નવી દિલ્હી :ભારતીય વાયુસેનામાં હાલમાં પાયલટોની ભારે અછત છે. આ ઓપરેશનલ તત્પરતાની તૈયારીમાં સમસ્યા ઊભી કરશે. આનો અર્થ એ થયો કે જો ઘણા મોરચે અચાનક જરૂર પડે તો ભારતીય વાયુસેનામાં પાઈલટોની અછત છે. આ વાતનો ખુલાસો ભારતના કોમ્પ્ટ્રોલર એન્ડ ઓડિટર જનરલ (CAG) દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. સંરક્ષણ બાબતોની સંસદીય સમિતિએ પણ આ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. કહેવામાં આવ્યું છે કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને લઈને આ ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે. 

CAGના રિપોર્ટમાં ભારતીય વાયુસેનામાં પાયલટોની અછતના આંકડા આપવામાં આવ્યા છે. ફેબ્રુઆરી 2015માં 486 પાયલોટની અછત હતી. જે 2021ના અંત સુધીમાં વધીને 596 થઈ ગઈ. જ્યારે 2016 થી 2021 વચ્ચે 222 ટ્રેઇની પાઇલટ્સની ભરતી કરવાની યોજના હતી. પરંતુ વાયુસેના લક્ષ્યાંક હાંસલ કરી શકી નથી. હવે સ્થિતિ ગંભીર બની છે. 

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે પાઈલટની ભરતીમાં અનેક પડકારો છે. જેના કારણે આ અછત અનુભવાઈ રહી છે. વાણિજ્યિક ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર ઝડપથી વધી રહ્યું છે. સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય બંને. ત્યાં પેકેજ ઑફર્સ વધુ સારી છે. જીવનશૈલી સંતુલિત અને સ્થિર છે. અનુભવી લશ્કરી પાઇલોટ્સ સેવામાંથી બહાર આવ્યા પછી ત્યાં જઈ રહ્યા છે.

નવા  પાયલટને તાલીમ આપીને તૈયાર કરવું એ એક પડકારજનક કાર્ય છે. તે ઘણો સમય લે છે. ક્યારેક પાઈલટ તૈયાર કરવામાં વર્ષો લાગી જાય છે. તે પછી જ તે ફ્લાઇટ માટે સંપૂર્ણપણે ફિટ થઈ જાય છે. CAG એ એમ પણ લખ્યું છે કે Pilatus PC-7 MK-2 ટ્રેનર એરક્રાફ્ટના ઓપરેશનલ મુદ્દાઓને કારણે તે પણ ટ્રેનિંગ પાઇપલાઇનમાં છે. 

સંસદીય સમિતિએ અવલોકન કર્યું કે દરેક ફાઇટર જેટ માટે પાયલોટ-ટુ-સીટ રેશિયો 1.25:1 છે. શાંતિના સમયમાં આ સારું છે. પરંતુ જ્યારે યુદ્ધની સ્થિતિ હોય ત્યારે આ સ્થિતિ ગંભીર બની શકે છે. માનવ સંસાધનની અછત છે એટલું જ નહીં, વાયુસેના હાલમાં 31 સ્ક્વોડ્રન સાથે પોતાની ફરજ બજાવી રહી છે. જ્યારે 42 હોવા જોઈએ. 

નવા એરક્રાફ્ટ આવવામાં અને જૂનાને હટાવવામાં સમય લાગી રહ્યો છે. આ બધાને કારણે ભારતીય વાયુસેનાની હવાઈ લડાઇ ક્ષમતા સતત બગડતી રહેશે. CAG અને સંસદીય સમિતિના અહેવાલોએ સરકારને આ બંને દિશામાં તાત્કાલિક અને ઝડપી પગલાં ભરવા જણાવ્યું છે. અને સંરક્ષણ મંત્રાલયને પણ. 

એર ફોર્સ કોમન એડમિશન ટેસ્ટ (AFCAT) અને એર ફોર્સ સિલેક્શન બોર્ડ (AFSB) દ્વારા ભરતી પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવી છે. તેને ડિજિટલ ઝુંબેશની દિશા હેઠળ નવી શરૂઆત આપવામાં આવી છે. એરફોર્સના સૂત્રોનું કહેવું છે કે ટ્રેનર એરક્રાફ્ટના ઓપરેશનલ મુદ્દાઓ, ટ્રેનિંગ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં વધારો અને નવી ભરતીઓ પર કામ ઝડપી ગતિએ ચાલી રહ્યું છે. 

સંસદીય સમિતિના અહેવાલમાં એવો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે હવે વાયુસેનાના 14 ટકા અધિકારીઓ મહિલાઓ છે. તેઓને લડાઇ સેવામાં પણ મૂકવામાં આવી રહ્યા છે. જેમાં મહિલા એરમેન ઝડપથી વધી રહી છે. અગ્નિવીર વાયુ હેઠળ મહિલાઓની પણ ભરતી કરવામાં આવી રહી છે.