નવી દિલ્હી: દિલ્હીના ઓલ ઈન્ડિયા ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સ (AIIMS)ના પીડિયાટ્રિક સર્જરી વિભાગે એક અનોખી સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. ડૉક્ટરોએ 11 વર્ષની બાળકીના પેન્ક્રિયાઝમાં રહેલા દુર્લભ કેન્સરની દૂરબીનની મદદથી સર્જરી કરીને ટ્યૂમર દૂર કર્યું છે. આ સર્જરીમાં પેટમાં મોટો ચીરો લગાવવાને બદલે માત્ર ચાર નાના છિદ્રો દ્વારા 8 કલાક અને 30 મિનિટની જટિલ લેપ્રોસ્કોપિક વ્હિપલ સર્જરી કરવામાં આવી. AIIMSના ડૉક્ટરોનો દાવો છે કે વિશ્વમાં પ્રથમ વખત આટલી નાની ઉંમરના દર્દીના પેન્ક્રિયાઝ કેન્સરની લેપ્રોસ્કોપિક સર્જરી કરવામાં આવી છે. સર્જરી બાદ બાળકી સંપૂર્ણ સ્વસ્થ છે અને તેને કેન્સરમાંથી મુક્તિ મળી છે.

આ સર્જરીની કહાણી ઝારખંડના ગઢવા જિલ્લાની એક 11 વર્ષની બાળકીથી શરૂ થાય છે. બાળકીને લાંબા સમયથી પેટમાં સતત દુખાવો રહેતો હતો. સ્થાનિક તપાસમાં કારણ ન મળતાં તેને દિલ્હી AIIMSમાં લાવવામાં આવી. અહીં તપાસ દરમિયાન ખબર પડી કે તેના પેન્ક્રિયાઝમાં ટ્યૂમર છે, જેને ચિકિત્સકીય ભાષામાં સ્યૂડોપેપિલરી એપિથેલિયલ નિયોપ્લાઝમ (SPEN) કહેવાય છે. આ એક દુર્લભ પ્રકારનું કેન્સર છે, જે મોટે ભાગે 10થી 30 વર્ષની ઉંમરની છોકરીઓમાં જોવા મળે છે.

પીડિયાટ્રિક સર્જરી વિભાગના પ્રોફેસર ડૉ. અંજન કુમારના નેતૃત્વમાં આ સર્જરી હાથ ધરાઈ. ડૉ. અંજન કુમારે જણાવ્યું કે, આ ટ્યૂમરની સારવાર માટે સામાન્ય રીતે વ્હિપલ સર્જરી કરવામાં આવે છે, જેમાં પેટમાં મોટો ચીરો લગાવવો પડે છે. પરંતુ પેન્ક્રિયાઝ એક નાનું અંગ છે અને તે ઘણી રક્તવાહિનીઓથી ઘેરાયેલું હોવાથી સર્જરી અત્યંત જટિલ બની જાય છે. ઓપન સર્જરીથી દર્દીને વધુ તકલીફ થાય છે, જેથી ટીમે લેપ્રોસ્કોપિક પદ્ધતિ અપનાવવાનો નિર્ણય લીધો. આ માટે બાળકીના પેટમાં ચાર નાના છિદ્રો કરવામાં આવ્યા - બે છિદ્રો 5 મિલીમીટરના અને બે છિદ્રો 10 મિલીમીટરના. આ પદ્ધતિથી ટ્યૂમર દૂર કરીને પેન્ક્રિયાઝના ભાગને ફરીથી બનાવવામાં આવ્યું.

આ સર્જરી દરમિયાન માત્ર 80 મિલીલીટર લોહીનું નુકસાન થયું, જે ઓપન સર્જરીની સરખામણીમાં ઘણું ઓછું છે. લેપ્રોસ્કોપિક પદ્ધતિના કારણે બાળકીની રિકવરી ઝડપથી થઈ અને તે હવે સંપૂર્ણ સ્વસ્થ છે. બીમારીના કારણે તે શાળાએ જઈ શકતી ન હતી, પરંતુ હવે તે શાળાએ જવા માટે ઉત્સુક છે. ડૉ. અંજન કુમારે જણાવ્યું કે, સ્યૂડોપેપિલરી એપિથેલિયલ નિયોપ્લાઝમ કેન્સર મોટે ભાગે સંપૂર્ણ રીતે મટી શકે છે, પરંતુ બાળકીની નિયમિત તપાસ અને ફોલોઅપ ચાલુ રહેશે.

એનેસ્થેસિયા વિભાગના પ્રોફેસર ડૉ. વિકાસ રંજન રાયે જણાવ્યું કે, આટલી લાંબી સર્જરી માટે ટીમ સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર હતી. સર્જરી દરમિયાન કોઈ એનેસ્થેટિક જટિલતાઓ ઊભી થઈ ન હતી. ઉત્તમ દર્દ નિયંત્રણ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને બાળકીને સર્જરી પછી દર્દ વિનાની રિકવરીનો અનુભવ થયો. એનેસ્થેસિયા ટીમની ચોકસાઈએ આ સર્જરીને સફળ બનાવવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી.

પીડિયાટ્રિક સર્જરી વિભાગના અધ્યક્ષ પ્રોફેસર ડૉ. સંદીપ અગ્રવાલે જણાવ્યું કે, આ સિદ્ધિ AIIMSના પીડિયાટ્રિક સર્જરી વિભાગની અસાધારણ ક્ષમતાઓને દર્શાવે છે. આ વિભાગ લીવર, પિત્તાશય અને પેન્ક્રિયાઝની જટિલ બીમારીઓની સર્જરીમાં નિષ્ણાત છે. આ સર્જરી વિશ્વભરના તબીબી ક્ષેત્રમાં એક નવો ઈતિહાસ રચે છે, કારણ કે આટલી નાની ઉંમરના દર્દીના પેન્ક્રિયાઝ કેન્સરની લેપ્રોસ્કોપિક સર્જરી અગાઉ ક્યારેય થઈ નથી.

શું છે સ્યૂડોપેપિલરી એપિથેલિયલ નિયોપ્લાઝમ?: છોકરીઓમાં વધુ જોવા મળતું દુર્લભ કેન્સર
ડૉ. અંજન કુમારે જણાવ્યું કે, સ્યૂડોપેપિલરી એપિથેલિયલ નિયોપ્લાઝમ (SPEN) એ પેન્ક્રિયાઝનું એક દુર્લભ કેન્સર છે, જે મોટે ભાગે 10થી 30 વર્ષની ઉંમરની છોકરીઓમાં જોવા મળે છે. આ બીમારીની સારવાર માટે વ્હિપલ સર્જરી જરૂરી બને છે, જે અત્યંત જટિલ હોય છે. પેન્ક્રિયાઝની આસપાસની રક્તવાહિનીઓને બચાવવી એ સૌથી મોટી ચેલેન્જ હતી, પરંતુ લેપ્રોસ્કોપિક પદ્ધતિએ આ કામ સરળ અને સુરક્ષિત બનાવ્યું.

આ સર્જરી બાદ બાળકીના પરિવારે AIIMSની ટીમનો આભાર માન્યો છે. બાળકીએ જણાવ્યું કે, તે શાળાએ જવા માટે બેસબ્રીથી રાહ જોઈ રહી હતી અને હવે તેનું સપનું પૂરું થશે. આ સફળતા માત્ર બાળકી અને તેના પરિવાર માટે જ નહીં, પરંતુ ભારતના તબીબી ક્ષેત્ર માટે પણ ગૌરવની વાત છે. AIIMSની આ સિદ્ધિ દુર્લભ રોગોની સારવારમાં નવી આશા જગાવે છે.