ગાંધીનગર: ગુજરાત સરકારે ગુજરાત પ્રશાસનિક સુધારણા આયોગ (જીએઆરસી)ની કામગીરી માટે અંતિમ સૂચના જારી કરી છે, જેની રચના ૨૮ વિભાગો અને સરકારી કચેરીઓની ઓવરલેપિંગ જવાબદારીઓનું પુનર્ગઠન કરવા તેમજ નિષ્ક્રિય જાહેર ઉદ્યોગો અને સરકારી કંપનીઓને સુધારવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે કરવામાં આવી છે. આ આયોગ, વિભાગો વચ્ચે સંકલન, નવી ટેક્નોલોજી, નવી કર પદ્ધતિઓ, કૌશલ્યની જરૂરિયાતો, કામગીરીનું મૂલ્યાંકન અને પ્રમોશન તથા પ્રોત્સાહનો માટે માર્ગદર્શિકા વિકસાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.

આયોગની રચના:
આ આયોગની અધ્યક્ષતા મુખ્યમંત્રીશ્રીના મુખ્ય સલાહકાર શ્રી હસમુખ અઢિયા કરશે, જ્યારે સામાન્ય વહીવટ, વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી તથા નાણાં વિભાગના વરિષ્ઠ અધિકારીઓને સભ્યો તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. આયોગ બે વર્ષમાં પોતાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કરીને રાજ્ય સરકારને પોતાની ભલામણો સુપ્રત કરશે. સામાન્ય વહીવટ વિભાગના નાયબ સચિવ ડૉ. જયશંકર ઓધવાણીએ જણાવ્યું કે આયોગ ૧૨ મુખ્ય ક્ષેત્રો પર કામ કરશે.

આયોગનું કાર્યક્ષેત્ર:
આયોગ સરકારી વિભાગો અને જાહેર ઉદ્યોગોની ઓવરલેપિંગ જવાબદારીઓ, બિનકાર્યક્ષમતા, માનવબળનું મૂલ્યાંકન, કર્મચારીઓની તાલીમ, સેવા વિતરણની કાર્યક્ષમતા અને બજેટ પ્રક્રિયાને પરિણામલક્ષી બનાવવા માટે સુધારણાની ભલામણો કરશે. આ ઉપરાંત, નાણાકીય વ્યવસ્થાપન, માનવ સંસાધન વ્યવસ્થાપન, પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓની કામગીરી અને ટેક્નોલોજીના અનુકૂલન પર પણ ભલામણો કરવામાં આવશે.

૧૨ મુખ્ય કાર્યક્ષેત્રો:

(૧) ૨૮ સરકારી વિભાગો અને જાહેર ક્ષેત્રની સંસ્થાઓની રચનાની સમીક્ષા

(૨) ૭૦ બોર્ડ, કોર્પોરેશન અને સરકારી કંપનીઓનું પુનર્ગઠન

(૩) સરકારી એજન્સીઓનું પુનર્ગઠન અને વિભાગો વચ્ચે સંકલન

(૪) જિલ્લા અને તાલુકા વહીવટની ભૂમિકાની તપાસ

(૫) માનવબળ (મેન પાવર)ને સુવ્યવસ્થિત કરીને સંસાધનોના ઉપયોગમાં સુધારો

(૬) કૌશલ્ય વધારવા માટે સમયાંતરે તાલીમનું માળખું નક્કી કરવું

(૭) બજેટ પ્રક્રિયાની સમીક્ષા અને તેને પરિણામલક્ષી બનાવવા સુધારણાની ભલામણ

(૮) ખર્ચમાં ઘટાડો અને કાર્યક્ષમતા સુધારણા માટે પગલાં સૂચવવાં

(૯) પંચાયતી રાજ અને શહેરી સંસ્થાઓની કામગીરીની સમીક્ષા

(૧૦) એઆઈ, બ્લોકચેઇન અને બિગ ડેટાના ઉપયોગની રણનીતિ વિકસાવવી

(૧૧) ક્ષમતા નિર્માણ અને જવાબદારી માટે પદ્ધતિઓમાં સુધારો

(૧૨) નવી નાણાકીય રણનીતિઓ દ્વારા આવક ઉત્પન્ન કરવાની પદ્ધતિઓનો વિકાસ

નવી ટેક્નોલોજી પર ભાર:
આયોગ ખાસ કરીને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (એઆઈ) બ્લોકચેઇન અને બિગ ડેટા જેવી નવી ટેક્નોલોજીના ઉપયોગ પર ધ્યાન આપશે, જેનાથી નવીન કર વ્યવસ્થા અને સેવા વિતરણમાં કાર્યક્ષમતા વધી શકે. આ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ સરકારી કામગીરીને આધુનિક બનાવવા અને ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદ કરશે. નાણાકીય વ્યવસ્થાપનમાં પણ નવી રણનીતિઓ દ્વારા આવક વધારવાની શક્યતાઓ શોધવામાં આવશે.

સરકારની અપેક્ષાઓ:
સરકારનો ઉદ્દેશ આયોગની ભલામણો દ્વારા વહીવટને વધુ પરિણામલક્ષી, પારદર્શી અને લોકોની જરૂરિયાતો પ્રત્યે સંવેદનશીલ બનાવવાનો છે. ડૉ. ઓધવાણીએ જણાવ્યું, "આયોગનું કામ રાજ્યના વહીવટી તંત્રને આધુનિક બનાવવા અને નાગરિકોને સુધારેલી સેવાઓ પૂરી પાડવાની દિશામાં મહત્વનું પગલું છે." આયોગ બે વર્ષમાં પોતાનો અહેવાલ સોંપશે, જેના આધારે સરકાર નવી નીતિઓ અને સુધારણાઓ અમલમાં મૂકશે.

ગુજરાત પ્રશાસનિક સુધારણા આયોગની સ્થાપના રાજ્યના વહીવટી તંત્રને આધુનિક અને કાર્યક્ષમ બનાવવાની દિશામાં મહત્વનું પગલું છે. નવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને કર વ્યવસ્થા અને સેવાઓમાં સુધારો કરવાની આ પહેલ ગુજરાતને વિકાસના નવા માર્ગે લઈ જઈ શકે છે. આયોગની ભલામણો અને તેના અમલીકરણ પર રાજ્યની પ્રગતિ નિર્ભર રહેશે. (ધ સેક્રેટેરીયટ વેબસાઈટ માંથી સાભાર)