અમદાવાદ, તા.૨૯: કોમ્‍પ્‍ટ્રોલર એન્‍ડ ઓડિટર જનરલ (CAG) એ ગુજરાતના ગુડ્‍સ એન્‍ડ સર્વિસ ટેક્‍સ (GST) વહીવટમાં બિનકાર્યક્ષમતા દર્શાવી, રિફંડ પ્રક્રિયામાં વિલંબ, રિટર્ન ફાઇલિંગમાં દેખરેખના ગાબડા અને ટ્રાન્‍ઝિશનલ ક્રેડિટ વેરિફિકેશનમાં ખામીઓને ટાંકી  છે.

ઓડિટમાં જુલાઈ ૨૦૧૭ અને જુલાઈ ૨૦૨૦ વચ્‍ચે ૧,૨૬૨ રિફંડ દાવાઓની તપાસ કરવામાં આવી હતી, જેમાં ૪૫% સ્‍વીકળતિઓમાં વિલંબ થયો હોવાનું બહાર આવ્‍યું હતું, જેમાંથી કેટલાક ૩૮૫ દિવસ સુધી લંબાયા હતા, જ્‍યારે ૧૫% રિફંડ ઓર્ડરમાં ૩૪૭ દિવસ જેટલો સમય લાગ્‍યો હતો. અહેવાલ મુજબ, શૂન્‍ય-રેટેડ સપ્‍લાય માટે કામચલાઉ રિફંડમાં ૪૪ દિવસ સુધીનો વિલંબ થયો હતો.

CAG એ ઇન્‍વર્ટેડ ડયુટી સ્‍ટ્રક્‍ચર હેઠળ અનિયમિત મંજૂરીઓ તરફ પણ ધ્‍યાન દોર્યું, જેના કારણે ૯૧.૧૭ લાખ રૂપિયાના ખોટા રિફંડ થયા અને ઇનપુટ ટેક્‍સ ક્રેડિટ (ITC) મેળ ખાતી ન હોવાને કારણે ૨.૩૩ કરોડ રૂપિયાના વધારાના રિફંડ થયા. યોગ્‍ય દસ્‍તાવેજો વિના વારંવાર રિફંડ જારી કરવામાં આવતા હતા, જેમાં કેટલાક કિસ્‍સાઓમાં ડુપ્‍લિકેટ અથવા સમયમર્યાદા વગરના દાવાઓનો સમાવેશ થતો હતો.

એક મોટી ચિંતા પોસ્‍ટ-ઓડિટ ચેકનો અભાવ હતો, જેના પરિણામે બેવડી ચુકવણી અને અનધિકળત રિફંડ પ્રતિબંધો થયા. આ ઓડિટમાં કડક દેખરેખ, ઉન્નત અનુપાલન પદ્ધતિઓ અને મજબૂત ફરિયાદ નિવારણ પ્રણાલીની ભલામણ કરવામાં આવી છે.

ગુજરાતના GST વિભાગના વિષય-વિશિષ્ટ પાલન ઓડિટ (SSCA) માં ૪૬૬.૪૦ કરોડ રૂપિયાની પાલન ખામીઓ જોવા મળી. ૨૦૧૭-૧૮ સમયગાળાને આવરી લેતા આ ઓડિટમાં ડેટાની વિસંગતતાઓ, કર ચૂકવણી અને રિટર્ન ફાઇલિંગ પ્રક્રિયાઓનું મૂલ્‍યાંકન કરવામાં આવ્‍યું હતું. તેણે ૧૦ ન્‍યાયક્ષેત્ર એકમો, ૩૮૫ ઉચ્‍ચ-મૂલ્‍ય મિસમેચ અને ૫૦ કરદાતાઓની તપાસ કરી, જેમાં સુઓ મોટો રદ કરવા અને REG–૧૭ નોટિસ પર મેનેજમેન્‍ટ ઇન્‍ફર્મેશન સિસ્‍ટમ (MIS) રિપોર્ટમાં વિસંગતતાઓ મળી. ઓળખાયેલા ૩૮૫ વિસંગતતાઓમાંથી, ૧૪૫ કેસ (૩૮%) માં મોટી ખામીઓ બહાર આવી, જેમાં ખોટી ટર્નઓવર ઘોષણાઓ, ITC મેળ ખાતી નથી અને ટૂંકા કર ચૂકવણીનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, ૫૦ માંથી ૪૯ કેસોમાં કરદાતાઓના નાના રેકોર્ડ ઉપલબ્‍ધ ન હતા, જેના કારણે રૂ. ૩૧૯.૯૨ કરોડનું સંભવિત આવક જોખમ ઊભું થયું.

CAG એ ગુજરાતના GST ટ્રાન્‍ઝિશનલ ક્રેડિટ વેરિફિકેશનમાં પણ ખામીઓ દર્શાવી હતી, જેમાં બિન-પાલન રૂ. ૩૫.૪૯ કરોડ હતું. વારંવાર વિનંતીઓ કરવા છતાં, વિભાગ ૧,૨૦૪ કેસોના રેકોર્ડ પૂરા પાડવામાં નિષ્‍ફળ ગયો, જેના કારણે ચકાસણી પ્રક્રિયાનું મૂલ્‍યાંકન થઈ શક્‍યું નહીં. છ વિભાગોમાં ૮૬ કેસોના નમૂના ઓડિટમાં ૧૮ કેસોમાં (૨૦.૯૩%) બિન-પાલન જોવા મળ્‍યું, જેમાં વધારાની ITC કેરી-ફોરવર્ડ, અયોગ્‍ય ક્રેડિટ દાવાઓ અને અનિયમિત ક્રેડિટ ઉપયોગ પર વ્‍યાજ ન વસૂલવાનો સમાવેશ થાય છે. આમાંથી ૯૪% કેસોમાં, VAT આકારણીઓ પહેલાથી જ અંતિમ સ્‍વરૂપ આપવામાં આવી હતી, જે ચકાસણી પ્રક્રિયામાં ગાબડા દર્શાવે છે.(૨૩.૧૧)