નવી દિલ્હી તા.૨ : માર્ચ 2025 માં ભારતીય રૂપિયો મજબૂત બન્યો અને મુખ્ય એશિયન ચલણોમાં તે શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનાર હતો. બ્લૂમબર્ગના ડેટા અનુસાર માર્ચમાં ભારતીય રૂપિયો અમેરિકન ડોલર સામે 0.22% મજબૂત થયો હતો. આ સાથે, તાઇવાન ડોલર, ચાઇનીઝ રેનમિન્બી અને મલેશિયન રિંગિટમાં પણ નજીવો વધારો નોંધાયો. રૂપિયામાં આ વધારો એવા સમયે થયો છે જ્યારે તે સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ 2024-25 દરમિયાન દબાણ હેઠળ રહ્યો હતો. પરંતુ માર્ચમાં પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ અને રૂપિયો ફરીથી ચમકતો જોવા મળ્યો. ચાલો રૂપિયાને મજબૂતી આપનારા 5 કારણો સમજીએ:

૧. વિદેશી રોકાણને જબરદસ્ત ટેકો - માર્ચ મહિનામાં, સરકારી બોન્ડ અને શેરબજાર બંનેમાં વિદેશી રોકાણ (FPI/FII)નો સારો પ્રવાહ જોવા મળ્યો. ફુલ્લી એક્સેસિબલ રૂટ (FAR) હેઠળ સરકારી બોન્ડમાં ₹21,000 કરોડનું રોકાણ આવ્યું. FII એ ઇક્વિટીમાં $2 બિલિયન (₹16,000 કરોડ) થી વધુની ચોખ્ખી ખરીદી કરી. જ્યારે વિદેશી રોકાણ વધે છે, ત્યારે રૂપિયાની માંગ વધે છે, જે તેને મજબૂત બનાવે છે.

2. યુએસ ડોલરમાં ઘટાડો - યુએસ ડોલર ઇન્ડેક્સ (DXY), જે ડોલરની વૈશ્વિક મજબૂતાઈને પ્રતિબિંબિત કરે છે, માર્ચમાં 106.7 થી ઘટીને 104.1 થયો. જ્યારે ડોલર ઇન્ડેક્સ નબળો પડે છે, ત્યારે વિદેશી રોકાણકારો સારા વળતરની આશામાં ભારતીય બજારમાં રોકાણ કરે છે. આનાથી રૂપિયામાં વધુ મજબૂતી આવે છે. 3. વેપાર ખાધમાં મોટી રાહત - ભારતની વેપાર ખાધ ફેબ્રુઆરીમાં ઘટીને $14.05 બિલિયન થઈ ગઈ, જે જાન્યુઆરીમાં લગભગ $23 બિલિયન હતી. આ સાથે, ભારતને ફેબ્રુઆરીમાં કુલ $4.5 બિલિયનનો વેપાર સરપ્લસ પણ મળ્યો. આ એક સંકેત છે કે દેશની આર્થિક સ્થિતિ સ્થિર છે, જેના કારણે રૂપિયા પર દબાણ ઓછું થયું છે. 4. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડો - ભારત તેના 80% થી વધુ તેલની આયાત કરે છે, તેથી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવની સીધી અસર રૂપિયા પર પડે છે. જાન્યુઆરીમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ $80/બેરલ હતું, જે માર્ચમાં ઘટીને $74/બેરલ થયું. સસ્તા તેલના કારણે ડોલરની માંગ ઘટી, જેનાથી રૂપિયાને ટેકો મળ્યો. ૫. ECB (વિદેશી દેવું) માંથી ડોલર એકત્ર કર્યા - માર્ચમાં, ભારતીય કંપનીઓએ વિદેશી દેવું (ECB) માંથી $૩૭૫ મિલિયન એકત્ર કર્યા:- ટ્રુહોમ ફાઇનાન્સ - $૧૦૦ મિલિયન, SMFG ઇન્ડિયા ક્રેડિટ - $૧૭૫ મિલિયન, સેટિન ક્રેડિટકેર - $૧૦૦ મિલિયન. વિદેશી દેવા દ્વારા ડોલર ભારતમાં આવે છે, જેનાથી ડોલરનો પુરવઠો વધે છે અને રૂપિયા પર દબાણ ઓછું થાય છે. શું ભવિષ્યમાં પણ રૂપિયો મજબૂત રહેશે? નિષ્ણાતો માને છે કે જો વિદેશી રોકાણ યથાવત રહેશે, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ નિયંત્રણમાં રહેશે અને યુએસ વ્યાજ દર ઘટશે, તો રૂપિયો વધુ મજબૂત થઈ શકે છે. કેરએજના રિપોર્ટ મુજબ, આગામી નાણાકીય વર્ષમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ $65-$75 પ્રતિ બેરલની વચ્ચે રહી શકે છે, જે રૂપિયાને ટેકો આપશે. માર્ચમાં, રૂપિયો માત્ર સ્થિર રહ્યો જ નહીં પરંતુ તે ઝડપી ગતિએ દોડતો પણ જોવા મળ્યો. વિદેશી રોકાણ, ડોલરમાં ઘટાડો, તેલના ભાવ અને મજબૂત વેપાર ડેટાએ એશિયામાં રૂપિયાને મોખરે પહોંચાડ્યો છે.