તા. ૧૭ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૮ મંગળવાર
News of Sunday, 23rd March 2025
"જો શાહિદ હુએ હૈ ઉનકી, ઝરા યાદ કરો કુરબાની...!" : શહીદ દિવસ 2025 : 23 માર્ચ 1931ની તે કાળી રાત જ્યારે ભગત સિંહ, રાજગુરુ અને સુખદેવે આપી હતી શહાદત
ભારતીય સ્વતંત્રતા સંગ્રામના અમર નાયકોની સંપૂર્ણ ગાથા : યુવાનો માટે પ્રેરણાનું પ્રતીક

નવી દિલ્હી: આજે, 23 માર્ચ 2025ના રોજ, ભારત ‘શહીદ દિવસ’ની ઉજવણી કરી રહ્યું છે, જે દિવસે 1931માં ભારતના મહાન ક્રાંતિકારી ભગત સિંહ, શિવરામ રાજગુરુ અને સુખદેવ થાપરને બ્રિટિશ શાસકોએ લાહોર કેન્દ્રીય જેલમાં ફાંસી આપી હતી. આ ત્રણેય યુવા શહીદોએ પોતાના પ્રાણોનું બલિદાન આપીને ભારતીય સ્વતંત્રતા સંગ્રામને નવી દિશા અને જોમ આપ્યું હતું. તેમની શહાદતની આ ઘટના ભારતના સ્વાતંત્ર્ય આંદોલનમાં એક મહત્ત્વપૂર્ણ વળાંક બની અને આજે પણ તેઓ દેશની નવી પેઢી માટે પ્રેરણાસ્ત્રોત છે. શહીદ દિવસ આપણને તેમના અપ્રતિમ સાહસ, દેશભક્તિ અને બલિદાનને યાદ કરવાની તક આપે છે.
23 માર્ચ 1931ની રાત - શહાદતની ઘટના:
23 માર્ચ 1931ની સાંજે 7:33 વાગ્યે, લાહોર કેન્દ્રીય જેલમાં ભગત સિંહ, રાજગુરુ અને સુખદેવને ફાંસીના માંચડે ચઢાવવામાં આવ્યા. આ ફાંસીનો સમય નિર્ધારિત તારીખ, 24 માર્ચથી એક દિવસ પહેલાં રાખવામાં આવ્યો હતો, જેનો હેતુ લોકોના સંભવિત વિરોધને દબાવવાનો હતો. ફાંસી પહેલાં જેલ અધિકારીઓએ તેમની અંતિમ ઇચ્છા પૂછી ત્યારે ભગત સિંહે રશિયન સામ્યવાદી નેતા વ્લાદિમીર લેનિનની જીવની વાંચી રહેલા પુસ્તકને પૂરું કરવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી. જ્યારે અધિકારીઓએ ફાંસીનો સમય જણાવ્યો, ત્યારે ભગત સિંહે નિર્ભયતાથી કહ્યું, “થોભો! પહેલાં એક ક્રાંતિકારી બીજાને મળી તો લે.” ત્યારબાદ તેમણે પુસ્તકને છત તરફ ઉછાળીને કહ્યું, “ઠીક છે, હવે ચાલો.” આ શબ્દો તેમની અડગ ક્રાંતિકારી ભાવના, નિર્ભયતા અને દેશ પ્રત્યેની અપાર નિષ્ઠાને દર્શાવે છે.
ફાંસીની સજા પૂર્ણ થયા બાદ પણ અંગ્રેજોનું ભય ઓછું ન થયું. તેમને ડર હતો કે ભગત સિંહની શહાદતના સમાચારથી લોકોમાં ઉગ્ર આક્રોશ ફેલાશે. આથી, તેમણે એક ઘૃણાસ્પદ યોજના ઘડી. ત્રણેય ક્રાંતિકારીઓના શબો સાથે દુર્વ્યવહાર કરવામાં આવ્યો અને કેટલાક ઐતિહાસિક દાવા મુજબ, તેમના શરીરના ટુકડા કરીને બોરીઓમાં ભરવામાં આવ્યા. રાત્રે ગુપ્ત રીતે જેલમાંથી શબોને ટ્રકમાં લઈ જવાયા અને ફિરોઝપુરના હુસૈનીવાલા ગામ નજીક સતલુજ નદીના કિનારે લઈ જવાયા. ત્યાં ઘીના બદલે મટીના તેલનો ઉપયોગ કરીને શબોને સળગાવવાનું શરૂ કરાયું. ગામલોકોને આની ખબર પડતાં તેઓ ઘટનાસ્થળે દોડી આવ્યા. અંગ્રેજ અધિકારીઓ ડરી ગયા અને અધૂરા સળગેલા શબના ટુકડા સતલુજ નદીમાં ફેંકીને ભાગી ગયા. ગામવાસીઓએ આ અવશેષો એકત્ર કરીને 24 માર્ચે વિધિવત અંતિમ સંસ્કાર કર્યા.
ફાંસીનું કારણ અને કાયદાકીય પ્રક્રિયા:
ભગત સિંહ, રાજગુરુ અને સુખદેવને બ્રિટિશ સરકારે એક બનાવટી મુકદ્દમામાં દોષી ઠેરવ્યા હતા. આ મુકદ્દમો ‘લાહોર ષડયંત્ર કેસ’ તરીકે ઓળખાય છે, જેમાં તેમના પર નીચેના આરોપો લગાવવામાં આવ્યા હતા:
- કલમ 129 (IPC): દેશદ્રોહ અને સરકારી અધિકારીઓની હત્યાનો પ્રયાસ
- કલમ 302 (IPC): હત્યા (અંગ્રેજ પોલીસ અધિકારી જોન સૉયરની હત્યાના આરોપમાં)
- વિસ્ફોટક પદાર્થ અધિનિયમ, કલમ 4 અને 6F: બોમ્બ વિસ્ફોટ માટે
- કલમ 120 (IPC): ષડયંત્ર રચવું
આ આરોપોનો આધાર 17 ડિસેમ્બર 1928ની ઘટના હતી, જ્યારે ભગત સિંહ અને રાજગુરુએ લાહોરમાં અંગ્રેજ પોલીસ અધિકારી જોન સૉયરની હત્યા કરી હતી, જે લાલા લજપત રાયના મૃત્યુનો બદલો લેવા માટે હતી. આ ઉપરાંત, 8 એપ્રિલ 1929ના રોજ દિલ્હીની સેન્ટ્રલ એસેમ્બલીમાં બોમ્બ વિસ્ફોટની ઘટનાએ પણ તેમની સામે કેસને મજબૂત કર્યો હતો. 26 ઓગસ્ટ 1930ના રોજ આરોપો નિશ્ચિત થયા અને 7 ઓક્ટોબર 1930ના રોજ લાહોરની વિશેષ અદાલતે 68 પાનાંના ચુકાદામાં તેમને ફાંસીની સજા સંભળાવી.
ફાંસીની સજા સામે અપીલ કરવામાં આવી, પરંતુ તે નકારી કાઢવામાં આવી. મદન મોહન માલવીય, મહાત્મા ગાંધી અને અન્ય નેતાઓએ સજા રોકવાના પ્રયાસો કર્યા, પરંતુ બ્રિટિશ સરકારે તેમની અરજીઓ ફગાવી દીધી. લાહોરમાં વિરોધને રોકવા માટે કલમ 144 લાગુ કરવામાં આવી, જેના હેઠળ જાહેર સભાઓ અને પ્રદર્શનો પર પ્રતિબંધ મૂકાયો હતો.
શહીદ દિવસનું મહત્ત્વ અને ઉજવણી:
શહીદ દિવસ ભગત સિંહ, રાજગુરુ અને સુખદેવના અમર બલિદાનને યાદ કરવાનો દિવસ છે. આ ત્રણેય ક્રાંતિકારીઓએ દેશની આઝાદી માટે પોતાના જીવનની આહુતિ આપીને બ્રિટિશ સામ્રાજ્ય સામેના સંઘર્ષને નવું જોમ આપ્યું હતું. આ દિવસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ તેમના ત્યાગ અને દેશભક્તિનું સન્માન કરવાનો છે, સાથે જ નવી પેઢીને તેમના આદર્શો અને સંઘર્ષથી પ્રેરિત કરવાનો છે.
દેશભરમાં આ દિવસે વિવિધ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. શાળાઓ અને કોલેજોમાં વિદ્યાર્થીઓને આ ક્રાંતિકારીઓના જીવન અને યોગદાન વિશે જણાવવામાં આવે છે. સરકારી કચેરીઓ, સામાજિક સંગઠનો અને સ્થાનિક સમુદાયો દ્વારા શ્રદ્ધાંજલિ સભાઓ, પ્રાર્થનાઓ અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો યોજાય છે. ખાસ કરીને લાહોરના હુસૈનીવાલા ખાતે, જ્યાં તેમના અંતિમ સંસ્કાર થયા હતા, લોકો શ્રદ્ધાંજલિ આપવા એકઠા થાય છે. દેશભક્તિના ગીતો, નાટકો અને વક્તવ્યો દ્વારા તેમની યાદને જીવંત રાખવામાં આવે છે.
ભગત સિંહ, રાજગુરુ અને સુખદેવનું જીવન અને યોગદાન:
ભગત સિંહ (1907-1931): 28 સપ્ટેમ્બર 1907ના રોજ પંજાબના બંગા ગામે જન્મેલા ભગત સિંહ નાની ઉંમરથી જ ક્રાંતિકારી ચળવળમાં જોડાયા હતા. તેમણે હિન્દુસ્તાન સોશિયાલિસ્ટ રિપબ્લિકન એસોસિએશન (HSRA)ની સ્થાપનામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી અને અંગ્રેજી શાસન સામે સશસ્ત્ર સંઘર્ષની હિમાયત કરી. તેમના લેખો અને વિચારોએ યુવાનોને જાગૃત કરવામાં મોટો ફાળો આપ્યો.
શિવરામ રાજગુરુ (1908-1931): 24 ઓગસ્ટ 1908ના રોજ મહારાષ્ટ્રના ખેડમાં જન્મેલા રાજગુરુ નાનપણથી જ બહાદુર અને દેશભક્ત હતા. તેમણે સૉયરની હત્યામાં ભગત સિંહની સાથે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.
સુખદેવ થાપર (1907-1931): 15 મે 1907ના રોજ લાહોરમાં જન્મેલા સુખદેવ HSRAના સક્રિય સભ્ય હતા અને ક્રાંતિકારી યોજનાઓ ઘડવામાં નિષ્ણાત હતા. તેમણે પણ પોતાના જીવનનું બલિદાન આપતાં પહેલાં નિર્ભયતા દર્શાવી હતી.
શહાદતની અસર અને વારસો:
ભગત સિંહ, રાજગુરુ અને સુખદેવની ફાંસીએ ભારતીય સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં નવી ચેતના ફેલાવી. આ ઘટનાએ લાખો ભારતીયોને બ્રિટિશ શાસન સામે લડવા પ્રેરિત કર્યા અને સશસ્ત્ર ક્રાંતિના માર્ગને મજબૂત કર્યો. તેમની શહાદતે દેશના યુવાનોમાં જાગૃતિ લાવી અને બ્રિટિશ સરકારની અન્યાયી નીતિઓ સામે લોકોને એકજૂટ કર્યા. આજે પણ તેમના વિચારો અને બલિદાન ભારતના ઇતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરે લખાયેલા છે.
શહીદ દિવસ માત્ર એક યાદગીરી નથી, પરંતુ એક પ્રતિજ્ઞા છે કે આપણે તેમના સપનાના ભારતને સાકાર કરવા માટે કામ કરીશું. તેમની નિર્ભયતા, દ્રઢતા અને દેશભક્તિનો વારસો આજે પણ ભારતના ભવિષ્યને મજબૂત કરવામાં મદદ કરે છે.
(7:04 AM IST)









છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
