વોશિંગ્ટન ડીસી: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આગામી ૨ એપ્રિલને ‘લિબરેશન ડે’ (મુક્તિ દિવસ) તરીકે ઓળખાવ્યો છે, જે દિવસે તેઓ રિસિપ્રોકલ ટેરિફ (પારસ્પરિક કર) લાગુ કરવાની યોજના ધરાવે છે.

 

આ નિર્ણય સાથે, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર આયાત પર એક સમાન દરનું ફ્લેટ યુનિવર્સલ ટેરિફ લાગુ કરવાની પણ તૈયારીમાં છે, જેનો હેતુ વેપારી અસંતુલનને દૂર કરી અમેરિકી અર્થતંત્રને મજબૂત કરવાનો છે.

 

આ ઉપરાંત, ટ્રમ્પની ટીમ આ દિવસને આવતા વર્ષથી ફેડરલ હોલિડે (સંઘીય રજા) તરીકે જાહેર કરવાની શક્યતા પર પણ વિચાર કરી રહી છે. માત્ર ત્રણ દિવસ બાકી હોવાથી, આ નિર્ણયની અસર વૈશ્વિક અને ભારતીય બજારો પર પડવાની શક્યતા છે.

 

રિસિપ્રોકલ ટેરિફ શું છે? રિસિપ્રોકલ ટેરિફ એટલે કે પારસ્પરિક કર એવી નીતિ છે, જેમાં અમેરિકા અન્ય દેશો દ્વારા અમેરિકી માલ પર લગાવવામાં આવતા કરની સમકક્ષ કરવેરા આયાતી માલ પર લાદશે. ટ્રમ્પનો દાવો છે કે આ નીતિ અમેરિકી ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપશે અને વિદેશી આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડશે. હિન્દી મીડિયા ‘હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સ’ના અહેવાલ મુજબ, ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે તેઓ ૨ એપ્રિલ પછી અન્ય દેશો સાથે વાટાઘાટો માટે પણ તૈયાર છે, જો અમેરિકાને ફાયદો થાય તો.

 

ફ્લેટ યુનિવર્સલ ટેરિફની યોજના

અંગ્રેજી મીડિયા ‘વોશિંગ્ટન પોસ્ટ’ના રિપોર્ટ અનુસાર, ટ્રમ્પે તેમના સલાહકારોને આયાત પર એક સમાન દરનું યુનિવર્સલ ટેરિફ લાગુ કરવાનો આગ્રહ કર્યો છે. આ ટેરિફ મોટાભાગની આયાતો પર લાગુ થશે, પછી ભલે તે કોઈપણ દેશમાંથી આવતી હોય. ટ્રમ્પનું માનવું છે કે તેમના પ્રથમ કાર્યકાળમાં સલાહકારોએ નાના પાયે અને નરમ વલણ અપનાવ્યું હતું, જેનાથી તેઓ સંતુષ્ટ નથી. આ વખતે તેઓ મોટું પગલું ભરવા માગે છે.

‘લિબરેશન ડે’ ફેડરલ હોલિડે બનશે?

‘ધ ઇન્ડિપેન્ડન્ટ’ના રિપોર્ટ મુજબ, ટ્રમ્પના નજીકના સહયોગીઓમાંથી કેટલાક, જેમાં સ્ટીવ બેનનનો સમાવેશ થાય છે, તેઓ ૨ એપ્રિલને ફેડરલ હોલિડે તરીકે જાહેર કરવાની હિમાયત કરી રહ્યા છે. તેમનું માનવું છે કે આ દિવસ અમેરિકાના આર્થિક પુનરુત્થાનનું પ્રતીક બનશે. જો કે, આ બાબત હજુ પ્રસ્તાવના તબક્કામાં છે અને તેના પર અંતિમ નિર્ણય બાકી છે.

 

ભારત પર શું અસર થશે?

• હિન્દી મીડિયા ‘લાઇવ મિન્ટ’નો અહેવાલ જણાવે છે કે ભારત સરકાર ટ્રમ્પના ટેરિફનો જવાબ આપવા માટે તૈયારી કરી રહી છે. ૨ એપ્રિલના રોજ ૨૫% ટેરિફ, સેમિકન્ડક્ટર, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને વાહનો પર લાગુ થઈ શકે છે, જે ભારતના નિકાસ પર અસર કરશે.

• અંગ્રેજી મીડિયા ‘ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ’નો અહેવાલ જણાવે છે કે ભારતે અમેરિકા સાથે વેપાર વાટાઘાટો તેજ કરી છે, પરંતુ ટેરિફની સ્પષ્ટતા મળી નથી. ભારત આયાતી કર ઘટાડવાનું વિચારી રહ્યું છે જેથી અમેરિકાથી નિકાસને બચાવી શકાય.

• અર્થશાસ્ત્રીઓની ચેતવણી: ટેરિફથી ભારતમાં મોંઘવારી વધી શકે છે અને બજારમાં અસ્થિરતા આવી શકે છે.

 

વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયા

‘રોઇટર્સ’ના અહેવાલ મુજબ, કેનેડા, ચીન અને યુરોપિયન યુનિયને ટ્રમ્પના ટેરિફની સામે પ્રતિકારની ચેતવણી આપી છે. કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ કહ્યું કે તેઓ ૨ એપ્રિલની રાહ જોઈને જવાબી પગલાં નક્કી કરશે. ભારત પણ આ યાદીમાં સામેલ છે, જે અમેરિકા સાથેના વેપાર સંબંધોને જટિલ બનાવી શકે છે.

 

આગળ શું? માત્ર ત્રણ દિવસ બાકી હોવાથી, વિશ્વભરની નજર ટ્રમ્પના આ નિર્ણય પર છે. ‘યુએસએ ટુડે’ના જણાવ્યા મુજબ, આ ટેરિફ ૨૦૨૪માં અમેરિકાના ૧.૨ ટ્રિલિયન ડોલરના વેપાર ખાધને ઘટાડવાનો પ્રયાસ છે. જો કે, અર્થશાસ્ત્રીઓ ચેતવણી આપે છે કે આનાથી વૈશ્વિક વેપાર યુદ્ધ તીવ્ર બની શકે છે અને ગ્રાહકો માટે કિંમતો વધી શકે છે.

 

આ ઘટનાક્રમ ભારતીય ઉદ્યોગો અને ગ્રાહકો માટે પણ મહત્વનો છે. ટ્રમ્પની આ નીતિની સફળતા અને તેની લાંબા ગાળાની અસરો હજુ અનિશ્ચિત છે, પરંતુ ૨ એપ્રિલ નિશ્ચિતપણે ઇતિહાસમાં નોંધાશે.