ઈસ્‍લામાબાદ તા.૬: પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારતે સિંધુ નદી સંધિ સ્‍થગિત કરી દીધી છે. જેની અસર હવે પાકિસ્‍તાનમાં જોવા મળી રહી છે. ડોને પોતાના અહેવાલમાં કહ્યું છે કે ભારતે બંધના દરવાજા બંધ કર્યા બાદ ચિનાબ નદી સુકાઈ ગઈ છે. ડોનના મતે, હવે ચેનાબ નદીમાં લગભગ પાણી નથી. ભારતે બંધ બંધ કર્યા પછી, જમ્‍મુના અખનૂર વિસ્‍તારમાં ચિનાબ નદીનું પાણીનું સ્‍તર ઘણા વર્ષોમાં સૌથી નીચું સ્‍તર પર પહોંચી ગયું હતું. ભારતીય ક્ષેત્રમાં, લોકો ચિનાબ નદી પર ભેગા થતા જોવા મળ્‍યા. જોકે, કેટલીક ચેતવણીઓ આપવામાં આવી રહી છે કે અચાનક પાણી છોડવાથી પૂરની સ્‍થિતિ સર્જાઈ શકે છે, તેથી લોકોએ નદીમાં જવાનું ટાળવું જોઈએ. ઈન્‍ડિયન એક્‍સપ્રેસના અહેવાલ મુજબ, સૂત્રોએ જણાવ્‍યું હતું કે રવિવારે સવારે રિયાસી અને રામબન જિલ્લામાં આવેલા સલાલ અને બગલીહાર હાઇડ્રોઇલેક્‍ટ્રિક ડેમના તમામ સ્‍લુઇસ ગેટ બંધ કર્યા પછી આ ઘટના બની હતી.

આ ઘટનાક્રમ અંગે કોઈ સત્તાવાર નિવેદન આપવામાં આવ્‍યું ન હોવા છતાં, સૂત્રોએ જણાવ્‍યું હતું કે બંને બંધના જળાશયોમાં પાણી સંગ્રહ કરવા માટે દરવાજા બંધ કરવામાં આવ્‍યા હતા, જે શુક્રવાર અને શનિવારે કાંપ કાઢવાની પ્રક્રિયાના ભાગ રૂપે ખાલી કરવામાં આવ્‍યા હતા, એમ ઇન્‍ડિયન એક્‍સપ્રેસના અહેવાલમાં જણાવાયું છે. જ્‍યારે ડોને અહેવાલ આપ્‍યો હતો કે સિંધુ જળ સંધિને એકપક્ષીય રીતે સ્‍થગિત કર્યાના લગભગ એક અઠવાડિયા પછી, ભારતે સોમવારે કોઈપણ પૂર્વ સૂચના વિના ચેનાબ નદીમાંથી પાકિસ્‍તાન તરફ જતા પાણીનો પ્રવાહ લગભગ બંધ કરી દીધો હતો, જેના કારણે નદીમાં પાણીનો પ્રવાહ અનેક ગણો ઘટી ગયો હતો.

પાકિસ્‍તાને સ્‍વીકાર્યુ કે ચિનાબ નદી સુકાઈ ગઈ છે.

પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા બાદ, ભારતે પાકિસ્‍તાન સામે રાજદ્વારી આક્રમણ વધુ તીવ્ર બનાવ્‍યું છે, જેમાં બગલીહાર ડેમમાંથી પાણીનો પ્રવાહ અટકાવવાનો પણ સમાવેશ થાય છે, એમ ઇન્‍ડિયન એક્‍સપ્રેસના અહેવાલમાં જણાવાયું છે. દરમિયાન, ડોન અનુસાર, માર્લા હેડવર્કસ ખાતે ચેનાબ નદીમાં પાણીનો પ્રવાહ રવિવારે ૩૫,૦૦૦ કયુસેકથી ઘટીને સોમવારે સવારે લગભગ ૩,૧૦૦ કયુસેક થઈ ગયો. ડોન અનુસાર, પંજાબ (પાકિસ્‍તાની પંજાબ) સિંચાઈ વિભાગના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ સોમવારે આ વાતની પુષ્ટિ કરી અને કહ્યું કે રવિવારે નિર્ણય લીધા પછી, તેમણે (ભારતીય અધિકારીઓએ) પાકિસ્‍તાન તરફ જતા ચિનાબ નદીના પ્રવાહને લગભગ બંધ કરી દીધો છે. અધિકારીએ કહ્યું કે હાલમાં, તેઓ ચેનાબ બેસિનમાં તેમના બંધ/જળવિદ્યુત પ્રોજેક્‍ટ્‍સ ભરવા માટે અમારા પાણીનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. તેઓ આ કરી શકતા નથી કારણ કે તે સિંધુ જળ સંધિનું ગંભીર ઉલ્લંઘન છે...

ડોને દસ્‍તાવેજો ટાંકીને દાવો કર્યો છે કે ભારત ચેનાબ બેસિનમાં ત્રણ મોટા જળવિદ્યુત પ્રોજેક્‍ટ્‍સ ધરાવે છે. પહેલો ૧,૦૦૦ મેગાવોટનો પાકલ દુલ ડેમ છે, જેની સંગ્રહ ક્ષમતા ૮૮,૦૦૦ એકર ફૂટ છે અને પાણીને દક્ષિણ તરફ વાળવા માટે ૧૦ કિમી લાંબી હેડ રેસ ટનલ છે. બીજો બગલીહાર બંધ છે (પકલ દુલથી ૮૮ કિમી ઉપર તરફ). તે ૯૦૦ મેગાવોટ ક્ષમતા ધરાવતો વીજ ઉત્‍પાદન પ્‍લાન્‍ટ છે, જેમાં ૩૨૧,૦૦૨ એકર ફૂટનો જળાશય સંગ્રહ છે અને ૫૮૨,૬૯૨ કયુસેકની સ્‍પિલવે ક્ષમતા છે.

પાકિસ્‍તાનમાં વિનાશનો ભય

સલાલ ડેમથી, મરાલા બેરેજ (પાકિસ્‍તાનમાં) ૭૬ કિમી દૂર આવેલું છે. પ્રવાહમાં ભારે ઘટાડો થવા પાછળનું કારણ આ ડેમોમાં પાણી ભરાઈ જવાથી છે, જેની કુલ સંગ્રહ ક્ષમતા લગભગ ૧.૨ મિલિયન એકર ફૂટ છે. અને જો તેઓ તેમના ડેમ ભરવાનું ચાલુ રાખે અને પાણી છોડવાનું બંધ કરે, તો તેઓ (ભારત) આપણને ચારથી પાંચ દિવસ સુધી પાણી વગર છોડી શકે છે, ડોને પાકિસ્‍તાની અધિકારીને ટાંકીને જણાવ્‍યું. આ ઉપરાંત, પાકિસ્‍તાની અધિકારીએ ડોનને એમ પણ કહ્યું કે જો ભારત અચાનક નીચે તરફ પાણી છોડવાનું શરૂ કરે છે, તો ચેનાબમાં પૂર જેવી પરિસ્‍થિતિ સર્જાઈ શકે છે, જે સ્‍થાનિક વસ્‍તી માટે જોખમી બની શકે છે.