નવી દિલ્હી: ભારત સરકારે પ્રાદેશિક ગ્રામીણ બેંકો (RRBs)ને મજબૂત કરવાના પોતાના પ્રયાસોના ભાગરૂપે આજે, 1 મેના રોજ 11 રાજ્યોમાં કાર્યરત 26 RRBsનું વિલીનીકરણ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યું છે. નાણાકીય સેવા વિભાગ (DFS)એ X પર એક પોસ્ટ દ્વારા આ માહિતી આપી હતી અને તેને "મજબૂત RRBs, વધુ સારી કામગીરી, સુધારેલ ધિરાણ પ્રવાહ અને નાણાકીય સમાવેશ તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું" ગણાવ્યું હતું.
સરકારની 'એક રાજ્ય એક RRB'ની નીતિને અનુસરીને આ વિલીનીકરણ કરવામાં આવ્યું છે. DFS દ્વારા આ વિલીનીકરણની સૂચના 8 એપ્રિલના રોજ આપવામાં આવી હતી, જે RRB એકત્રીકરણનો ચોથો તબક્કો હતો. નાણા મંત્રાલયે હિતધારકો સાથે પરામર્શ કર્યા બાદ નવેમ્બર 2024માં આ એકત્રીકરણની નવી પહેલ શરૂ કરી હતી. આ વિલીનીકરણનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરવો અને ખર્ચને તર્કસંગત બનાવવાનો હતો.
આ તબક્કા સાથે, ભારતમાં હવે 26 રાજ્યો અને બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કુલ 28 RRBs કાર્યરત છે. સામૂહિક રીતે, તેઓ 700 જિલ્લાઓમાં 22,000 થી વધુ શાખાઓનું સંચાલન કરે છે. આ શાખાઓમાંથી લગભગ 92% ગ્રામીણ અથવા અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોમાં આવેલી છે, જે ઊંડા ગ્રામીણ વિસ્તારો સુધી તેમની પહોંચ સુનિશ્ચિત કરે છે. અગાઉના એકત્રીકરણ તબક્કાઓએ RRBsની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કર્યો હતો: પ્રથમ તબક્કામાં (2006-2010) 196 થી 82, બીજા તબક્કામાં (2013-2015) 82 થી 56 અને ત્રીજા તબક્કામાં (2019-2021) 56 થી 43 RRBs થઈ હતી.
1975માં તેમની સ્થાપના થઈ ત્યારથી RRBsએ ગ્રામીણ ભારતમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. તેમનો ઉદ્દેશ્ય નાના ખેડૂતો, કૃષિ કામદારો, કારીગરો અને નાના ઉદ્યોગસાહસિકોને ધિરાણ અને સેવાઓ પ્રદાન કરીને ગ્રામીણ અર્થતંત્રને વેગ આપવાનો છે. આ વિલીનીકરણથી આ બેંકોની કાર્યક્ષમતા અને પહોંચમાં વધુ સુધારો થવાની અપેક્ષા છે.