વોશિંગ્‍ટન/બેઇજિંગ, તા.૫: ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે પણ ચિકન, ડુક્કરનું માંસ, સોયા અને બીફ સહિત અનેક યુએસ કળષિ ઉત્‍પાદનો પર વધારાની ૧૫ ટકા ડયુટી લાદીને બદલો લીધો. ચીને અમેરિકાથી આવતા સોયાબીન, સીફૂડ, ફળો, શાકભાજી અને ડેરી ઉત્‍પાદનો પર વધારાની ૧૦ ટકા ડયુટી લાદી છે.

મંગળવારથી કેનેડા, મેક્‍સિકો અને ચીન પર અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પ દ્વારા લાદવામાં આવેલી આયાત ડયુટી અમલમાં આવતાં વિશ્વમાં એક નવું વેપાર યુદ્ધ શરૂ થયું છે. ટ્રમ્‍પે કેનેડા અને મેક્‍સિકો પર ૨૫ ટકા આયાત ડયુટી લાદી હતી, જ્‍યારે ચીની ઉત્‍પાદનો પર તે ૨૦ ટકા છે. યુએસ ટેરિફના જવાબમાં, કેનેડાના પીએમ જસ્‍ટિન ટ્રુડોએ પણ ૩૦ અબજ કેનેડિયન ડોલરના અમેરિકન માલ પર ૨૫ ટકા ટેરિફ લાદ્યો. ટ્રુડોએ કહ્‍યું કે આયાત ટેરિફ એક મૂર્ખામીભર્યું પગલું છે અને કેનેડા તેને ષ્‍વ્‍બ્‍માં પડકારશે.

ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે પણ ચિકન, ડુક્કરનું માંસ, સોયા અને બીફ સહિત અનેક યુએસ કળષિ ઉત્‍પાદનો પર વધારાની ૧૫ ટકા ડયુટી લાદીને બદલો લીધો. ચીને અમેરિકાથી આવતા સોયાબીન, સીફૂડ, ફળો, શાકભાજી અને ડેરી ઉત્‍પાદનો પર વધારાની ૧૦ ટકા ડયુટી લાદી છે. કેનેડાના ટેરિફ તાત્‍કાલિક અમલમાં આવ્‍યા છે, જ્‍યારે ચીનના ટેરિફ ૧૦ માર્ચથી અમલમાં આવશે. ચીને ૧૦ યુએસ કંપનીઓને નોન-ટ્રસ્‍ટ લિસ્‍ટમાં ઉમેરવાનો નિર્ણય લીધો છે. સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સંબંધિત કંપનીઓ ઉપરાંત, આમાં AI, ઉડ્ડયન, IT અને દ્વિ-ઉપયોગની વસ્‍તુઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. મેક્‍સીકન રાષ્ટ્રપતિ ક્‍લાઉડિયા શેનબૌમ રવિવારે બદલો લેવાની કાર્યવાહીની જાહેરાત કરશે. જોકે, મેક્‍સિકન સરકારે પહેલાથી જ કહયું છે કે તે બદલો લેવાના ટેરિફ પણ લાદશે.

ત્રણેય દેશો અને અમેરિકા વચ્‍ચેના આ ટેરિફ યુદ્ધની અસર સમગ્ર વિશ્વ પર પડશે તે નિશ્‍ચિત છે. વૈશ્વિક ઞ્‍ઝભ્‍માં આ ચાર દેશોનો કુલ હિસ્‍સો ૪૮.૧ ટકા છે. વિશ્વના ઞ્‍ઝભ્‍માં એકલા અમેરિકાનો હિસ્‍સો ૨૬ ટકા છે, જ્‍યારે ચીનનો હિસ્‍સો ૧૯ ટકા છે. તેની સરખામણીમાં, મેક્‍સિકો (૧.૯ ટકા) અને કેનેડા (૧.૨ ટકા) ની સ્‍થિતિ નબળી છે. આ વેપાર યુદ્ધને કારણે, વિશ્વમાં ફુગાવામાં ઝડપથી વધારો થવાનો ભય વધુ ઘેરો બન્‍યો છે. ફુગાવો વધવાના અને વિકાસદર ધીમો પડવાના સંકેતો પહેલાથી જ દેખાવા લાગ્‍યા છે.

ચીને અમેરિકાને WTOમાં ખેંચી લીધું : ચીને વાટાઘાટો માટે દરવાજા ખુલ્લા રાખીને વિશ્વ વેપાર સંગઠન (WTO) માં અમેરિકા સામે કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. ચીનના વાણિજ્‍ય મંત્રાલયે જણાવ્‍યું હતું કે, ‘‘અમે ચીની ઉત્‍પાદનો પર આયાત ડયુટીમાં વધારાને લઈને WTO વિવાદ સમાધાન પદ્ધતિ હેઠળ અમેરિકા સામે પણ કાર્યવાહી શરૂ કરી છે.'' અમેરિકાના એકપક્ષીય આયાત ટેરિફ બહુપક્ષીય વેપાર વ્‍યવસ્‍થાને નબળી પાડશે. દુનિયા આ ટેરિફ વોરથી ચિંતિત છે કારણ કે કુલ વૈશ્વિક વેપારનો ૧૫ ટકા હિસ્‍સો અમેરિકા અને ચીન વચ્‍ચે થાય છે. ૨૦૨૩ માં બંને દેશો વચ્‍ચે $૫૭૫ બિલિયનનો વેપાર થયો હતો.

ભારતીય ઉત્‍પાદનોની નિકાસ વધશે, સ્‍પર્ધામાં મદદ મળશેઃ ટેરિફ યુદ્ધથી અમેરિકન બજારોમાં ભારતીય ઉત્‍પાદનોની માંગ વધશે. નિષ્‍ણાતો કહે છે કે, આ કળષિ, એન્‍જિનિયરિંગ, મશીન ટૂલ્‍સ, વસ્રો, કાપડ, રસાયણો અને ચામડા જેવા ક્ષેત્રોમાં નિકાસ વધારવાની તક છે. તે ભારતને કિંમતના મોરચે ચીન, મેક્‍સિકો અને કેનેડા સાથે સ્‍પર્ધા કરવામાં પણ મદદ કરશે.(૨૩.૨)