નવી દિલ્હી: દેશમાં દૂધ અને ડેરી ઉત્પાદનોમાં નિયમભંગ કરનાર ફૂડ ઓપરેટર્સ સામે સજા અને દંડની કાર્યવાહીમાં બે વર્ષમાં 13 ગણો વધારો નોંધાયો છે. ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI)ના આંકડા મુજબ, 2021-22માં 552 ઓપરેટર્સ સામે કાર્યવાહી થઈ હતી, જે 2022-23માં વધીને 6,953 અને 2023-24માં 7,109 પર પહોંચી ગઈ છે. આ માહિતી રાજ્યકક્ષાના મત્સ્ય, પશુ સંવર્ધન અને ડેરીઉદ્યોગ મંત્રી પ્રો. એસ. પી. સિંઘ બઘેલે રાજ્યસભાના સાંસદ પરિમલભાઈ નથવાણીના લેખિત પ્રશ્નના જવાબમાં રજૂ કરી હતી.

કેસોમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો:
મંત્રીએ જણાવ્યું કે નિયમભંગના કેસોની સંખ્યા પણ ઝડપથી વધી છે. 2021-22માં 3,959 કેસ નોંધાયા હતા, જે 2022-23માં 10,381 અને 2023-24માં 14,384 પર પહોંચી ગયા છે. FSSAIએ આ વધારાને નિયમિત સર્વેલન્સ, મોનિટરિંગ, ઈન્સ્પેક્શન અને રેન્ડમ નમૂના લેવાની કામગીરીના પરિણામે ગણાવ્યો છે.

દૂધાળા ઢોરની સંખ્યામાં વૃદ્ધિ:
મંત્રીએ વધુમાં જણાવ્યું કે દેશમાં દૂધાળા ઢોરની સંખ્યા 2021-22માં 14.50 કરોડ હતી, જે 2023-24માં વધીને 15.58 કરોડ થઈ છે. ગુજરાતમાં પણ આ આંકડો 93 લાખથી વધીને 96 લાખને પાર કરી ગયો છે. આ સાથે દૂધનું ઉત્પાદન અને વેચાણ પણ વધ્યું છે.

સહકારી મંડળીઓ દ્વારા દૂધનું વેચાણ:
ડેરીઉદ્યોગમાં સહકારી મંડળીઓનું યોગદાન પણ વધ્યું છે. દેશમાં પ્રવાહી દૂધનું દૈનિક વેચાણ 2021-22માં 390.86 લાખ લિટર હતું, જે 2023-24માં 438.25 લાખ લિટરે પહોંચ્યું છે. ગુજરાતમાં આ આંકડો 60.44 લાખ લિટરથી વધીને 65.84 લાખ લિટર થયો છે.

FSSAIની કડક નીતિ:
મંત્રીએ જણાવ્યું કે FSSAIએ FSS (ફૂડ પ્રોડક્ટ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એન્ડ ફૂડ એડિક્ટિવ્સ) રેગ્યુલેશન્સ, 2011 હેઠળ ડેરી ઉત્પાદનો અને એનાલોગ્સ માટે માપદંડો નક્કી કર્યા છે. ડેરી પેદાશોને હાઈ-રિસ્ક ફૂડ કેટેગરીમાં મૂકીને આખું વર્ષ દરમિયાન તેનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવે છે. રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના ફૂડ સેફ્ટી કમિશનર્સ દ્વારા FSS ધારાનું અમલીકરણ કરાયું છે.

સાંસદનો પ્રશ્ન:
રાજ્યસભા સાંસદ પરિમલભાઈ નથવાણીએ છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં દેશમાં જપ્ત કરાયેલી નકલી ડેરી પેદાશો, દૂધાળા ઢોરની સંખ્યા અને દૂધ તથા ડેરી ઉત્પાદનોના વેચાણમાં થયેલી વૃદ્ધિની વિગતો માંગી હતી. મંત્રીએ આ આંકડાઓ રજૂ કરીને સ્પષ્ટતા કરી કે FSSAIની કડક કાર્યવાહીથી નિયમભંગના કેસોમાં વધારો થયો છે, જે ગુણવત્તા જાળવવાના પ્રયાસોનો ભાગ છે.

ડેરી ઉદ્યોગ પર અસર:
આ વધતા આંકડાઓ દર્શાવે છે કે દૂધ અને ડેરી ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા સુનિશ્ચિત કરવા માટે સરકાર અને FSSAI ગંભીર છે. દૂધાળા ઢોરની સંખ્યા અને વેચાણમાં વધારા સાથે ગુજરાત પણ ડેરી ક્ષેત્રે મોખરે છે. જોકે, નિયમભંગના કેસોમાં થયેલો આ ઉછાળો ગ્રાહકો માટે સલામતીની દૃષ્ટિએ સકારાત્મક પગલું ગણાય છે.