નવી દિલ્‍હી,તા.૭: ભારતમાં છેલ્લા બે દાયકામાં ટોચના હોદ્દા પર મહિલાઓની સંખ્‍યા ત્રણ ગણી વધી છે. ૨૦૦૪ માં, કંપનીઓમાં ટોચના હોદ્દાઓમાં મહિલાઓ ૧૧.૭ ટકા હતી; ૨૦૨૫ માં, આ સંખ્‍યા વધીને ૩૬.૫ ટકા થવાની ધારણા છે. વિશ્વની ટોચની ટેક્‍સ અને સલાહકાર પેઢી ગ્રાન્‍ટ થોર્ન્‍ટનના વાર્ષિક મહિલા વ્‍યવસાય ૨૦૨૫ અહેવાલમાં આ વાત બહાર આવી છે. આંતરરાષ્‍ટ્રીય મહિલા દિવસ પર બહાર પાડવામાં આવેલ આ અહેવાલ દર્શાવે છે કે ભારતમાં ટોચના હોદ્દા પર મહિલાઓની સંખ્‍યા વિશ્વની સરેરાશ કરતા વધારે છે. વિશ્વભરમાં, ૩૪ ટકા મહિલાઓ કંપનીઓમાં ટોચના હોદ્દા પર છે.

છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ભારતમાં ટોચના હોદ્દાઓ પર મહિલાઓની ભાગીદારીમાં ઘણી વધઘટ જોવા મળી છે. અહેવાલ દર્શાવે છે કે ૨૦૨૧ અને ૨૦૨૨ માં મહિલાઓની ભાગીદારી અનુક્રમે ૩૯.૧ ટકા અને ૩૮ ટકા હતી. ૨૦૨૩ અને ૨૦૨૪માં, તે ઘટીને ૩૩.૯ ટકા થઈ જશે.

જોકે, આ વર્ષે તે ફરી વધીને ૩૬.૫ ટકા થયો છે. જોકે, ૨૦૨૦ સુધીમાં, ટોચના મેનેજમેન્‍ટમાં ભારતીય મહિલાઓની ભૂમિકા ૩૦ ટકાથી ઓછી હતી. ભારતમાં મહિલાઓની સંખ્‍યામાં વધારો થવાનું મુખ્‍ય કારણ એ છે કે મહિલાઓ હવે વધુ સંખ્‍યામાં શિક્ષિત થઈ રહી છે અને કાર્યબળમાં જોડાઈ રહી છે. તેઓ વધુ શિક્ષિત અને કામ કરવા તૈયાર છે. આ એક મહત્‍વપૂર્ણ સાંસ્‍કળતિક પરિવર્તન છે.

એશિયા-પેસિફિકમાં, કંપનીઓમાં ૩૨.૯ ટકા વરિષ્ઠ મેનેજમેન્‍ટ ભૂમિકાઓ મહિલાઓ ધરાવે છે. જોકે, આ -દેશ બાકીના વિશ્વ કરતાં પાછળ છે. એશિયા પેસિફિકમાં શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનાર થાઇલેન્‍ડ રહ્યું, જ્‍યાં ૪૩.૧ ટકા વરિષ્ઠ મેનેજમેન્‍ટ ભૂમિકાઓ મહિલાઓ દ્વારા નિભાવવામાં આવી. ગ્રાન્‍ટ થોર્ન્‍ટનના મતે, થાઇલેન્‍ડમાં બાળ સંભાળ સરળતાથી ઉપલબ્‍ધ છે. આ એક મોટું કારણ છે.

વુમન ઇન બિઝનેસ ૨૦૨૫ રિપોર્ટ જુલાઈ અને સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૨૪ વચ્‍ચે લેવામાં આવેલા ઇન્‍ટરવ્‍યુમાંથી લેવામાં આવ્‍યો છે. ભારત સહિત ૩૧ દેશોની ૧૪ હજારથી વધુ કંપનીઓમાંથી ટોચના હોદ્દા પર મહિલાઓ સંબંધિત માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવી છે. આમાંની મોટાભાગની મધ્‍યમ બજાર કંપનીઓ છે. એવી કંપનીઓ જેમની આવક ૧૦ કરોડ રૂપિયાથી ૪ અબજ ડોલર સુધીની છે. યુરોપમાં, ૫૦ થી ૫૦૦ કર્મચારીઓ ધરાવતી કંપનીઓને મિડ-માર્કેટ કંપનીઓ કહેવામાં આવે છે.

છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ભારતમાં ટોચના હોદ્દા પર મહિલાઓ (ટકાવારીમાં આંકડા)

ષાીઓની ટકાવારી

વર્ષ ભારત વિશ્વ દુનિયામાં કંપનીઓમાં કેટલી મહિલાઓ કયા પદ પર છે?

ષાીઓની ટકાવારી મુખ્‍ય માર્કેટિંગ અધિકારી ૩૩.૩ ૨૮.૨, મુખ્‍ય ટેકનોલોજી અધિકારી ૨૨ ૧૩.૬

ભારતમાં કાર્યબળમાં મહિલાઓની સંખ્‍યા સતત વધી રહી છે

૨૦૪૭ સુધીમાં વિકસિત રાષ્‍ટ્ર બનવાના લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા માટે કાર્યબળમાં મહિલા શ્રમબળ ભાગીદારી દર મહત્‍વપૂર્ણ છે. આંકડા દર્શાવે છે કે છેલ્લા વર્ષોમાં આ ભાગીદારી સતત વધી રહી છે. ૨૦૧૭-૧૮માં તે ૨૩.૩ ટકા હતો, જે ૨૦૨૩-૨૪માં વધીને ૪૧.૭ ટકા થશે.(૪૦.૪)