે મોટાભાગની મિસાઇલો રોકી, પરંતુ કેટલીક ઇમારતોને નુકસાન થયું.

ઈરાને યુએન ચાર્ટરની કલમ ૫૧ હેઠળ વળતો જવાબ આપવાનો અધિકાર જાહેર કર્યો અને યુએન સુરક્ષા પરિષદ પાસે કડક કાર્યવાહીની માંગ કરી.

ઈરાને વિશ્વના ઇસ્‍લામિક દેશો અને બિન-જોડાણવાદી ચળવળના સભ્‍યોને ઇઝરાયેલની નિંદા કરવા અપીલ કરી.

અમેરિકાની ભૂમિકા : અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પે ઈરાનને પરમાણુ હથિયારો બનાવવા સામે કડક ચેતવણી આપી અને તેહરાનના નાગરિકોને શહેર ખાલી કરવાનું કહ્યું

યુએસે સત્તાવાર રીતે ઇઝરાયેલના હુમલામાં સંડોવણી નકારી, પરંતુ ઈરાને દાવો કર્યો કે અમેરિકાની સંમતિ વિના આ હુમલા શક્‍ય ન હતા.

ટ્રમ્‍પે જી-૭ સમિટ વહેલી છોડીને ઈરાન-ઇઝરાયેલ સંઘર્ષનો રાજદ્વારી ઉકેલ લાવવાની વાત કરી, પરંતુ પરમાણુ વાટાઘાટો નિષ્‍ફળ રહી.

અમેરિકાએ ઇરાક, જોર્ડન અને ખાડી દેશોમાંથી બિન-જરૂરી કર્મચારીઓને હટાવ્‍યા અને લશ્‍કરી સંપત્તિઓને નવા સ્‍થળોએ તૈનાત કરી.

વૈશ્વિક અને ભારત પર અસર : આર્થિક અસર : હુમલાઓ બાદ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ૧૨%થી વધુનો ઉછાળો આવ્‍યો, જેનાથી ભારત જેવા તેલ આયાતકાર દેશોને નુકસાન થઈ શકે છે. હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટ જેવા તેલ પુરવઠા માર્ગો પર જોખમ વધ્‍યું.

એર ટ્રાવેલ : ઈરાન અને ઇઝરાયેલે એરસ્‍પેસ બંધ કરતાં ભારતથી યુરોપ અને અમેરિકા જતી ફ્‌લાઇટ્‍સ ડાયવર્ટ થઈ, જેનાથી મુસાફરીનો સમય અને ખર્ચ વધ્‍યો-

ભારતની એડવાઇઝરી : ભારતે ઈરાનમાં રહેતા ભારતીય નાગરિકોને સાવચેતી રાખવા એડવાઇઝરી જારી કરી.

ચાબહાર બંદર : ભારતનું ચાબહાર બંદર પ્રોજેક્‍ટ, જેમાં વ્‍યૂહાત્‍મક રોકાણ છે, તે અસ્‍થિર બની શકે છે.

ઐતિહાસિક તણાવ : ૧૯૭૯ની ઈરાનની ઇસ્‍લામિક ક્રાંતિ પછી ઈરાન અને ઇઝરાયેલના સંબંધો બગડ્‍યા, જે પહેલાં ૧૯૪૮થી ૧૯૭૯ સુધી મૈત્રીપૂર્ણ હતા. ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને ઇઝરાયેલ-વિરોધી નીતિઓએ તણાવ વધાર્યો.

પરમાણુ મુદ્દો : ઇઝરાયેલી ગુપ્તચર એજન્‍સીઓના જણાવ્‍યા પ્રમાણે, ઈરાન પાસે ૧૫ પરમાણુ બોમ્‍બ બનાવવા માટે પૂરતું સમૃદ્ધ યુરેનિયમ છે, જેનાથી ઇઝરાયેલ અને અમેરિકાની ચિંતા વધી.

સંભવિત પરિણામો :- પ્રાદેશિક યુદ્ધ : સંઘર્ષ વધે તો ખાડી દેશો, રશિયા અને ચીન જેવા દેશો પણ સામેલ થઈ શકે, જે નવા શીત યુદ્ધનું સ્‍વરૂપ લઈ શકે.

વૈશ્વિક અસ્‍થિરતા : તેલના ભાવમાં વધારો, વેપાર અને પુરવઠા શૃંખલામાં અવરોધ અને આર્થિક સંકટ વૈશ્વિક સ્‍તરે અસર કરી શકે.

 નિષ્‍કર્ષ : ઈરાન-ઇઝરાયેલ સંઘર્ષ યુદ્ધ તરફ આગળ વધી રહ્યો છે, જેમાં અમેરિકાની રાજદ્વારી નિષ્‍ફળતા અને ઇઝરાયેલની આક્રમક કાર્યવાહીએ પરિસ્‍થિતિને વધુ જટિલ બનાવી છે. ભારત પર આર્થિક અને વ્‍યૂહાત્‍મક અસરો સ્‍પષ્ટ દેખાઈ રહી છે, અને વૈશ્વિક શાંતિ માટે આ એક મોટો ખતરો બની શકે છે. 

(4:02 PM IST)