જમ્‍મુ : પાકિસ્‍તાન સાથેની ૮૧૪ કિલોમીટર લાંબી નિયંત્રણ રેખા (એલઓસી) પર વસતા લાખો પરિવારો માટે ભોજન, રસ્‍તા, વીજળી કે પાણી કરતાં ભૂમિગત બંકરોની જરૂરિયાત વધુ મહત્ત્વની બની છે. ૧૯૯૯ના કારગિલ યુદ્ધ બાદ આ બંકરો સીમાવર્તી નાગરિકોના જીવનનો અભિન્ન ભાગ બની ગયા છે. આ બંકરો તેમના માટે બુલેટપ્રૂફ જેકેટ જેવા છે, જે પાકિસ્‍તાની સેના દ્વારા નાગરિક વિસ્‍તારો પર થતી ગોળીબારી દરમિયાન તેમનો જીવ બચાવે છે.

ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન પાકિસ્‍તાની સેનાની ગોળીબારીને કારણે એલઓસીના અનેક ગામડાઓના સેંકડો લોકો પોતાનું ઘર છોડીને શાળાઓમાં બનાવેલા શરણાર્થી શિબિરોમાં રહેવા મજબૂર થયા છે. જનગઢના નિવાસી પ્રશોતમ કુમારે જણાવ્‍યું, જો અમારે એલઓસી પર ફરીથી રહેવું હશે, તો સરકારે દરેક ઘરમાં ભૂમિગત બંકર બનાવવું જોઈએ. આ અમારી સૌથી મોટી માંગ છે. સીમા શરણાર્થી સમન્‍વય સમિતિના અધ્‍યક્ષ પ્રશોતમે કેન્‍દ્ર સરકારને આ માંગથી વાકેફ કર્યા છે. તેમણે કહ્યું, અમને ભોજન કરતાં બંકરની વધુ જરૂર છે.

નૌશેરા સેક્‍ટરના કલસિયા ગામના સરપંચ બહાદુર ચૌધરીએ જણાવ્‍યું કે, જો દરેક નિવાસીને તેમના ઘરે બંકર મળે, તો પાકિસ્‍તાન ગમે તેટલી ભારે ગોળીબારી કરે, કોઈ ગામડું છોડશે નહીં.ૅ નૌશેરાના ભાજપ નેતા અને પૂર્વ ધારાસભ્‍ય રવિન્‍દ્ર રૈનાએ આ માંગને સમર્થન આપ્‍યું અને કહ્યું કે સરકારે એલઓસી પર રહેતા લોકોને જમીનનો એક હિસ્‍સો આપવો જોઈએ, જેથી તેઓ સુરક્ષિત આશ્રય બનાવી શકે.

નૌશેરા સેક્‍ટરના શેર મકરી ગામની નિવાસી સર્વેશ્વરી દેવીએ કહ્યું, પાકિસ્‍તાની સેના અમારા ઘરો પર ગોળીબાર કરે છે, તો અમે કેવી રીતે પાછા ફરી શકીએ? દાયકાઓથી અમે તેમની આક્રમકતાનો સામનો કરી રહ્યા છીએ. યુદ્ધવિરામ હોવા છતાં, પાકિસ્‍તાનની કથની અને કરણી પર ભરોસો ન હોવાથી નાગરિકો ઘરે પાછા ફરવામાં ખચકાય છે.

૨૦૧૮માં સરકારે જમ્‍મુ-કાશ્‍મીરમાં ૧૪,૪૬૦ બંકર બનાવવાનો નિર્ણય લીધો હતો, પરંતુ એક્‍સ પરની પોસ્‍ટ્‍સ અનુસાર, આ યોજનાનો અમલ હજુ અધૂરો છે. સીમાવર્તી વિસ્‍તારોમાં રહેતા લોકોની સુરક્ષા માટે બંકરોનું નિર્માણ ઝડપી બનાવવું જરૂરી છે, જેથી નાગરિકો નિર્ભયપણે પોતાના ઘરોમાં રહી શકે. (સુરેશ એસ. ડુગ્‍ગર, અકિલા, જમ્‍મુ)