<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Saturday, 22nd March 2025

ગોધરાકાંડ : ૬ આરોપીઓને સુપ્રીમ કોર્ટે આપી રાહત : નિર્દોષ જાહેર

ફક્‍ત સ્‍થળ પર હાજર રહેવું અથવા ત્‍યાંથી ધરપકડ કરવી એ સાબિત કરવા માટે પૂરતું નથી કે તેઓ ગેરકાયદેસર ટોળાનો ભાગ હતા : સુપ્રીમ કોર્ટ

નવી દિલ્‍હી, તા.૨૨: સુપ્રીમ કોર્ટે ગુજરાતમાં ગોધરાકાંડ પછીના રમખાણોના કેસમાં છ આરોપીઓને નિર્દોષ જાહેર કર્યા. પોતાનો ચુકાદો આપતી વખતે, સુપ્રીમ કોર્ટે કહયું કે ફક્‍ત સ્‍થળ પર હાજર રહેવું અથવા ત્‍યાંથી ધરપકડ કરવી એ સાબિત કરવા માટે પૂરતું નથી કે તેઓ ગેરકાયદેસર ટોળાનો ભાગ હતા.

જસ્‍ટિસ પી.એસ. નરસિંહા અને ન્‍યાયાધીશ મનોજ મિશ્રાની બેન્‍ચે ગુજરાત હાઈકોર્ટના ૨૦૧૬ના નિર્ણયને ફગાવી દીધો, જેમાં ગોધરા ઘટના પછી ૨૦૦૨માં થયેલા રમખાણોના કેસમાં છ લોકોને નિર્દોષ જાહેર કરવાના નિર્ણયને રદ કરવામાં આવ્‍યો હતો.

બેન્‍ચે કહયું કે ફક્‍ત સ્‍થળ પર હાજર રહેવું અથવા ત્‍યાંથી ધરપકડ કરવી એ સાબિત કરવા માટે પૂરતું નથી કે તેઓ (છ લોકો) એક હજારથી વધુ લોકોના ગેરકાયદેસર મેળાવડામાં ભાગ લેતા હતા.

વડોદરાના એક ગામમાં કબ્રસ્‍તાન અને મસ્‍જિદને ટોળાએ ઘેરી લીધાની ઘટનામાં ધીરુભાઈ ભાઈલાલભાઈ ચૌહાણ અને અન્‍ય પાંચ લોકોને એક વર્ષની જેલની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. બધા અપીલકર્તા આરોપીઓની સ્‍થળ પરથી ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

નીચલી કોર્ટે તમામ ૧૯ આરોપીઓને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા, પરંતુ હાઈકોર્ટે તેમાંથી ૬ આરોપીઓને દોષિત ઠેરવ્‍યા હતા. કેસ ચાલી રહયો હતો ત્‍યારે એક આરોપીનું મૃત્‍યુ થયું હતું. એફઆઈઆરમાં અપીલકર્તાઓ સહિત ૭ વ્‍યક્‍તિઓના નામ હતા.

સુપ્રીમ કોર્ટે તેમને નિર્દોષ જાહેર કર્યા, ૨૦૦૩ ના નીચલી અદાલતના ચુકાદાને ફરીથી સ્‍થાપિત કર્યો. કોર્ટે કહ્‍યું કે કોઈ દોષિત ભૂમિકા ન હોવાને કારણે, ૨૮ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૦૨ ના રોજ વડોદરામાં બનેલી ઘટનામાં તેમની સંડોવણી અંગે સ્‍થળ પર જ તેમની ધરપકડ નિર્ણાયક નથી. ખાસ કરીને જ્‍યારે તેમની પાસેથી કોઈ વિનાશક શસ્ર કે કોઈ ભડકાઉ સામગ્રી મળી આવી ન હતી.

બેન્‍ચે કહયું કે પોલીસે ગોળીબાર કર્યો, જેના કારણે લોકો અહીં-ત્‍યાં દોડી રહ્‍યા હતા. આવી અથડામણોમાં નિર્દોષ વ્‍યક્‍તિને પણ ગુનેગાર ગણવામાં આવે છે. તેથી, અપીલકર્તાઓની સ્‍થળ પર ધરપકડ તેમના ગુનાની ગેરંટી નથી.

બેન્‍ચે કહયું કે સામૂહિક અથડામણોના કિસ્‍સાઓમાં, અદાલતોની મોટી જવાબદારી છે કે તેઓ ખાતરી કરે કે કોઈ નિર્દોષ વ્‍યક્‍તિને દોષિત ઠેરવવામાં ન આવે અને તેની સ્‍વતંત્રતા છીનવાઈ ન જાય.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહયું કે અદાલતોએ આવા કેસોમાં સાવધ રહેવું જોઈએ અને આરોપી કે તેની ભૂમિકાનો ચોક્કસ ઉલ્લેખ કર્યા વિના સામાન્‍ય નિવેદનો આપતા સાક્ષીઓની જુબાની પર આધાર રાખવાનું ટાળવું જોઈએ.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહયું કે આવું એટલા માટે છે કારણ કે ઘણીવાર (ખાસ કરીને જ્‍યારે ગુનાનું સ્‍થળ જાહેર સ્‍થળ હોય છે) લોકો, જિજ્ઞાસાથી, તેમની આસપાસ શું થઈ રહ્‍યું છે તે જોવા માટે તેમના ઘરની બહાર આવે છે. આવા લોકો ફક્‍ત પ્રેક્ષક છે. જોકે, સાક્ષીને તેઓ ગેરકાયદેસર ભીડનો ભાગ લાગે છે.

‘‘આમ, કાયદાના નિયમ તરીકે નહીં પણ સાવધાનીના નિયમ તરીકે, જ્‍યાં રેકોર્ડ પરના પુરાવા એ હકીકત સ્‍થાપિત કરે છે કે મોટી સંખ્‍યામાં લોકો હાજર હતા, ત્‍યાં ફક્‍ત તે વ્‍યક્‍તિઓને જ દોષિત ઠેરવવાનું સલામત હોઈ શકે છે જેમની સામે ખુલ્લેઆમ કળત્‍યનો આરોપ છે. આવા કિસ્‍સાઓમાં, કાયદાના નિયમ તરીકે નહીં પણ સાવધાનીના નિયમ તરીકે, અદાલતોએ બહુવિધતા પરીક્ષણ અપનાવ્‍યું છે. એટલે કે, દોષિત ઠેરવવામાં ફક્‍ત ત્‍યારે જ ટકી શકે છે જો તેને ચોક્કસ સંખ્‍યામાં સાક્ષીઓ દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવે જે ઘટનાનો સુસંગત હિસાબ આપે છે,'' બેન્‍ચે કહયું.

બેન્‍ચે કહયું કે આવી સ્‍થિતિમાં કોર્ટ માટે એ નક્કી કરવું મહત્‍વપૂર્ણ છે કે જે આરોપી પર કેસ ચાલી રહ્‍યો છે તે ગેરકાયદેસર ટોળાનો ભાગ હતો કે માત્ર એક પ્રેક્ષક હતો. કેસના સાબિત તથ્‍યોના આધારે આવો નિર્ણય અનુમાનિત છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહયું કે આ કેસમાં અપીલકર્તાઓ એ જ ગામના રહેવાસી હતા જ્‍યાં રમખાણો ફાટી નીકળ્‍યા હતા, તેથી ઘટના સ્‍થળે તેમની હાજરી સ્‍વાભાવિક હતી. વધુમાં, એવું નથી કે ફરિયાદ પક્ષ શસ્રો કે વિનાશના સાધનો લાવ્‍યો હોય, કોર્ટે કહયું. ‘‘હાઇકોર્ટ દ્વારા લેવાયેલ વિપરીત દૃષ્ટિકોણ સંપૂર્ણપણે ગેરવાજબી છે,'' બેન્‍ચે કહયું.(૨૩.૧૦)

(10:59 AM IST)