‘બ્રેસ્ટ પકડવા... નાડુ છોડવુ' એ રેપ નથી' એવા હાઈકોર્ટનાં ફેંસલા સામે સુપ્રિમનો સ્ટે
હાઈકોર્ટની ટિપ્પણીઓ અસંવેદનશીલ અને અમાનવીયઃ રેપ અને રેપના પ્રયાસના મામલામાં સુપ્રિમ કોર્ટે હાઈકોર્ટના ફેંસલા પર મનાઈ ફરમાવી : સુપ્રિમ કોર્ટ હાઈકોર્ટ-જજથી નારાજઃ કેન્દ્ર સરકાર-યુપી સરકાર અને અન્ય પક્ષકારોને ફટકારી નોટિસ
નવી દિલ્હી, તા.૨૬: ઉત્તર પ્રદેશમાં એક સગીર બાળકીના જાતીય શોષણના કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના એક ન્યાયાધીશને મોટી સલાહ આપી છે. કોર્ટે ન્યાયાધીશના એ નિર્ણય પર પણ રોક લગાવી દીધી જેમાં તેમણે કહ્યું હતું કે સગીરાના સ્તન પકડવા અને તેના પાયજામાની દોરી ખેંચવી એ બળાત્કાર કે બળાત્કારનો પ્રયાસનો ગુનો નથી. આ આદેશ જસ્ટિસ રામ મનોહર નારાયણ મિશ્રાએ બે વ્યક્તિઓ દ્વારા દાખલ કરાયેલી રિવિઝન અરજી પર આપ્યો હતો. જેમણે કાસગંજના સ્પેશિયલ જજના આદેશને પડકારતી કોર્ટમાં અરજી કરી હતી. જેમાં કોર્ટે તેમને અન્ય કલમો ઉપરાંત ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ ૩૭૬ હેઠળ સમન્સ પાઠવ્યા હતા. સુપ્રીમ કોર્ટે તેને અસંવેદનશીલ ગણાવ્યું છે. આ સાથે તેમણે આ મામલે કેન્દ્ર અને ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર પાસેથી જવાબ માંગ્યો. હવે આ કેસની સુનાવણી પછીથી ફરી થશે, પરંતુ શું ન્યાયાધીશોએ આવા નિર્ણયો આપતા પહેલા વિચારવું જોઈએ? શું ન્યાયાધીશોએ આવી ટિપ્પણીઓ કરવાનું ટાળવું જોઈએ? સુપ્રીમ કોર્ટે ઘણી વખત આવી સલાહ આપી છે, તો પછી આવી પરિસ્થિતિ વારંવાર કેમ ઊભી થાય છે? હું સમજું છું.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં, જસ્ટિસ બીઆર ગવઈ અને ઓગસ્ટિન જ્યોર્જ મસીહની બેન્ચે કહ્યું કે ચુકાદામાં કેટલીક ટિપ્પણીઓ જોઈને દુઃખ થયું. બેન્ચે કહ્યું, અમને દુઃખની વાત છે કે આ નિર્ણય લેખકની સંવેદનશીલતાનો અભાવ દર્શાવે છે. ચુકાદો તાત્કાલિક જાહેર કરવામાં આવ્યો ન હતો. અનામત રાખ્યાના ૪ મહિના પછી તે જાહેર કરવામાં આવ્યું. સામાન્ય રીતે આપણે આ તબક્કે ચુકાદા પર રોક લગાવવામાં અચકાઈશું, પરંતુ ચુકાદાના ફકરા ૨૧, ૨૪ અને ૨૬ માં કરવામાં આવેલા અવલોકનો કાયદાના સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ છે. આ એક અમાનવીય અને અસંવેદનશીલ વલણ દર્શાવે છે, તેથી અમે ઉપરોક્ત ફકરામાં કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓ પર પ્રતિબંધ મૂકીએ છીએ.
સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતા બેન્ચ સાથે સંમત થયા અને કહ્યું કે કેટલાક નિર્ણયોમાં ટિપ્પણીઓ પર પ્રતિબંધ મૂકવાના કારણો છે. જસ્ટિસ ગવઈએ કહ્યું કે આ એક ગંભીર મામલો છે અને સંપૂર્ણપણે અસંવેદનશીલ છે. આ બધું સમન્સ જારી કરવાના તબક્કે બન્યું. ન્યાયાધીશ સામે આવા કઠોર શબ્દો વાપરવા બદલ અમને દુઃખ છે. આવી સ્થિતિમાં, ન્યાયાધીશોએ પણ સુપ્રીમ કોર્ટની આવી સલાહનું પાલન કરવું જોઈએ.
ગયા વર્ષે ઓગસ્ટમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે પોક્સો કેસ અંગે કલકત્તા હાઈકોર્ટને સખત ઠપકો આપ્યો હતો. તે સમયે સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું હતું કે આવા કેસોમાં હાઈકોર્ટ સમાધાન તરફ કેમ ઝુકે છે? સર્વોચ્ચ અદાલતે સંમતિથી બનેલા સેક્સને અપરાધની શ્રેણીમાંથી બહાર કાઢવાનું સૂચન કરવા બદલ કલકત્તા હાઈકોર્ટને ફટકાર લગાવી હતી. તે સમયે, સુ-ીમ કોર્ટે કહ્યું હતું કે હાઇકોર્ટની ફરજ પુરાવાના આધારે શોધવાની છે કે POCSO એક્ટની કલમ ૬ અને IPCની કલમ ૩૭૬ હેઠળના ગુનાઓ આચરવામાં આવ્યા છે કે નહીં. ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ ૩૭૫ મુજબ અઢાર વર્ષથી ઓછી ઉંમરનીસ્ત્રી સાથે, તેની સંમતિથી કે વગર, જાતીય સંબંધ બાંધવો બળાત્કારનો ગુનો ગણાય છે. તેથી, આવો ગુનો પ્રેમ સંબંધમાંથી ઉદ્ભવે છે કે કેમ તે અપ્રસ્તુત છે. POCSO એક્ટ હેઠળ સજાપાત્ર ગુનો હોય તેવા કળત્યને પ્રેમ સંબંધ કેવી રીતે કહી શકાય?
તાજેતરમાં, અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ રામ મનોહર નારાયણ મિશ્રાએ તેમના એક ચુકાદામાં જણાવ્યું હતું કે પીડિતાના ગુપ્ત ભાગોને સ્પર્શ કરવો અને તેના પાયજામાની દોરી તોડી નાખવી એ બળાત્કાર અથવા બળાત્કારનો પ્રયાસ ગણી શકાય નહીં. જોકે, કોર્ટે કહ્યું કે આ કેસ ઉગ્ર જાતીય હુમલા હેઠળ આવે છે. કોર્ટે તેને ગુનાની તૈયારી અને વાસ્તવિક પ્રયાસ વચ્ચેનો તફાવત ગણાવ્યો. એ સાબિત કરવું પડશે કે મામલો તૈયારીથી આગળ વધી ગયો હતો. આ કિસ્સો ૨૦૨૧નો છે જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશના કાસગંજ વિસ્તારમાં કેટલાક લોકોએ એક સગીર છોકરી પર બળજબરી કરી હતી.
સોશિયલ મીડિયા પર લોકો આ નિર્ણય અંગે ખૂબ ગુસ્સે છે. એક યુઝરે લખ્યું - લોકો પૂછી રહ્યા છે કે શું અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટનો આ નિર્ણય જાતીય અપરાધીઓને છૂટ આપવા અને પીડિતોને અન્યાય કરવાનો માર્ગ ખોલતો નથી? જ્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે પહેલાથી જ નિર્ણય લઈ લીધો છે કે બાળકોના ગુપ્ત ભાગોને સ્પર્શ કરવો પણ જાતીય હુમલો ગણાશે, તો પછી અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે આ કેસમાં આટલું નબળું અને અસંવેદનશીલ અર્થઘટન કેમ આપ્યું? શું આ નિર્ણય એ નથી સૂચવતો કે સગીર છોકરીઓ પરના જાતીય હુમલાના અમુક કળત્યોને ગંભીર ગુના ગણવામાં આવશે નહીં, જેનાથી વધુ ગુનેગારોને પ્રોત્સાહન મળશે?
દિલ્હી સ્થિત એડવોકેટ અનિલ કુમાર સિંહ શ્રીનેત કહે છે કે આ વર્ષે માર્ચમાં સુપ્રીમ કોર્ટે એક કેસમાં કહ્યું હતું કે જો આરોપી પોક્સો એક્ટ અને આઈપીસી હેઠળ બળાત્કારના કેસમાં દોષિત ઠરે છે, તો મહત્તમ સજાની જોગવાઈ કરતી કાનૂની જોગવાઈ લાગુ પડશે. વાસ્તવમાં, કોર્ટ એ સંદેશ આપવા માંગે છે કે બળાત્કાર જેવા ગંભીર ગુનાઓ માટે સૌથી કડક સજા આપવી જોઈએ. આવી સ્થિતિમાં, ન્યાયાધીશોએ બળાત્કાર અથવા બળાત્કારના પ્રયાસના કેસોમાં અત્યંત સંવેદનશીલ રહેવું જોઈએ, કારણ કે તેઓ ન્યાય માટેની છેલ્લી આશા છે.
અનિલ કુમાર સિંહ નિર્દેશ કરે છે કે ૧૯ નવેમ્બર, ૨૦૨૧ ના રોજ, સુપ્રીમ કોર્ટે બોમ્બે હાઈકોર્ટની નાગપુર બેન્ચના એક નિર્ણયને ઉલટાવી દીધો હતો, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે સગીરના જાતીય અંગોને સ્પર્શ કરવો અથવા જાતીય ઇરાદા સાથે શારીરિક સંપર્ક સાથે સંકળાયેલ કોઈપણ કળત્યને POCSO કાયદાની કલમ ૭ હેઠળ જાતીય હુમલો ગણવામાં આવશે. આમાં, ત્વચાથી ત્વચાના સંપર્ક કરતાં હેતુ વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે નવેમ્બર, ૨૦૨૧ માં કહ્યું હતું કે POCSO કાયદો લાગુ કરવાનો હેતુ બાળકોને જાતીય શોષણથી બચાવવાનો છે. જો આવી સંકુચિત અર્થઘટન સ્વીકારવામાં આવે, તો તે ખૂબ જ હાનિકારક પરિસ્થિતિ તરફ દોરી જશે, જે કાયદાના હેતુને જ નિષ્ફળ બનાવશે. કારણ કે તે કિસ્સામાં બાળકના શરીરના જાતીય અથવા બિન-જાતીય ભાગોને મોજા, કોન્ડોમ, ચાદર અથવા કપડાથી સ્પર્શ કરવો, ભલે તે જાતીય ઇરાદાથી કરવામાં આવે, POCSO કાયદાની કલમ ૭ હેઠળ જાતીય હુમલોનો ગુનો નહીં બને. (રર.૨૧)
(3:01 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
