નવી દિલ્‍હી,  તા.૧: આગામી દિવસોમાં, દેશભરમાં PNG અને ઘ્‍ફઞ્‍ના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે. હકીકતમાં, સરકારે એડમિનિસ્‍ટર્ડ પ્રાઇસિંગ મિકેનિઝમ (APM) હેઠળ આવતા જૂના ક્ષેત્રોમાંથી ઉત્‍પાદિત કુદરતી ગેસના ભાવમાં ૪ ટકાનો વધારો કર્યો છે. આ ક્ષેત્રોમાંથી ઉત્‍પન્ન થતો ગેસ સીએનજી, વીજળી અને ખાતરોના ઉત્‍પાદન માટે મુખ્‍ય કાચો માલ છે. આવી સ્‍થિતિમાં, APM ગેસના ભાવમાં વધારાને કારણે, CNGના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે. ચાલો તમને એ પણ જણાવીએ કે સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલા આ નિર્ણયની સામાન્‍ય લોકોના ખિસ્‍સા પર કેટલી અસર પડી શકે છે.

APMના ભાવમાં વધારો

પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય હેઠળના પેટ્રોલિયમ પ્‍લાનિંગ એન્‍ડ એનાલિસિસ સેલ (PPAC) દ્વારા જારી કરાયેલા એક નોટિફિકેશનમાં કહેવામાં આવ્‍યું છે કે ૧ એપ્રિલથી APM ગેસનો ભાવ પ્રતિ યુનિટ $૬.૫૦ (MMBTU) થી વધારીને $૬.૭૫ પ્રતિ યુનિટ કરવામાં આવ્‍યો છે. APM ગેસનું ઉત્‍પાદન રાજ્‍ય માલિકીની તેલ કંપનીઓ ઓઇલ એન્‍ડ નેચરલ ગેસ કોર્પોરેશન (ONGC) અને ઓઇલ ઇન્‍ડિયા લિમિટેડ (OIL) દ્વારા કરવામાં આવે છે જે તેમને નામાંકિત ક્ષેત્રોમાંથી ઉત્‍પન્ન થાય છે. આ ક્ષેત્રોમાંથી ઉત્‍પન્ન થતો ગેસ પાઇપ્‍ડ રાંધણ ગેસ (PNG) બનાવવા માટે કાચા માલ તરીકે તેમજ વાહનો ચલાવવા અને ખાતર અને વીજળીના ઉત્‍પાદન માટે CNG તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે. બે વર્ષમાં APM ગેસના ભાવમાં આ પહેલો વધારો છે. તે સરકારની રૂપરેખા મુજબ છે.

કેન્‍દ્રીય મંત્રીમંડળે એપ્રિલ ૨૦૨૩ માં, સ્‍થાનિક રીતે ઉત્‍પાદિત કુદરતી ગેસના જથ્‍થાબંધ ભાવ ક્રૂડ તેલના માસિક સરેરાશ આયાત ભાવના ૧૦ ટકા નક્કી કરવા માટે નિષ્‍ણાત સમિતિના અહેવાલને સ્‍વીકાર્યો. આમાં, ૧૦ લાખ બ્રિટિશ થર્મલ યુનિટ (MMBTU) દીઠ લઘુત્તમ કિંમત ચાર ડોલર અને મહત્તમ મર્યાદા ૬.૫ ડોલર નક્કી કરવામાં આવી હતી. આ સાથે સરકારે તેની ભલામણ બદલીને ૨૦૨૭ માં સંપૂર્ણ નિયમન ન થાય ત્‍યાં સુધી પ્રતિ યુનિટ $૦.૫૦ નો વાર્ષિક વધારો કર્યો. કેબિનેટે નિર્ણય લીધો કે બે વર્ષ સુધી દરમાં ફેરફાર કરવામાં આવશે નહીં અને ત્‍યારબાદ વાર્ષિક $૦.૨૫ નો વધારો કરવામાં આવશે. સોમવારે જાહેર કરાયેલો વધારો તે નિર્ણયને અનુરૂપ છે.

પેટ્રોલિયમ પ્‍લાનિંગ એન્‍ડ એનાલિસિસ સેલ (PPAC) એ જણાવ્‍યું હતું કે ૧ એપ્રિલથી ૩૦ એપ્રિલ, ૨૦૨૫ માટે APM ગેસનો ભાવ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પર ૧૦ ટકા ઇન્‍ડેક્‍સેશન એટલે કે ફુગાવાની અસરના આધારે પ્રતિ યુનિટ $૭.૨૬ હોવો જોઈએ. પરંતુ આ કિંમત એક મર્યાદાને આધીન હતી. કિંમત મર્યાદા પ્રતિ યુનિટ $૬.૫૦ થી વધારીને $૬.૭૫ કરવામાં આવી છે.  આ મર્યાદા એપ્રિલ, ૨૦૨૫ થી માર્ચ, ૨૦૨૬ સુધી અમલમાં રહેશે અને આવતા વર્ષે એપ્રિલમાં પ્રતિ યુનિટ $૦.૨૫ નો વધારો થશે.

એપ્રિલ ૨૦૨૩ પહેલા, APM શાસન હેઠળના ક્ષેત્રોમાંથી ઉત્‍પાદિત ગેસની કિંમત એક ફોર્મ્‍યુલાના આધારે અર્ધ-વાર્ષિક ધોરણે નક્કી કરવામાં આવતી હતી. આ નિર્ણય ચાર ગેસ ટ્રેડિંગ સેન્‍ટરો પર સરેરાશ આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવોના આધારે એક ફોર્મ્‍યુલા હેઠળ લેવામાં આવ્‍યો હતો. કુલ ઘરેલુ ગેસ ઉત્‍પાદનમાં APM ગેસનો હિસ્‍સો ૭૦ ટકા છે. ઘરોમાં CNG અને પાઇપ દ્વારા રાંધણ ગેસ પૂરો પાડવા માટે શહેરના ગેસ વિતરકોને APM ગેસ પૂરો પાડવામાં આવે છે. આ તેમના વેચાણના ૬૦ ટકા હિસ્‍સો ધરાવે છે. એપ્રિલ, ૨૦૨૩ ના નિર્ણય પછી, APM ગેસના ભાવ માસિક ધોરણે સુધારવામાં આવે છે, પરંતુ તે મહત્તમ અને લઘુત્તમ ભાવોને આધીન છે. મહત્તમ કિંમત હવે પ્રતિ યુનિટ US$6.75 છે