નવી દિલ્હી: જમ્મુ અને કાશ્મીરના અનંતનાગ જિલ્લાના પહેલગામના ઉપરના વિસ્તારોમાં આવેલા લોકપ્રિય પ્રવાસન સ્થળ બૈસરનમાં આતંકવાદીઓએ મંગળવારે કરેલા ગોળીબારમાં 26 લોકો માર્યા ગયા બાદ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે તણાવ વધ્યો છે. મોટાભાગના મૃતકો અન્ય રાજ્યોના પ્રવાસીઓ હતા.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ હત્યારાઓને "પૃથ્વીના અંત સુધી" પીછો કરવાની ખાતરી આપી છે, ત્યારે ભારતે પહેલગામ હુમલામાં સામેલ આતંકવાદીઓને ખતમ કરવાના શપથ લીધા બાદ પાકિસ્તાની સૈન્યને હાઈ એલર્ટ પર મૂકવામાં આવ્યું છે.

પડોશી દેશો વચ્ચે વધતા તણાવ વચ્ચે, ચાલો ભારત અને પાકિસ્તાનની સેનાઓની તુલના અને વિશ્લેષણ કરીએ:

સૈન્ય રેન્કિંગ:
ગ્લોબલ ફાયરપાવર ઇન્ડેક્સ, જે દેશની લડવાની ક્ષમતા નક્કી કરવા માટે 60 પરિબળોને ધ્યાનમાં લે છે, અનુસાર વિશ્વની સૌથી શક્તિશાળી સેનાઓની યાદીમાં ભારત ચોથા ક્રમે છે જ્યારે પાકિસ્તાન 12મા સ્થાને છે.

વિમાન કાફલો:
સ્ટેટ-બેઝ્ડ સાઇટ અનુસાર, ભારત પાસે કુલ 2,229 લશ્કરી વિમાનો છે, જે તેને સૌથી વધુ લડાયક વિમાન કાફલાની તાકાત ધરાવતા ટોચના 5 દેશોમાં સ્થાન આપે છે, જેમાં યુએસ ટોચ પર છે. દરમિયાન, પાકિસ્તાન 1,399 વિમાનો સાથે આ યાદીમાં સાતમા ક્રમે છે. ભારત પાસે 513 ફાઇટર એરક્રાફ્ટ છે, જ્યારે પાકિસ્તાન 328 ફાઇટર એરક્રાફ્ટ સાથે પાછળ છે. એરિયલ ટેન્કર્સની વાત કરીએ તો ભારત પાસે છ અને પાકિસ્તાન પાસે ચાર છે. જો કે, 565 ટ્રેનર્સ સાથે પાકિસ્તાન ભારતને પાછળ છોડી દે છે, જેની પાસે 351 ટ્રેનર્સ છે.

નૌકાદળની તાકાત:
293 ના કાફલાની તાકાત સાથે ભારત છઠ્ઠા ક્રમે છે જ્યારે પાકિસ્તાન 121 ની તાકાત સાથે 27મા ક્રમે છે. દરમિયાન, ભારત પાસે બે એરક્રાફ્ટ કેરિયર્સ છે, અને પાકિસ્તાને હજી સુધી તેનું ખાતું ખોલાવ્યું નથી. તેવી જ રીતે, જ્યારે પાકિસ્તાન પાસે કોઈ ડિસ્ટ્રોયર નથી, ભારત પાસે 13 છે. સબમરીનની વાત કરીએ તો, ભારત 18 સબ સાથે 7મા ક્રમે છે, અને પાકિસ્તાન 8 સબ સાથે 11મા ક્રમે છે.

માનવબળ:
ભારત 14,55,550 સક્રિય કર્મચારીઓ સાથે વિશ્વમાં બીજા ક્રમે છે, જ્યારે પાકિસ્તાન 6,54,000 કર્મચારીઓ સાથે સાતમા ક્રમે છે. અર્ધલશ્કરી દળોની વાત કરીએ તો ભારત પાસે 25,27,000 છે, જ્યારે પાડોશી દેશ પાસે માત્ર 5,00,000 છે. વસ્તીના તફાવતને કારણે બંને દેશોમાં દર વર્ષે લશ્કરી વયે પહોંચતા લોકોની સંખ્યામાં મોટો તફાવત છે. ભારતમાં દર વર્ષે કુલ 2,39,55,181 લોકો લશ્કરી વયે પહોંચે છે, જ્યારે પાકિસ્તાનમાં 47,94,908 લોકો આ વયે પહોંચે છે.

સંરક્ષણ બજેટ:
2025-26 માટે ભારતનું સંરક્ષણ બજેટ રૂ. 6,81,210 કરોડ છે, જ્યારે પાકિસ્તાનનું આ વર્ષનું સંરક્ષણ બજેટ અહેવાલ મુજબ રૂ. 2,281 બિલિયન (રૂ. 2,28,100 કરોડ) છે.

શસ્ત્રો સપ્લાયર:
ભારત - ભારતીય સશસ્ત્ર દળોમાં મોટાભાગે રશિયા અને સોવિયેત મૂળના સાધનો, તેમજ કેટલાક નાના હથિયારોનો સમાવેશ થાય છે જે પશ્ચિમી અને સ્થાનિક રીતે ઉત્પાદિત છે. જ્યારે ફ્રાન્સ, ઇઝરાયલ અને યુએસ પણ ભારતમાં મુખ્ય શસ્ત્રો સપ્લાયર્સમાં સામેલ છે, રશિયા અગ્રણી સપ્લાયર છે.
પાકિસ્તાન - પાકિસ્તાન પાસે યુએસ સાથે નોન-નાટો એલાય (MNNA) નો દરજ્જો હોવાથી, તેના મોટાભાગના શસ્ત્રો ચીન, ફ્રાન્સ, રશિયા, તુર્કીથી આવે છે, જેમાં ચીન દેશમાં અગ્રણી શસ્ત્રો સપ્લાયર છે. પાકિસ્તાન પાસે સ્થાનિક સંરક્ષણ ઉદ્યોગ પણ છે.