નવી દિલ્હી : ભારતીય રેલ્વે પરના એક અહેવાલમાં વિશ્વના સૌથી મોટા પરિવહનકર્તાઓમાંના એકની સ્વચ્છતા અને સફાઈ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. લાખો મુસાફરો દરરોજ ભારતીય રેલ્વેનો ઉપયોગ કરે છે અને સ્વચ્છતામાં કોઈપણ ક્ષતિ એક મોટું જોખમ બની શકે છે.

રેલવેએ એસી કોચમાં પથારી ધોવાનું શેડ્યૂલ જાહેર કર્યું છે. આ માહિતી નિયમિત રેલ મુસાફરોને ચિંતા મૂકી શકે છે. માહિતીના અધિકાર (આરટીઆઈ) હેઠળ મેળવેલ આ માહિતી મુસાફરોમાં તેમની મુસાફરી દરમિયાન પથારીની સ્વચ્છતા અંગે ચિંતા પેદા કરી રહ્યું છે.

ટ્રેનમાં મુસાફરી કરતી વખતે મુસાફરોને આપવામાં આવતા ધાબળા મહિનામાં ઓછામાં ઓછા એક વખત ધોવામાં આવે છે તેમ કેન્દ્રીય રેલ મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે બુધવારે લોકસભામાં રાજસ્થાનના કોંગ્રેસ સાંસદ કુલદીપ ઈન્દોરાના સવાલોના જવાબ આપતાં આ માહિતી આપી હતી. તેમણે માહિતી આપી હતી કે મુસાફરોને બ્લેન્કેટ કવર તરીકે ઉપયોગ કરવા માટે બેડરોલ કીટમાં વધારાની ચાદર પણ આપવામાં આવે છે.

વૈષ્ણવે બુધવારે જવાબમાં જણાવ્યું હતું કે, "ટ્રેનની મુસાફરી દરમિયાન મુસાફરોને આપવામાં આવેલા ધાબળા મહિનામાં ઓછામાં ઓછા એક વખત ધોવામાં આવે છે... વર્તમાન સ્પષ્ટીકરણો મુજબ, ભારતીય રેલ્વેમાં ઉપયોગમાં લેવાતા ધાબળા ઓછા વજનવાળા, ધોવા માટે સરળ અને એકંદરે આરામદાયક મુસાફરીના અનુભવ માટે મુસાફરોને સારી ઇન્સ્યુલેશન પ્રદાન કરે છે."

AC મુસાફરોને સામાન્ય રીતે તેમની બેઠકો પર બ્રાઉન એન્વલપ્સમાં સારી રીતે પેક કરેલી બેડશીટ્સ, ઓશિકા અને ધાબળા આપવામાં આવે છે. આ સાથે સફેદ ચાદર અને ઓશીકાઓ સ્વચ્છ દેખાય છે, પણ જ્યારે સ્વચ્છતાની વાત આવે ત્યારે ધાબળા વધુ આત્મવિશ્વાસની પ્રેરણા આપતા નથી.

રેલ્વેએ પુષ્ટિ કરી છે કે બેડશીટ્સ અને ઓશીકાના કવર દરેક ઉપયોગ પછી ધોવાઇ જાય છે. જો કે, વાસ્તવિક આશ્ચર્ય ધાબળાના કિસ્સામાં રહેલું છે, ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ મુજબ, ધાબળા તેમની સ્થિતિના આધારે મહિનામાં માત્ર એક અથવા ક્યારેક બે વાર ધોવાય છે.

રિપોર્ટમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે હાઉસકીપિંગ સ્ટાફે પુષ્ટિ કરી છે કે ધાબળા ત્યારે જ ધોવામાં આવે છે જ્યારે તેમાં ડાઘ પડી જાય અથવા તેમાંથી દુર્ગંધ આવવા લાગે. રિશુ ગુપ્તા, સેક્શન ઓફિસર, એન્વાયર્નમેન્ટ એન્ડ હાઉસકીપિંગ મેનેજમેન્ટ (ENHM), રેલ્વે મંત્રાલયે આ જવાબ દાખલ કર્યો.

ગંદા ધાબળા, ખાસ કરીને જ્યારે તેનો ઉપયોગ બહુવિધ લોકો દ્વારા કરવામાં આવે છે જેમની આરોગ્ય સ્થિતિ અજાણ છે, તે જંતુઓના ફેલાવા માટે ઉત્તમ માધ્યમ બની શકે છે.

ગંદા ઊનના ધાબળા પણ બેક્ટેરિયા અને ફંગસ માટે સંવર્ધન સ્થળ બની શકે છે. જો ધાબળો નિયમિત રીતે ધોવામાં ન આવે તો, પરસેવો, શરીરના તેલ અને ખોરાકના કણો એકઠા થઈ શકે છે, જે સૂક્ષ્મજીવોને પોષણ આપે છે. બેક્ટેરિયાની વૃદ્ધિ ત્વચાના ચેપનું કારણ બની શકે છે, જ્યારે ફૂગ શ્વસન સમસ્યાઓમાં વધારો કરી શકે છે અને માથાનો દુખાવો, થાક અને જ્ઞાનાત્મક મુશ્કેલીઓ સહિત વિવિધ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓમાં ફાળો આપી શકે છે. નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતા લોકો, જેમ કે વૃદ્ધો અથવા ક્રોનિક રોગો ધરાવતા લોકો, ખાસ કરીને આ જોખમો માટે સંવેદનશીલ હોય છે.

જ્યારે પથારી સેવા સાથે સંકળાયેલા ખર્ચ વિશે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે રેલવેએ સ્પષ્ટતા કરી કે બેડશીટ, ઓશીકા અને ધાબળાનો ચાર્જ ટિકિટના ભાવમાં સામેલ છે. જો કે, ગરીબ રથ અને દુરંતો જેવી ચોક્કસ ટ્રેનોમાં મુસાફરો ફી ચૂકવીને વધારાની બેડ સેવા પસંદ કરી શકે છે તેમ અહેવાલમાં જણાવાયું છે.

RTI ક્વેરીનો સત્તાવાર જવાબ જણાવે છે કે દરેક મુસાફરી પછી, બેડશીટ્સ અને ઓશીકાના કવર તરત જ ધોવા માટે મોકલવામાં આવે છે, જ્યારે ધાબળાને ફક્ત ફોલ્ડ કરીને કોચમાં રાખવામાં આવે છે.

RTI એ પણ જાહેર કર્યું છે કે ભારતીય રેલવે દેશભરમાં 46 વિભાગીય લોન્ડ્રી અને 25 BOOT (બિલ્ડ-ઓન-ઓપરેટ-ટ્રાન્સફર) લોન્ડ્રીનું સંચાલન કરે છે.  વિભાગીય લોન્ડ્રીમાં, જમીન અને વોશિંગ મશીનો ભારતીય રેલ્વેની માલિકીની છે, જો કે કર્મચારીઓને કોન્ટ્રાક્ટના આધારે રાખવામાં આવી શકે છે. બૂટ લોન્ડ્રીમાં, જમીન ભારતીય રેલ્વેની માલિકીની છે, જ્યારે સાધનો અને સ્ટાફનું સંચાલન ખાનગી કોન્ટ્રાક્ટરો દ્વારા કરવામાં આવે છે.