નવી દિલ્હી : ભારતીય અવકાશયાત્રી શુભાંશુ શુક્લા એક્સિઓમ-4 મિશન હેઠળ આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક પર જઈ રહ્યા છે. શુભાંશુ પહેલા 8 જૂને મુસાફરી કરવાના હતા, પરંતુ તેની તારીખ બદલી દેવામાં આવી છે. શુભાંશુ ડ્રેગન કેપ્સ્યુલમાં અવકાશમાં જવાના છે.

ડ્રેગન કેપ્સ્યુલની વિશેષતા આ મુજબ છે  આ કેપ્સ્યુલ સ્પેસએક્સની અવકાશયાન છે, તેમાં ક્રૂ ડ્રેગન અને કાર્ગો ડ્રેગનનો સમાવેશ થાય છે, ક્રૂ ડ્રેગન અવકાશયાત્રીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક પર લઈ જાય છે, કાર્ગો ડ્રેગન કેપ્સ્યુલમાં વૈજ્ઞાનિક સાધનો અને માલસામાન લઈ જવામાં આવે છે, ક્રૂ ડ્રેગન કેપ્સ્યુલ વર્ષ 2020 માં મુસાફરો સાથે પ્રથમ વખત ઉડાન ભરી હતી.

સ્પેસએક્સનું આ અવકાશયાન પોતાને આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક સાથે જોડે છે, તેથી તે સુરક્ષિત છે અને તેની સાથે કોઈપણ મિશન હાથ ધરવાનું સરળ છે. ક્રૂ ડ્રેગન 15 મિશન સુધી ઉપયોગ માટે રચાયેલ છે.

તેની સૌથી ખાસ વાત એ છે કે તેમાં 8 સુપરડ્રેકો એન્જિન છે, જે કટોકટીમાં રોકેટથી કેપ્સ્યુલને અલગ કરી શકે છે. આ કેપ્સ્યુલના ટ્રંક પેનલમાં સોલર પેનલ છે, જે વીજળી ઉત્પન્ન કરે છે.
શુભાંશુ 14 દિવસ સુધી ISS પર રહેશે

 શુભાંશુ શુક્લાનું મિશન ફ્લોરિડાના કેનેડી સ્પેસ સેન્ટરથી ફાલ્કન 9 રોકેટ પર લોન્ચ કરવામાં આવશે. શુભાંશુ આ 14 દિવસમાં ISS પર 7 થી 9 વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગો પણ કરશે. શુભાંશુ શુક્લા આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક પર પગ મૂકનાર પ્રથમ ભારતીય બનશે.

એક્સિઓમ-૪ મિશન શું છે?

એક્સિઓમ-૪ અથવા એક્સ-૪ મિશન એક અવકાશ મિશન છે, જે ખાનગી કંપની એક્સિઓમ સ્પેસ દ્વારા સંચાલિત છે. આ કંપનીનું આ ચોથું અવકાશ મિશન છે, જે સ્પેસએક્સ અને નાસાના સહયોગથી કરવામાં આવી રહ્યું છે.

આ મિશન ૧૪ દિવસનું છે અને આ સમય દરમિયાન વૈજ્ઞાનિકો વિવિધ પ્રકારના પ્રયોગો કરશે. આ અવકાશ મિશન ભારત, હંગેરી અને પોલેન્ડ માટે ખૂબ જ ખાસ છે કારણ કે ૪૦ વર્ષ પછી આ દેશોના અવકાશયાત્રીઓ તેમાં જોડાઈ રહ્યા છે.

૧૦ જૂને, ફાલ્કન-૯ રોકેટ ફ્લોરિડાના કેનેડી સ્પેસ સેન્ટરથી ચાર અવકાશયાત્રીઓને લઈને જ નહીં, પરંતુ તેમની સાથે એક નાનું સોફ્ટ ટોય 'જોય' પણ જશે. પરંતુ, પ્રશ્ન એ છે કે, સોફ્ટ ટોય અવકાશમાં કેમ જઈ રહ્યું છે?

ખરેખર, જોય નામનું આ સોફ્ટ ટોય કોઈ સામાન્ય સોફ્ટ ટોય નથી. તે એક્સિઓમ-૪ મિશનનો શૂન્ય ગુરુત્વાકર્ષણ સૂચક છે. જૂની પરંપરા મુજબ, અવકાશયાત્રીઓ તેમની સાથે એક પ્રકાશ પદાર્થ રાખે છે, જે અવકાશયાન પૃથ્વીના ગુરુત્વાકર્ષણથી મુક્ત થતાં જ હવામાં તરતું રહે છે.

જ્યારે જોય પણ એ જ રીતે તરતું રહે છે, ત્યારે તે સૂચવે છે કે મિશન શૂન્ય ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રાપ્ત કરી ચૂક્યું છે. આ પરંપરા ૧૯૬૧ માં સોવિયેત અવકાશયાત્રી યુરી ગાગરીન સાથે શરૂ થઈ હતી. ત્યારથી, રશિયન અને અમેરિકન મિશનમાં સોફ્ટ ટોય વહન કરવાની પરંપરા બની ગઈ છે.