નવી દિલ્હી, 26 માર્ચ, 2025: ભારતમાં સ્તન કેન્સર મહિલાઓમાં સૌથી સામાન્ય કેન્સર રહ્યું છે અને તે મહત્વની આરોગ્ય સમસ્યા બની રહ્યું છે. દેશમાં દર 28 મહિલાઓમાંથી 1ને આ રોગ થવાનું જોખમ છે. પરંપરાગત રીતે ડોક્ટરો ટ્યૂમરનું કદ, હોર્મોન સ્તર અને ઇમેજિંગ સ્કેનનો ઉપયોગ કરીને સારવારની અસરકારકતા ચકાસતા હતા, પરંતુ હવે એક નવી સફળતાભરી સંશોધનમાં ક્રોમોસોમના ભૌતિક ગુણધર્મોનું વિશ્લેષણ કરીને સારવારનું નિરીક્ષણ અને કેન્સરની પુનરાવૃત્તિની આગાહી કરવાની નવી પદ્ધતિ રજૂ કરવામાં આવી છે.

સારવારના પરિણામોનું નિરીક્ષણ:
શિવ નાદર યુનિવર્સિટી (દિલ્હી-એનસીઆર)ના સ્કૂલ ઓફ નેચરલ સાયન્સના સહાયક પ્રોફેસર ડૉ. તાતિની રક્ષિતે તેમના તાજેતરના સંશોધનમાં વાલ્પ્રોઇક એસિડ (VPA) નામના જાણીતા એપિજેનેટિક ડ્રગની સ્તન કેન્સરના કોષો પરની અસરનો અભ્યાસ કર્યો છે. આ માટે તેમણે એટોમિક ફોર્સ માઇક્રોસ્કોપી (AFM) નામના અદ્યતન સાધનનો ઉપયોગ કર્યો, જે ક્રોમોસોમની કઠિનતા અને વિદ્યુતીય ગુણધર્મોને માપે છે. આ સૂક્ષ્મ ફેરફારો પરંપરાગત સૂચકાંકો પરિણામો દર્શાવે તે પહેલાં જ સારવારની અસરકારકતા દર્શાવી શકે છે. ક્રોમોસોમ આપણી જનીનીય માહિતીનું વાહક છે અને સ્તન કેન્સરના મૂલ્યાંકન તથા સારવારના પરિણામોની ચાવી ધરાવે છે.

સારવારનું નિરીક્ષણ અને પુનરાવૃત્તિની આગાહી:
ડૉ. રક્ષિતે જણાવ્યું, “અમારા નવીન અભિગમમાં VPA નામનું ડ્રગ સ્તન કેન્સરના ક્રોમોસોમના ભૌતિક ગુણધર્મોમાં કેવી રીતે ફેરફાર કરે છે તેનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો. સિંગલ મોલેક્યુલ ટેકનિકનો ઉપયોગ કરીને અમે એક તીક્ષ્ણ પ્રોબ (નેનો ફિંગર) વડે ક્રોમોસોમને સ્પર્શીને તેના યાંત્રિક અને વિદ્યુતીય ગુણધર્મોનું મૂલ્યાંકન કર્યું. આ રણનીતિ સારવારના પ્રતિભાવ, ઉપચારના પરિણામો અને સ્તન કેન્સરની સંભવિત પુનરાવૃત્તિનું નિરીક્ષણ કરવાની નવી દિશા ખોલે છે.”

તેમણે ઉમેર્યું કે 2024માં ભારતમાં સ્તન કેન્સર મહિલાઓમાં સૌથી વધુ પ્રચલિત કેન્સર રહ્યું, જેમાં અંદાજે 3,10,720 આક્રમક કેસ નોંધાયા અને મૃત્યુની સંખ્યા નોંધપાત્ર રહી. ભારતમાં સ્તન કેન્સરનો 5 વર્ષનો અસ્તિત્વ દર લગભગ 66.4% છે, જે પ્રદેશોના આધારે બદલાય છે. મોડું નિદાન એ મૃત્યુદરમાં વધારાનું મુખ્ય કારણ છે, જે વહેલી તપાસ અને સારવારની સુલભતાની જરૂરિયાતને રેખાંકિત કરે છે.

ચોક્કસ પરિણામો માટે સંકલિત રણનીતિ:
ડૉ. રક્ષિતે સમજાવ્યું, “સ્તન કેન્સરની સારવારના પરિણામોનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે આરોગ્ય વ્યવસાયિકો સામાન્ય રીતે ટ્યૂમરનું કદ અને તબક્કો, લસિકા ગાંઠોની સંડોવણી, હોર્મોન રીસેપ્ટર સ્થિતિ, દર્દીનો અસ્તિત્વ દર (એકંદર અને રોગમુક્ત), પુનરાવૃત્તિ દર, જીવનની ગુણવત્તા અને સારવાર સંબંધિત આડઅસરો જેવા પરિબળોની તપાસ કરે છે. આ માટે ક્લિનિકલ તપાસ, ઇમેજિંગ પરીક્ષણો અને દર્દીઓના પ્રતિભાવોનો સમાવેશ થાય છે.”

સંશોધનમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે રીસીવર ઓપરેટિંગ કેરેક્ટરિસ્ટિક્સ (ROC) વિશ્લેષણ દ્વારા ક્રોમોસોમના ભૌતિક ગુણધર્મો (પરિમાણીય, યાંત્રિક અને વિદ્યુતીય)ની મલ્ટિ-પેરામેટ્રિક રણનીતિ કેન્સર સાથે જોડાયેલા ક્રોમોસોમલ માળખાકીય ફેરફારોના અભ્યાસ માટે નવો અવકાશ પૂરો પાડે છે.

આગળનું સંશોધન અને વ્યક્તિગત સારવાર:
ડૉ. રક્ષિતે સમજાવ્યું કે એપિજેનેટિક ડ્રગ વાલ્પ્રોઇક એસિડ કેન્સરના ક્રોમોસોમના ભૌતિક ગુણધર્મોમાં ફેરફાર કરે છે. તેમણે કહ્યું, “આ રણનીતિનો ઉપયોગ દવા/કીમોથેરાપીના પ્રતિભાવ, સારવારના પરિણામો અને પુનરાવૃત્તિનું નિરીક્ષણ કરવા માટે પણ કરી શકાય છે. અમે AFMનો ઉપયોગ કર્યો, જે એક તીક્ષ્ણ પ્રોબ વડે ક્રોમોસોમને સ્પર્શીને મહત્વના પ્રતિભાવો જનરેટ કરે છે. અમે નજીકની હોસ્પિટલો સાથે સહયોગ કરીને દર્દીઓના નમૂનાઓ મેળવી અમારી રણનીતિને માન્ય કરવા ઇચ્છીએ છીએ.”

આ સંશોધનના વધુ વિકાસથી ટ્યૂમર ટ્રીટિંગ ફિલ્ડ્સ (TTF) થેરાપીમાં ઉપયોગ થઈ શકે છે, જે એક બિન-આક્રમક સારવાર છે અને હળવા વિદ્યુત ક્ષેત્રોનો ઉપયોગ કરીને કેન્સર કોષોના વિભાજનને ખોરવે છે, જેથી ટ્યૂમરની વૃદ્ધિ અને ફેલાવો ધીમો પડે. ડૉ. રક્ષિતે કહ્યું, “અમને આ નવીન અભિગમથી વ્યક્તિગત કેન્સર સારવારોની રચના અને નિરીક્ષણ કરવાની આશા છે.”

ભારતમાં સ્તન કેન્સરની પડકારજનક સ્થિતિ:
ભારતમાં સ્તન કેન્સર મહિલાઓમાં મૃત્યુનું મુખ્ય કારણ રહ્યું છે. મોડું નિદાન અને સારવારની મર્યાદિત સુલભતા જેવા પરિબળો મૃત્યુદરમાં વધારો કરે છે. આ સંશોધન વહેલી તપાસ અને વ્યક્તિગત સારવારની દિશામાં એક મહત્વનું પગલું છે, જે ભવિષ્યમાં દર્દીઓના જીવનની ગુણવત્તા અને અસ્તિત્વ દરમાં સુધારો લાવી શકે છે.