નવી દિલ્‍હીઃ અમેરિકાની મધ્યસ્થી હેઠળ શનિવારે ભારત અને પાકિસ્તાન યુદ્ધવિરામ પર સંમત થયા હતા, પરંતુ ત્રણ કલાક પછી જ પાકિસ્તાન દ્વારા આ કરારનું ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું. શ્રીનગરમાં ડ્રોન હુમલો કરવામાં આવ્યો. પાકિસ્તાનના આ નાપાક કૃત્ય બાદ, અમૃતસરમાં રેડ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું. શનિવારે રાત્રે એક બ્રીફિંગમાં, વિદેશ મંત્રાલયે સેનાને જવાબી કાર્યવાહી કરવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો.
યુદ્ધવિરામ પર નારાજગી વ્યક્ત કરતા ચેલાનીએ કહ્યું કે ભારત ઇતિહાસમાંથી શીખવામાં નિષ્ફળ ગયું છે. ફક્ત ભૂતકાળની વ્યૂહાત્મક ભૂલોનું પુનરાવર્તન. ઈન્ડિયા ટુડે સાથે વાત કરતા ચેલાનીએ કહ્યું, 'લશ્કરી પ્રવૃત્તિ ભારતના પક્ષમાં હતી. પાકિસ્તાનની હવાઈ સંરક્ષણ વ્યવસ્થા પાકિસ્તાનની અપેક્ષા કરતાં ઘણી નબળી સાબિત થઈ. તેઓ ભારતમાં ઘણા બધા ડ્રોન અને મિસાઇલો મોકલી રહ્યા હતા, પરંતુ અસરકારક રીતે નહીં. બીજી તરફ, ભારતે મર્યાદિત સંખ્યામાં મિસાઇલો અને ડ્રોન મોકલ્યા અને પોતાના લક્ષ્યોને નિશાન બનાવવામાં સફળ રહ્યા.
બ્રહ્મા ચેલ્લાનીએ સ્પષ્ટ લશ્કરી લાભ હોવા છતાં, તણાવ ઓછો કરવાના ભારતના નિર્ણય પાછળના તર્ક પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો. તેમણે કહ્યું, 'આ ભારતની વર્ષો જૂની રાજકીય સ્થિતિને રેખાંકિત કરે છે કે તેઓ જીતના જડબામાંથી હાર છીનવી લે છે.' તેમને આશ્ચર્ય થયું કે ભારતે તણાવ ઓછો કરવાનો નિર્ણય કેમ લીધો.
"જીતના જડબામાંથી હાર છીનવી લેવી એ એક પુનરાવર્તિત પેટર્ન બની ગઈ છે," ભૂ-રાજકીય નિષ્ણાતે જણાવ્યું હતું. આ જ કારણ છે કે ભારત ઇતિહાસનું પુનરાવર્તન કરતું રહે છે. આપણે ક્યારેય ઇતિહાસમાંથી શીખતા નથી. એટલા માટે ઇતિહાસ પુનરાવર્તિત થાય છે.
ચેલેનીએ વર્તમાન પરિસ્થિતિની તુલના ભૂતકાળના ઉદાહરણો સાથે કરી જ્યાં તેમના મતે, ભારતે કાયમી વ્યૂહાત્મક લાભ મેળવ્યા વિના લશ્કરી અથવા રાજદ્વારી લાભ છોડી દીધો. તેઓ કહે છે, '૧૯૭૨માં, અમે પાકિસ્તાન પાસેથી બદલામાં કંઈ મેળવ્યા વિના વાટાઘાટોના ટેબલ પર અમારા યુદ્ધના ફાયદાઓ આપી દીધા. 2021 માં અમે વ્યૂહાત્મક કૈલાશ હાઇટ્સ ખાલી કરી દીધા, વાટાઘાટોમાં અમારી એકમાત્ર સોદાબાજીની પદ્ધતિ ગુમાવી દીધી અને પછી અમે લદ્દાખ વિસ્તારોમાં ચીન દ્વારા ડિઝાઇન કરાયેલ બફર ઝોન અને હવે ઓપરેશન સિંદૂર માટે સંમત થયા.
ચેલાનીએ કહ્યું, 'ઓપરેશન સિંદૂર 26 હત્યાઓનો બદલો લેવાનું એક શક્તિશાળી પ્રતીક હતું, છતાં પાકિસ્તાને દિલ્હી પર મિસાઇલો છોડ્યા પછી આજે અમે જે રીતે ઓપરેશનનો અંત લાવ્યો તે ઘણા પ્રશ્નોના જવાબો છોડી દે છે.' ચેલેનીએ કહ્યું, 'ઈતિહાસ ભારતના આજના નિર્ણયને અનુકૂળ નહીં જુએ.'
નિષ્ણાતોએ 'ઓપરેશન સિંદૂર' ના અંતને એક વ્યૂહાત્મક અને પ્રતીકાત્મક ભૂલ ગણાવી હતી જે તેના જવાબો કરતાં વધુ પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. બે દિવસના હુમલા અને વળતા હુમલાઓ બાદ ભારત અને પાકિસ્તાને યુદ્ધવિરામ પર સંમતિ દર્શાવી હોવાની જાહેરાત કર્યા બાદ આ ટિપ્પણી આવી છે.
તમને જણાવી દઈએ કે ભારતીય વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિશ્રીએ યુદ્ધવિરામની પુષ્ટિ કરતા કહ્યું હતું કે, 'પાકિસ્તાનના ડાયરેક્ટર જનરલ ઓફ મિલિટરી ઓપરેશન્સ (DGMO) એ શનિવારે બપોરે 15.30 વાગ્યે (3.30 વાગ્યે) ભારતના DGMO ને ફોન કર્યો હતો.' તેમની વચ્ચે સંમતિ થઈ હતી કે બંને પક્ષો શનિવારે સાંજે 5 વાગ્યાથી (5 વાગ્યાથી) જમીન, હવા અને સમુદ્ર પર તમામ ગોળીબાર અને લશ્કરી કાર્યવાહી બંધ કરશે.
શનિવારે સવારે વિદેશ સચિવે એક બ્રીફિંગમાં કહ્યું હતું કે પાકિસ્તાન પોતાના સૈનિકોને સરહદી વિસ્તારોમાં ખસેડી રહ્યું છે અને ભારતીય સશસ્ત્ર દળો સતર્ક છે, તેથી યુદ્ધવિરામની જાહેરાત એક મોટું આશ્ચર્ય હતું. આ નિવેદનથી પાકિસ્તાન તરફથી વધુ તણાવ વધવાની શક્યતા ઊભી થઈ, જેના સંરક્ષણ પ્રધાને વારંવાર મીડિયા સમક્ષ નિવેદનો આપીને પુષ્ટિ આપી હતી કે યુદ્ધની શક્યતા છે.