નાગપુર, 2 એપ્રિલ 2025: રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (આરએસએસ)ના પ્રમુખ મોહન ભાગવતે બુધવારે નાગપુરમાં જણાવ્યું કે મરાઠા સામ્રાજ્યના સ્થાપક છત્રપતિ શિવાજી મહારાજે ભારતમાં સદીઓથી ચાલતી આક્રમણકારો સામે હારની પરંપરાને ખતમ કરી હતી. એક પુસ્તક વિમોચન સમારોહમાં બોલતાં ભાગવતે શિવાજી મહારાજને ‘યુગપુરુષ’ ગણાવ્યા અને કહ્યું કે તેમણે મુઘલો સહિતના આક્રમણકારો સામે મજબૂત પ્રતિકાર કરીને દેશને નવી દિશા આપી હતી.

આક્રમણોની પરંપરા અને શિવાજીનો ઉદય:
ભાગવતે કહ્યું કે ભારતમાં સિકંદર (એલેક્ઝાન્ડર ધ ગ્રેટ)ના સમયથી લઈને ઇસ્લામના નામે થયેલા મોટા આક્રમણો સુધી હારની પરંપરા ચાલતી રહી હતી. “આ હારની પરંપરા અને સિસ્ટમનો નાશ સદીઓ સુધી ચાલ્યો. વિજયનગર સામ્રાજ્ય કે રાજસ્થાનના નેતાઓ પણ આનો ઉકેલ ન લાવી શક્યા,” તેમણે ઉમેર્યું. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે 17મી સદીમાં શિવાજી મહારાજે આવા આક્રમણો સામે પ્રથમ મજબૂત ઉકેલ રજૂ કર્યો. “શિવાજી મહારાજે સતત હારના યુગનો અંત લાવ્યો અને આક્રમણોનો જવાબ આપવાની રીત બતાવી,” એમ ભાગવતે કહ્યું.

શિવાજીની વીરતા અને મુઘલો સામે પ્રતિકાર:
આરએસએસ પ્રમુખે શિવાજી મહારાજના આગ્રામાંથી નાટકીય રીતે ભાગી છૂટવાની ઘટનાનો ઉલ્લેખ કર્યો, જ્યાં તેમને મુઘલ સમ્રાટ ઔરંગઝેબે કેદ કર્યા હતા. “તેમણે શાંતિ સમજૂતીમાં છોડેલા વિસ્તારો પાછા જીતી લીધા અને પોતાને છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ તરીકે રાજ્યાભિષેક કર્યો,” ભાગવતે જણાવ્યું. તેમણે ઉમેર્યું કે આ રાજ્યાભિષેકથી દેશમાં આક્રમણકારોનો અંત શરૂ થયો. શિવાજીની આ વીરતાએ દેશભરમાં પ્રતિકારની લહેર ઉભી કરી હતી.

શિવાજીની પ્રેરણાથી દેશભરમાં પ્રતિકાર:
ભાગવતે જણાવ્યું કે શિવાજી મહારાજે દક્ષિણ ભારતના ભાગો જીત્યા અને તેમનાથી પ્રેરાઈને અન્ય પ્રદેશોના નેતાઓએ પણ મુઘલો સામે લડત શરૂ કરી. “બુંદેલખંડમાં ચતરસાલ, રાજસ્થાનમાં દુર્ગાદાસ રાઠોડના નેતૃત્વમાં રાજાઓ અને કૂચ બિહારના ચક્રદ્વજ સિંહે મુઘલોને પાછળ હટાડવાનું શરૂ કર્યું,” તેમણે કહ્યું. તેમણે એક રસપ્રદ ઉદાહરણ આપતાં જણાવ્યું કે ચક્રદ્વજ સિંહે બીજા રાજાને પત્ર લખીને શિવાજી મહારાજનું ઉદાહરણ આપ્યું હતું અને કહ્યું હતું કે તેમની રીતે લડીને “રાક્ષસોને બંગાળની ખાડીમાં ડુબાડી દેવા જોઈએ.”

શિવાજીની વારસો આજે પણ પ્રેરણાદાયી:
ભાગવતે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે શિવાજી મહારાજની પ્રેરણા આજે પણ સાનુકૂળ છે અને તેમના કાર્યો વ્યક્તિ તેમજ રાષ્ટ્ર માટે અનુકરણીય છે. “રવીન્દ્રનાથ ટાગોર અને સ્વામી વિવેકાનંદ જેવા મહાનુભાવોએ પણ તેમનું ઉદાહરણ લીધું હતું,” તેમણે કહ્યું. તેમણે એક રસપ્રદ વાત ઉમેરતાં જણાવ્યું કે દક્ષિણ ભારતમાં એક અભિનેતાએ શિવાજી પરની ફિલ્મમાં કામ કર્યું, જેના કારણે તેનું નામ ગણેશનથી બદલાઈને શિવાજી ગણેશન થયું.

પુસ્તક વિમોચન અને આરએસએસનો દૃષ્ટિકોણ:
ભાગવતે આ વાતો નાગપુરમાં ‘યુગાંધર શિવરાય’ નામના પુસ્તકના વિમોચન સમયે કહી, જે શિવાજી મહારાજ પર અનેક પુસ્તકોના લેખક સ્વ. સુમંત ટેકડે દ્વારા લખાયું છે. તેમણે જણાવ્યું કે આરએસએસના સ્થાપક કેશવ હેડગેવાર, માધવરાવ ગોલવલકર અને બાળાસાહેબ દેવરસે હનુમાનને પૌરાણિક યુગના ‘આદર્શ’ અને શિવાજી મહારાજને આધુનિક યુગના રોલ મોડેલ ગણાવ્યા હતા.

મોહન ભાગવતે શિવાજી મહારાજના યોગદાનને યાદ કરીને દેશવાસીઓને તેમના જીવન અને કાર્યોમાંથી પ્રેરણા લેવાનું આહ્વાન કર્યું. તેમણે કહ્યું કે શિવાજી મહારાજે ન માત્ર આક્રમણકારોને હરાવ્યા, પરંતુ એક એવું ઉદાહરણ સ્થાપિત કર્યું જે આજે પણ રાષ્ટ્રના નિર્માણ માટે માર્ગદર્શક છે.