News of Saturday, 22nd March 2025
હાય હાય... શહેરોમાં માત્ર ૬%ને જ મળે છે સુરક્ષિત પાણી
ભારતના શહેરોમાં શુધ્ધ પીવાના પાણીની સમસ્યાઃ માત્ર ૬%ને ચોખ્ખું પાણી મળે છેઃ ૬૨% પરિવાર ફિલ્ટર અને આરઓ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરે છે ૨૦૩૦ સુધીમાં ૬૦ કરોડ લોકો જળ સંકટનો સામનો કરશેઃ સરકારે જળ જીવન મિશન શરૂ કર્યુ છતાં શહેરી વિસ્તારો ઘણા પાછળ

નવી દિલ્હી, તા.૨૨: શહેરી ભારતમાં સુરક્ષિત પીવાના પાણીની ઉપલબ્ધતા એક ગંભીર પડકાર છે. એક સર્વે મુજબ, શહેરી ભારતીય પરિવારોમાંથી ફક્ત ૬% લોકોને તેમના સ્થાનિક સંસ્થાઓમાંથી સીધું પીવાનું પાણી મળે છે. તે જ સમયે, ૩૦% લોકો તેને સારું માને છે. પણ, પીવાલાયક નથી. આ કારણે, ૬૨% ઘરો પ્યુરિફાયર અને RO સિસ્ટમ જેવા ફિલ્ટરનો ઉપયોગ કરે છે. નીતિ આયોગનો અંદાજ છે કે ૨૦૩૦ સુધીમાં ૬૦ કરોડ લોકો પાણીની કટોકટીનો સામનો કરશે. સરકારના જળ જીવન મિશન દ્વારા ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ૭૮% થી વધુ ઘરોમાં નળના પાણીની પહોંચનો વિસ્તાર કરવામાં આવ્યો છે, પરંતુ શહેરી વિસ્તારો હજુ પણ પાછળ છે. ડ્રિંકિંગ વોટર સર્વે નામના એક સરકારી સર્વેમાં જાણવા મળ્યું છે કે ૪,૦૦૦ શહેરોમાંથી માત્ર ૪૬ શહેરો જ પાણીની ગુણવત્તાના સ્વીકાર્ય ધોરણોને પૂર્ણ કરે છે. આજે, જ્યારે સમગ્ર વિશ્વમાં વિશ્વ જળ દિવસ ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે, ત્યારે આ આંકડાઓનું ખૂબ મહત્વ છે.
શહેરી ભારતમાં પીવાના પાણીની સમસ્યા ગંભીર છે. લોકલસર્કલ્સના સર્વેક્ષણમાં જાણવા મળ્યું છે કે શહેરી ઘરોમાં ફક્ત ૬% લોકોને જ પીવાનું પાણી મળે છે. ૩૦% ઘરો પાણીની ગુણવત્તા સારી માને છે, પણ પીવાલાયક નથી. સર્વેમાં એ પણ જાણવા મળ્યું છે કે ૬૨% શહેરી ભારતીય ઘરો કોઈને કોઈ પ્રકારના આધુનિક ફિલ્ટરનો ઉપયોગ કરે છે. ૧૨% ઘરોમાં હજુ પણ પાઇપલાઇન દ્વારા પાણીની સુવિધા નથી. ફક્ત ૩૦% ઘરો તેમના સ્થાનિક શરીરમાંથી આવતા પાણીની ગુણવત્તાને સારી માને છે, જ્યારે ૨૧% તેને નબળી અને ૭% ખૂબ જ નબળી માને છે.
સરકારે જળ જીવન મિશન શરૂ કર્યું છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય તમામ ગ્રામીણ ઘરોને સુરક્ષિત અને પૂરતું પીવાનું પાણી પૂરું પાડવાનો છે. ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ સુધીમાં ૭૮% ગ્રામીણ ઘરોમાં નળના પાણીના જોડાણો હશે. જોકે, પીવાનું પાણી સુનિશ્ચિત કરવું એ હજુ પણ એક મોટી ચિંતા છે. ચેન્નાઈમાં દૂષિત પાણીને કારણે થયેલા મળત્યુએ આ મુદ્દાને ઉજાગર કર્યો.
નીતિ આયોગના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ભારતમાં પાણીની કટોકટી ગંભીર છે. દર વર્ષે આશરે ૨૦૦,૦૦૦ મળત્યુ સુરક્ષિત પાણીના અભાવે થાય છે. એવો અંદાજ છે કે ૨૦૩૦ સુધીમાં ૬૦ કરોડ લોકો પાણીની કટોકટીનો સામનો કરશે. કેન્દ્રીય બજેટ ૨૦૨૫-૨૬માં પીવાના પાણી અને સ્વચ્છતા વિભાગને ૭૪,૨૨૬ કરોડ રૂપિયા ફાળવવામાં આવ્યા છે. આનો મોટો હિસ્સો જળ જીવન મિશન અને પાણીની ગુણવત્તા સુધારવા માટે ખર્ચવામાં આવશે.
કેન્દ્રીય આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય દ્વારા કરવામાં આવેલા ડ્રિંકિંગ વોટર સર્વેમાં જાણવા મળ્યું છે કે ૪,૦૦૦ શહેરો અને નગરોમાંથી માત્ર ૪૬ શહેરોમાં પાણીના નમૂનાઓનો પાસ દર ૧૦૦% હતો. માથાદીઠ પાણીની ઉપલબ્ધતામાં ઘટાડો થવાનો અંદાજ છે, જ્યારે માથાદીઠ પાણીનો ઉપયોગ વધવાની અપેક્ષા છે.
લોકલસર્કલ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા સર્વેમાં ૩૦૨ જિલ્લાઓના ૩૦,૦૦૦ થી વધુ લોકોએ ભાગ લીધો હતો. તે એક કોમ્યુનિટી સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ છે જે નાગરિકોને મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર નીતિની હિમાયત કરવા અને જોડવામાં મદદ કરે છે.
જળ જીવન મિશન જેવી સરકારી પહેલ છતાં, પાણીની ગુણવત્તા અંગે ચિંતાઓ યથાવત છે. પાઇપ દ્વારા પાણીની સુવિધા હોવા છતાં, ઘણા લોકો માટે પાણીની સલામતી અને પીવાલાયક પાણીનો એક મુખ્ય મુદ્દો રહે છે. આ તારણો વિશ્વ જળ દિવસ સાથે સુસંગત છે, જે પાણીની ગુણવત્તા અને પહોંચમાં સુધારો કરવાની તાત્કાલિક જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે. આ સર્વેક્ષણ ઘણા વિસ્તારોમાં પાઇપલાઇન દ્વારા પાણી પૂરું પાડવાના સરકારી પ્રયાસો અને અસુરક્ષિત અથવા પીવાલાયક પાણી પુરવઠાની વાસ્તવિકતા વચ્ચેના અંતરને પ્રકાશિત કરે છે.
(12:09 PM IST)









છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
