નવી દિલ્હી, 26 માર્ચ, 2025: મોદી સરકાર પર 346 અબજ ડોલર (અંદાજે 29.7 લાખ કરોડ રૂપિયા)નું દેવું છે, જેને ઘટાડવા માટે સરકાર અને રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) નવી રણનીતિ અપનાવી રહ્યા છે. આ દેવું કોરોના મહામારી દરમિયાન લેવાયેલા ઉધાર અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પરના ભારે ખર્ચને કારણે વધ્યું છે. આને ચૂકવવા માટે સરકાર જૂના દેવાને લાંબા ગાળાના સરકારી બોન્ડમાં બદલી રહી છે, અને આ પ્રક્રિયામાં સામાન્ય નાગરિકોની બચત મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહી છે. લોકો પોતાની બચત વીમા કંપનીઓમાં રોકે છે, અને આ કંપનીઓ આ નાણાં લાંબા ગાળાના સરકારી બોન્ડમાં રોકાણ કરી રહી છે.

સરકારી બોન્ડ બજારમાં પરિવર્તન:
બ્લૂમબર્ગના અહેવાલમાં ઇન્ડિયા રેટિંગ્સના નિદેશક સૌમ્યજીત નિયોગીએ જણાવ્યું, “લોકો પોતાની બચતને બેંકો કરતાં લાંબા ગાળાના વિકલ્પોમાં રોકવા માગે છે.” આનાથી ભારતનું સરકારી બોન્ડ બજાર બદલાઈ રહ્યું છે. વિત્ત મંત્રાલયે 1 એપ્રિલથી શરૂ થતા નાણાકીય વર્ષ માટે 2.5 લાખ કરોડ રૂપિયાના દેવાને બદલવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે. આ માંગ એટલી વધી છે કે દેશની સૌથી મોટી વીમા કંપની LICના વડાએ 100 વર્ષના બોન્ડ જારી કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.

વીમા ક્ષેત્રની વૃદ્ધિનો લાભ:
ICICI પ્રૂડેન્શિયલ લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સના ફિક્સ્ડ ઇનકમ વડા વિદ્યા અય્યરે જણાવ્યું, “વીમા ક્ષેત્ર દર વર્ષે 12-13%ના દરે વધી રહ્યું છે, જેનાથી આ લક્ષ્ય હાંસલ કરવું શક્ય છે.” ગયા વર્ષે આ રણનીતિ સફળ રહી હતી. સપ્ટેમ્બર ત્રિમાસિકમાં નવા બોન્ડનો સરેરાશ વ્યાજ દર 6.9% રહ્યો, જે અગાઉની સરખામણીએ 20 બેસિસ પોઇન્ટ ઓછો હતો. આ બોન્ડની મુદત પણ વધીને 20.5 વર્ષ થઈ ગઈ છે.

લાંબા ગાળાના બોન્ડ પર ધ્યાન કેમ?
શ્રીરામ લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સના રોકાણ વડા અજીત બેનર્જીએ કહ્યું, “વીમા કંપનીઓને લાંબા ગાળાના બોન્ડ જોઈએ છે, કારણ કે તેમની જવાબદારીઓ માટે આવા રોકાણો જરૂરી છે. બજારમાં લાંબા ગાળાના સારા દેવાના કાગળો ઓછા છે, જેના કારણે સરકારી બોન્ડની માંગ રહેશે.” સરકારે આ તકનો લાભ લઈને પોતાની ઉધારીને 30 વર્ષ કે તેથી વધુ મુદતના બોન્ડ તરફ વાળી છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષ (31 માર્ચ સુધી)માં 38% દેવું 30 વર્ષથી વધુ મુદતના બોન્ડમાં લેવાયું છે, જે ચાર વર્ષ પહેલાં 25% હતું. આ સપ્તાહે નવી દિલ્હી એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બરની ઉધારી યોજના જાહેર કરશે.

બજાર માટે રાહત - પણ રાજ્યોનું દેવું ચિંતા:
અગાઉ વધતા દેવાને કારણે બોન્ડ બજારમાં વ્યાજ દરોમાં તીવ્ર વધારો થતો હતો, પરંતુ હવે આ માંગ સરકાર માટે રાહતરૂપ છે. જોકે, રાજ્ય સરકારો કલ્યાણ યોજનાઓ પર ખર્ચ વધારી રહી છે, જેનાથી તેમનું દેવું વધી રહ્યું છે. રાજ્યો ઊંચા વ્યાજ દર ઓફર કરે છે, જે વીમા કંપનીઓનું ધ્યાન ભટકાવી શકે છે. ICICI સિક્યોરિટીઝના મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી એ. પ્રસન્નાએ કહ્યું, “અસલી પરીક્ષા એપ્રિલથી શરૂ થતા વર્ષમાં થશે, જ્યારે રાજ્યો પણ લાંબા ગાળાના દેવા વેચશે.”

વીમા બજારની વૃદ્ધિ પર ભરોસો:
સ્વિસ રેના વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આગામી પાંચ વર્ષમાં ભારતનું વીમા બજાર G-20 દેશોમાં સૌથી ઝડપથી વધશે, જેમાં 90% પ્રીમિયમ રોકાણ ઉત્પાદનોમાં જશે. ICICI પ્રૂડેન્શિયલની વિદ્યા અય્યરે કહ્યું, “લાંબા ગાળાના બોન્ડની માંગ યથાવત રહેશે, અને વીમા કંપનીઓ આ બજારને આકાર આપવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે.” આ રીતે, તમારી બચત વીમા દ્વારા સરકારના દેવાને ચૂકવવામાં મદદ કરી રહી છે, જે દેશની આર્થિક વ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવવાનો એક હિસ્સો બની રહી છે.