નવી દિલ્હી: ઓસ્ટ્રેલિયા, જે વિશ્વનો છઠ્ઠો સૌથી મોટો દેશ અને સૌથી નાનો ખંડ છે, તેનો 95 ટકા ભાગ ઉજ્જડ પડ્યો છે. ક્ષેત્રફળની દૃષ્ટિએ ભારત કરતાં અઢી ગણો મોટો આ દેશ હોવા છતાં, તેની વસ્તી માત્ર 2 કરોડ 60 લાખની આસપાસ છે, જે ભારતની રાજધાની દિલ્હીની વસ્તી કરતાં પણ ઓછી છે. એક વિકસિત દેશ હોવા છતાં ઓસ્ટ્રેલિયાના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં રણ, ખારું પાણી, જંગલો અને પર્વતોને કારણે રહેવું લોકો માટે દુર્ગમ બની ગયું છે. કેટલાક શહેરોમાં તો માત્ર 50થી 100 લોકો જ રહે છે, જે આશ્ચર્યજનક હકીકત છે.

ઓસ્ટ્રેલિયાની ભૂમિ ત્રણ ભાગમાં વહેંચાયેલી:
ઓસ્ટ્રેલિયાની ભૂમિ ત્રણ મુખ્ય ભાગમાં વહેંચાયેલી છે. પ્રથમ, પશ્ચિમી ઉચ્ચપ્રદેશ, જે દેશના ત્રણ ભાગોને આવરી લે છે અને તેનો બે તૃતીયાંશ વિસ્તાર રણથી ઘેરાયેલો છે. આ કારણે અહીં માનવ વસવાટ લગભગ અશક્ય છે. બીજો ભાગ સેન્ટ્રલ લોલેન્ડ્સ છે, જે નીચાણવાળો વિસ્તાર છે અને તેની નદીઓમાં ખારું પાણી હોવાથી તે માનવ અને ખેતી બંને માટે અનુપયોગી છે. ત્રીજો ભાગ પૂર્વીય હાઇલેન્ડ્સનો છે, જ્યાં પર્વતો અને જંગલો છે. આ વિસ્તારમાં ફળદ્રુપ જમીન અને પીવાલાયક પાણી ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓને કારણે અહીં રહેવું પણ પડકારજનક છે.

95 ટકા વિસ્તાર ઉજ્જડ કેમ?
ઓસ્ટ્રેલિયાનો 95 ટકા વિસ્તાર ઉજ્જડ રહેવાનું મુખ્ય કારણ તેનું રણ છે, જ્યાં દિવસનું તાપમાન 50 ડિગ્રીથી વધુ થાય છે. આ દેશ એક ખંડ અને ટાપુ બંને તરીકે અનોખી સ્થિતિ ધરાવે છે અને ચારે બાજુથી પ્રશાંત અને હિંદ મહાસાગરથી ઘેરાયેલો છે. અહીંની જમીન 5 લાખ વર્ષથી વધુ જૂની હોવાથી તેની ફળદ્રુપતા સંપૂર્ણપણે ખતમ થઈ ગઈ છે. જમીનનો ઉપરનો સ્તર નાશ પામ્યો છે, જેના કારણે મોટાભાગનો વિસ્તાર રણમાં ફેરવાઈ ગયો છે. ખેતી તો દૂરની વાત, અહીં રહેવું પણ લોકો માટે અશક્ય બની રહ્યું છે.

વસ્તી કોસ્ટલ ઝોનમાં કેન્દ્રિત:
ઓસ્ટ્રેલિયાની વસ્તી મોટાભાગે કોસ્ટલ રેગ્યુલેશન ઝોનની નજીક કેન્દ્રિત છે. અહેવાલો મુજબ, સૌપ્રથમ અહીં રહેવા આવેલા લોકો એશિયાના વતની હતા, જે પછી અમેરિકા અને યુરોપના લોકો અહીં સ્થાયી થયા. છતાં, વસ્તી વધારવાના સરકારના પ્રયાસો હોવા ઉપરાંત લોકો નિર્જન શહેરોમાં રહેવા તૈયાર નથી. ઓસ્ટ્રેલિયન સરકાર ઇચ્છે છે કે વસ્તીમાં વધારો થાય, પરંતુ રણની આત્યંતિક ગરમી, પાણીની અછત અને ફળદ્રુપ જમીનનો અભાવ લોકોને આંતરિક વિસ્તારોમાં સ્થળાંતર કરતા રોકે છે.

ખાલી વિસ્તારોમાં સુવિધાઓનો અભાવ:
ઓસ્ટ્રેલિયાના આંતરિક ભાગોમાં મૂળભૂત સુવિધાઓનો અભાવ છે, જેના કારણે લોકો શહેરી વિસ્તારોમાં રહેવાનું પસંદ કરે છે. દરિયાકાંઠાની નજીકના વિસ્તારોમાં પાણી, સુવિધાઓ અને આર્થિક તકો ઉપલબ્ધ હોવાથી મોટાભાગની વસ્તી ત્યાં કેન્દ્રિત થઈ છે. રણની કઠોર પરિસ્થિતિઓ, ખારું પાણી અને પર્વતીય વિસ્તારોની દુર્ગમતાએ ઓસ્ટ્રેલિયાને વિશાળ હોવા છતાં ઓછી વસ્તીવાળો દેશ બનાવ્યો છે. આ હકીકત વિકસિત દેશની આગવી પરિસ્થિતિને રજૂ કરે છે, જે આશ્ચર્ય અને ચર્ચાનો વિષય બની રહે છે.