શ્રીનગર : જમ્મુ અને કાશ્મીરના ડોડા જિલ્લાના ભદરવાહમાં આજે ત્રીજા 'લવંડર ફેસ્ટિવલ'નો ભવ્ય પ્રારંભ થશે. કેન્દ્રીય મંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહ આ બે-દિવસીય કાર્યક્રમનું ઉદ્ઘાટન કરશે. CSIR-ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇન્ટિગ્રેટિવ મેડિસિન (IIIM), જમ્મુ દ્વારા આયોજિત આ ઉત્સવમાં કૃષિ સ્ટાર્ટઅપ એક્સ્પોનું પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં લવંડર સંબંધિત મૂલ્યવર્ધિત ઉત્પાદનો અને ટેક્નોલોજીમાં નવીનતાઓ પ્રદર્શિત કરવામાં આવશે.
આકાશવાણીના સંવાદદાતાના અહેવાલ મુજબ, આ વર્ષનો લવંડર ફેસ્ટિવલ અનેક રીતે અનોખો હશે, કારણ કે તે CSIR-એરોમા મિશન હેઠળ લવંડરની ખેતીની વધતી જતી સફળતાની ઉજવણી કરશે. આ મિશન જમ્મુ અને કાશ્મીરના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ ઉપરાંત ઉત્તરાખંડ અને ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યો જેવા વિસ્તારોમાં પણ ફેલાયું છે.
કેન્દ્રીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી મંત્રાલયનો મુખ્ય કાર્યક્રમ, CSIR-એરોમા મિશન, જેનું કેન્દ્રીય મંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહ દ્વારા નજીકથી માર્ગદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું, તેણે દૂરના વિસ્તારોમાં ૫ હજારથી વધુ ખેડૂતો અને યુવા ઉદ્યોગસાહસિકોને લવંડરની ખેતી દ્વારા સશક્ત બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. આ મિશન અંતર્ગત મફત ગુણવત્તાયુક્ત વાવેતર સામગ્રી (QPM) અને ખેતી, પ્રક્રિયા, મૂલ્યવર્ધન અને માર્કેટિંગ સહિત સંપૂર્ણ ટેકનોલોજીકલ સહાય પૂરી પાડવામાં આવી છે. આ મિશન હેઠળ, જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં લવંડર ઉત્પાદનોની સ્થાનિક સ્તરે પ્રક્રિયાને ટેકો આપવા માટે ૫૦ થી વધુ ડિસ્ટિલેશન યુનિટ્સ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે.
ડોડા જિલ્લાના ભદરવાહ તાલુકાએ આ મિશન હેઠળ એક મોડેલ પ્રદેશ તરીકે ઉભરી આવ્યો છે, જ્યાં ખેડૂતોએ ₹૧ કરોડથી વધુ મૂલ્યની લવંડરની ગુણવત્તાયુક્ત વાવેતર સામગ્રીનું વેચાણ કર્યું છે. સ્થાનિક ખેડૂતોએ ૧૫૦૦ કિલોગ્રામ લવંડર તેલ અને ૯૩૦૦૦ કિલોગ્રામ સૂકા લવંડર ફૂલોનું ઉત્પાદન કર્યું છે, જેનું સફળતાપૂર્વક માર્કેટિંગ કરવામાં આવ્યું છે. કુલ ₹૧૦.૫ કરોડનું વ્યવસાયિક ટર્નઓવર નોંધાયું છે, જે મિશનની નોંધપાત્ર સામાજિક-આર્થિક અસર દર્શાવે છે.
આ પહેલેથી માત્ર આવકમાં જ વધારો થયો નથી, પરંતુ લવંડરની ખેતી અને સંબંધિત સાહસોમાં મહિલાઓની વધેલી ભાગીદારી સાથે મહિલા સશક્તિકરણને પણ પ્રોત્સાહન મળ્યું છે. લવંડર ફેસ્ટિવલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આ સફળતાની ઉજવણી કરવાનો અને સુગંધિત પાકોમાં કૃષિ-આધારિત ઉદ્યોગસાહસિકતાને વધુ પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
આ કાર્યક્રમમાં દેશભરમાંથી ખેડૂતો, વૈજ્ઞાનિકો અને સંશોધકો, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને ઉદ્યોગપતિઓ, નીતિ નિર્માતાઓ અને નાગરિક સમાજના પ્રતિનિધિઓ સહિત વિવિધ જૂથના સહભાગીઓ એકસાથે આવશે. લવંડર ફેસ્ટિવલનો ઉદ્દેશ્ય પ્રદેશની કૃષિ-અર્થતંત્રને પરિવર્તિત કરવા માટે ઉત્પ્રેરક તરીકે સેવા આપવાનો છે, જેમાં લાંબા ગાળાની રાષ્ટ્રીય આર્થિક અસરની સંભાવના રહેલી છે.