ચંદીગઢ, તા. ૬ મે: પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટે મંગળવારે પંજાબ અને હરિયાણા રાજ્યો વચ્ચે ચાલી રહેલા જળ વિવાદ અંગે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. કોર્ટે કહ્યું હતું કે જ્યારે ભારત પાકિસ્તાન સામે પગલાં લેવાનું નક્કી કરી ચૂક્યું છે, ત્યારે દેશના રાજ્યોએ એકબીજા સામે આવું ન કરવું જોઈએ.
ચીફ જસ્ટિસ શીલ નાગુ અને જસ્ટિસ સુમિત ગોયલની ડિવિઝન બેન્ચ ભાકરા બિયાસ મેનેજમેન્ટ બોર્ડ (બીબીએમબી) દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજી પર સુનાવણી કરી રહી હતી. આ અરજીમાં પંજાબ દ્વારા નાંગલ ડેમનો કથિત કબજો લેવા અને હરિયાણાને પાણી છોડવામાં અવરોધ ઊભો કરવા સામે હસ્તક્ષેપની માંગ કરવામાં આવી હતી.
ચીફ જસ્ટિસ નાગુએ ટિપ્પણી કરતાં કહ્યું હતું કે, "આપણે આપણા દુશ્મન દેશ સાથે આવું કરી રહ્યા છીએ. ચાલો આપણે આપણા રાજ્યોની અંદર આવું ન કરીએ."
હરિયાણાને વધારાનું પાણી છોડવાનો નિર્ણય લીધા બાદ પંજાબે નાંગલ ડેમ પર વધારાના પોલીસ કર્મચારીઓને તૈનાત કર્યા છે. આને કારણે બીબીએમબીએ કોર્ટમાં અરજી કરી હતી. ડેમ પર વધુ પોલીસ કર્મચારીઓની તૈનાતીનો વિરોધ કરતાં બીબીએમબી વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ રાજેશ ગર્ગે કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે, "જળાશય ઓવરફ્લો થવાની તૈયારીમાં છે અને નીચેના રાજ્યો સુકાઈ જશે."
જવાબમાં પંજાબ સરકારે દલીલ કરી હતી કે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવી એ રાજ્યનો વિશેષાધિકાર છે. પંજાબ સરકાર વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ ગુરમિન્દર સિંહે કહ્યું હતું કે, "કાયદો અને વ્યવસ્થા રાજ્યનો વિષય છે. બીબીએમબી એવું ન કહી શકે કે પોલીસે શું કરવું જોઈએ અથવા પોલીસ ક્યાં તૈનાત કરવી જોઈએ. તેઓ ગેરકાયદેસર ઠરાવોનો અમલ કરવા માંગે છે. જ્યારે સરહદ પર તણાવ છે ત્યારે કૃપા કરીને આ બાબતને ધ્યાનમાં લો."
ગર્ગે વળતો જવાબ આપતાં કહ્યું હતું કે હિમાચલ પ્રદેશ પણ ભાકરા ડેમ અંગે આવા જ દાવા કરી શકે છે જે તે રાજ્યમાં આવેલો છે. તેમણે કહ્યું હતું કે, "કાલે હિમાચલ ભાકરા ડેમ માટે પણ આવું કહી શકે છે. આ વિવાદ નાંગલ ડેમ સાથે સંબંધિત છે જે પંજાબમાં છે."
એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ સત્ય પાલ જૈને કહ્યું હતું કે બીબીએમબીના ઠરાવને કાયદેસર રીતે પડકારવો પડશે. જૈને કહ્યું હતું કે, "બીબીએમબી દ્વારા મંજૂર કરાયેલ પાણીનો પ્રવાહ માત્ર હરિયાણા માટે જ નહીં પરંતુ રાજસ્થાન માટે પણ છે. પાણી છોડવા માટેના બીબીએમબીના ઠરાવને પડકારવામાં આવ્યો નથી. બીબીએમબીના નિર્ણયથી નારાજ કોઈપણ વ્યક્તિએ તેને પડકારવો પડશે." તેમણે કહ્યું હતું કે પંજાબ દ્વારા કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી સારી ભાવનાથી કરવામાં આવી નથી. તેમણે રજૂઆત કરી હતી કે, "પાણી પંજાબના હિસ્સાનું નથી. મારા માટે તમામ રાજ્યો સમાન છે. પાણી હિમાચલમાંથી આવે છે. કાલે જો તેઓ બંધ કરી દે તો શું થશે. આ સારી ભાવના નથી." તેમણે નાંગલ ડેમમાંથી પંજાબ પોલીસને હટાવવાનો નિર્દેશ માંગ્યો હતો.
કોર્ટે પૂછ્યું હતું કે, "ડેમની સુરક્ષા કોણ જુએ છે?" જેના જવાબમાં સિંહે કહ્યું હતું કે, "પંજાબ પોલીસ કરે છે." ગર્ગે કેન્દ્રીય અર્ધલશ્કરી દળોની તૈનાતીની માંગ કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે, "તે હંમેશા પંજાબ પોલીસ પાસે જ હતું પરંતુ ત્યાં માત્ર ૧૫ કર્મચારીઓ હતા. અચાનક આ સંખ્યા વધીને ૫૫ થઈ ગઈ છે. તેમના રાજકીય કાર્યકરો ત્યાં છે. ડેમના ડિરેક્ટર સિક્યુરિટીની ભૂમિકા છે. તેમને વાંધો ઉઠાવવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર છે. જો પંજાબ પોલીસની ભૂમિકા શંકાસ્પદ હોય, તો કોર્ટ અર્ધલશ્કરી દળની તૈનાતીનો આદેશ આપી શકે છે." બેન્ચે ટિપ્પણી કરતાં કહ્યું હતું કે, "આવી સંસ્થાઓ હંમેશા કેન્દ્રીય અર્ધલશ્કરી દળો દ્વારા સંચાલિત હોય છે." સિંહે બીબીએમબીના વકીલની પંજાબ પોલીસ પર આક્ષેપ કરતી રજૂઆતોનો વિરોધ કર્યો હતો.
હરિયાણાના એડવોકેટ જનરલ પરમિન્દર સિંહ ચૌહાણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે પંજાબ પોલીસે નાંગલ ડેમ પર ઓપરેશનલ કંટ્રોલ લઈ લીધો છે. એજી ચૌહાણે કહ્યું હતું કે, "તેઓ (પંજાબ) પાણીના વિતરણનો સખત વિરોધ કરી રહ્યા છે. ડેમની સુરક્ષાના નામે તેઓ શું કરી રહ્યા છે. આ તેમનું કામ નથી. ૮,૫૦૦ ક્યુસેકની માંગ માત્ર હરિયાણા માટે જ નહીં પરંતુ દિલ્હી માટે પણ છે. ૧૦૪૯ દિલ્હી માટે છે, ૮૫૦ રાજસ્થાન માટે છે." તેમણે વધુમાં કહ્યું હતું કે હરિયાણા દ્વારા માંગણી ઉઠાવ્યા બાદ નિષ્ણાત સંસ્થા બીબીએમબી દ્વારા પાણીના પ્રવાહમાં વધારો કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે આ અંગે કોઈપણ વાંધો એકતરફી રીતે પોલીસ કર્મચારીઓની તૈનાતીનો આશરો લેવાને બદલે કેન્દ્ર સરકાર સમક્ષ ઉઠાવવો જોઈએ. એજી ચૌહાણે દલીલ કરી હતી કે, "બીબીએમબી નિષ્ણાત સંસ્થા છે. અમે અમારી માંગણી ઉઠાવી છે અને ટેકનિકલ કમિટીએ ૮૫૦૦ ક્યુસેક પાણી છોડવાનો આદેશ આપ્યો છે. પંજાબે વાંધો ઉઠાવ્યો છે પરંતુ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. પંજાબ હવે કેન્દ્ર સરકારનો સંપર્ક કરી શકે છે પરંતુ તેમની વર્તમાન કાર્યવાહી માત્ર ગેરકાયદેસર જ નહીં પરંતુ ગેરબંધારણીય પણ છે."
જો કે, સિંહે કહ્યું હતું કે આ દલીલો ખોટી છે. તેમણે કહ્યું હતું કે, "અડધી હકીકતો કહેવામાં આવી રહી છે. આ ખૂબ જ દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે. બીબીએમબીએ કોર્ટને ગેરમાર્ગે દોરી છે. મિલોર્ડ્સ સમક્ષ જે કહેવામાં આવી રહ્યું છે તે જૂઠાણાનો ઢગલો છે. તેમની તાત્કાલિક ચિંતા અને પ્રાર્થનાનો ઉકેલ આવી ગયો છે. પોલીસ દખલ નથી કરી રહી. એજીને આ જણાવવાની સૂચનાઓ છે. વાત પૂરી." દલીલો સાંભળ્યા બાદ કોર્ટે કહ્યું હતું કે તે આજે જ આદેશ પસાર કરશે.