નવી દિલ્હી :કેન્દ્ર સરકારે મણિપુર રાજ્યમાં સુરક્ષા અને કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સશસ્ત્ર દળો વિશેષ સત્તા અધિનિયમ (AFSPA) ને છ મહિના માટે લંબાવ્યો છે. ગૃહ મંત્રાલયના તાજેતરના જાહેરનામા અનુસાર મણિપુર રાજ્યને 1 એપ્રિલ, 2025 થી છ મહિના માટે ફરીથી 'અશાંત વિસ્તાર' તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. જો કે 5 જિલ્લાના 13 પોલીસ સ્ટેશનના અધિકારક્ષેત્ર હેઠળ આવતા વિસ્તારોને આ આદેશમાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે.

ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલા નોટિફિકેશનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે મણિપુરના કેટલાક વિસ્તારોમાં અશાંતિ અને હિંસાની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. AFSPA હેઠળ, સશસ્ત્ર દળોને કોઈપણ શંકાસ્પદ વ્યક્તિની ધરપકડ કરવાનો, શોધખોળ કરવાનો અને જો જરૂરી હોય તો ગોળીબાર કરવાનો અધિકાર છે. રાજ્યમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા અને શાંતિ સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ સત્તાઓ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે, ખાસ કરીને જ્યારે રાજ્ય વિવિધ આતંકવાદી જૂથો અને અલગતાવાદી પ્રવૃત્તિઓનો સામનો કરી રહ્યું હોય.

જોકે, આ વખતે મણિપુરના અમુક ચોક્કસ વિસ્તારો જેમાં 13 પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે, તેને AFSPAમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. આ સૂચવે છે કે પરિસ્થિતિમાં થોડો સુધારો થયો છે અને કેન્દ્ર સરકાર તે વિસ્તારોમાં સુરક્ષા સ્થિતિને સામાન્ય માને છે.

મણિપુર ઉપરાંત કેન્દ્ર સરકારે નાગાલેન્ડ અને અરુણાચલ પ્રદેશના કેટલાક ભાગોમાં પણ AFSPAનો સમયગાળો છ મહિના માટે લંબાવ્યો છે. આ બંને રાજ્યોમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. નાગાલેન્ડના દિમાપુર, ન્યુલેન્ડ અને મોન જેવા જિલ્લાઓમાં AFSPA લાગુ રહેશે, જ્યારે અરુણાચલ પ્રદેશના કેટલાક ભાગોમાં પણ આ નિયમ ચાલુ રહેશે. આ રાજ્યોમાં આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓ અને અલગતાવાદી વલણોને કારણે સશસ્ત્ર દળોને વધારાની સત્તાઓ આપવામાં આવે છે.

AFSPA (આર્મ્ડ ફોર્સિસ સ્પેશિયલ પાવર્સ એક્ટ) એ એક કાયદો છે જે ભારતીય સેના અને અન્ય સુરક્ષા દળોને બળવાખોરી અથવા આતંકવાદથી પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં શાંતિ અને સુરક્ષા જાળવવા માટે વિશેષ સત્તાઓ આપે છે. આ કાયદા હેઠળ સેનાને કોઈપણ કોર્ટના આદેશ વિના શંકાસ્પદોની ધરપકડ કરવાની, તેમની તપાસ કરવાની અને તેમની સામે કાર્યવાહી કરવાની સત્તા મળે છે. જોકે આ કાયદો વિવાદાસ્પદ પણ છે કારણ કે તે સુરક્ષા દળોને વધુ સત્તા આપે છે, જેના કારણે કેટલાક કિસ્સાઓમાં માનવ અધિકારોનું ઉલ્લંઘન થઈ શકે છે.