નવી દિલ્‍હી, તા.૨૮: હ્યુન્‍ડાઈ, મહિન્‍દ્રા અને અન્‍ય ઘણી કાર ઉત્‍પાદકો પર કોર્પોરેટ એવરેજ ફયુઅલ એફિશિયન્‍સી (ઘ્‍ખ્‍જ્‍ચ્‍) ધોરણોનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ રૂ. ૭,૩૦૦ કરોડનો દંડ થઈ શકે છે. કેન્‍દ્ર સરકાર હ્યુન્‍ડાઈ, મહિન્‍દ્રા, કિયા અને હોન્‍ડા સહિતની ૮ મોટી ઓટોમોબાઈલ કંપનીઓ પર ઘ્‍ખ્‍જ્‍ચ્‍ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ લગભગ ૭,૩૦૦ કરોડ રૂપિયાનો દંડ લગાવવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ દંડ પાછળનું કારણ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૨-૨૩માં નિર્ધારિત ઉત્‍સર્જન ધોરણો કરતાં વધુ હોવાનું જાણવા મળ્‍યું છે.

કઈ કંપનીઓ પર સૌથી મોટો દંડ છે?

કોરિયન કંપની હ્યુન્‍ડાઈ મોટર ઈન્‍ડિયા પર સૌથી વધુ દંડ થઈ શકે છે. આ રકમ રૂ.૨,૮૩૭.૮ કરોડ છે. જ્‍યારે ભારતીય કંપની મહિન્‍દ્રા એન્‍ડ મહિન્‍દ્રા પાસે કુલ રૂ.૧,૭૮૮.૪ કરોડ છે. આ પછી કિયા ઈન્‍ડિયા પર ભારે દંડ પણ થઈ શકે છે. આ રકમ કુલ ?૧,૩૪૬.૨ કરોડ છે. આ સિવાય રેનો (રૂ. ૪૩૮.૩ કરોડ), સ્‍કોડા (રૂ. ૨૪૮.૩ કરોડ), નિસાન (રૂ. ૧૭૨.૩ કરોડ) અને ફોર્સ મોટર (રૂ. ૧.૮ કરોડ) પણ આ યાદીમાં સામેલ છે. તમને જણાવી દઈએ કે હ્યુન્‍ડાઈ પર લગાવવામાં આવેલ દંડ ૨૦૨૨-૨૩ના તેના ચોખ્‍ખા નફાના ૬૦ ટકા છે.

ઘ્‍ખ્‍જ્‍ચ્‍ માપદંડ શું છે?

કોર્પોરેટ સરેરાશ ઇંધણ કાર્યક્ષમતા (ઘ્‍ખ્‍જ્‍ચ્‍) વર્ષ ૨૦૧૭ માં રજૂ કરવામાં આવી હતી. તેનો હેતુ વાહનોના ઇંધણના વપરાશને નિયંત્રિત કરવાનો છે. આ સિવાય કાર્બન ડાયોક્‍સાઇડનું ઉત્‍સર્જન મર્યાદિત કરવું પડશે. ઇંધણની બચત અને ઇલેક્‍ટ્રિક, હાઇબ્રિડ અને ઘ્‍ફઞ્‍ વાહનોના ઉત્‍પાદનને પણ -ોત્‍સાહિત કરવા.

૨૦૨૨-૨૩ માટે માપદંડ

ઘ્‍ખ્‍જ્‍ચ્‍ એ ૨૦૨૨-૨૩ માટે ઘણા પરિમાણો નક્કી કર્યા હતા. ઘ્‍ખ્‍જ્‍ચ્‍ મુજબ, ૧૦૦ કિમી દીઠ બળતણનો વપરાશ ૪.૭૮ લિટરથી વધુ ન હોવો જોઈએ. આ સિવાય, ઘ્‍બ્‍૨ ઉત્‍સર્જન ૧૧૩ ગ્રામ/કિમીથી વધુ ન હોવું જોઈએ.

ઓટોમોબાઈલ કંપનીઓએ દલીલ કરી છે કે ૧ જાન્‍યુઆરી, ૨૦૨૩ થી કડક ઘ્‍ખ્‍જ્‍ચ્‍ ધોરણો અમલમાં આવ્‍યા હોવાથી, સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ માટે દંડ ઉમેરવાનું ખોટું છે. તે જ સમયે, સરકારે તે તમામ વાહનોના આધારે દંડની ગણતરી કરી છે જે ૨૦૨૨-૨૩ દરમિયાન વેચવામાં આવ્‍યા હતા અને નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરી રહ્યા હતા.

કંપનીઓનો તર્ક શું છે?

કાર નિર્માતાઓ દલીલ કરે છે કે નવા અને કડક દંડના ધોરણો ૧ જાન્‍યુઆરી, ૨૦૨૩ થી જ અમલમાં આવશે, અને તેથી સમગ્ર નાણાકીય વર્ષમાં વેચાયેલી કારના આધારે દંડની ગણતરી કરવી યોગ્‍ય રહેશે નહીં. ૧ જાન્‍યુઆરી, ૨૦૨૩ પહેલાં, એટલે કે ૨૦૧૭-૧૮થી, ગ્‍ચ્‍ચ્‍ મુજબ વાહનોએ -તિ ૧૦૦ ત્ત્ળષ્ટત્ર્ ૫.૫ લિટર કરતાં ઓછું ઇંધણ વાપરવું પડશે અને સરેરાશ કાર્બન ઉત્‍સર્જનને ૧૩૦ ગ્રામ ઘ્‍બ્‍૨ -તિ કિમી સુધી મર્યાદિત કરવું પડશે.

દંડ કેવી રીતે નક્કી થાય છે?

હાલમાં, વાહન ઉત્‍પાદકોએ -તિ ૧૦૦ કિ.મી.માં ૦.૨ લિટરથી ઓછા બળતણ વપરાશ માટે વાહન દીઠ રૂ. ૨૫,૦૦૦નો દંડ અને આ મર્યાદા કરતાં વધુ બળતણ વપરાશ માટે વાહન દીઠ રૂ. ૫૦,૦૦૦નો દંડ ચૂકવવો પડે છે. આ ઉપરાંત ૧૦ લાખ રૂપિયાનો મૂળભૂત દંડ પણ ભરવો પડશે.

૨૦૨૨-૨૩માં ૧૮ ઓટોમોબાઈલ ઉત્‍પાદકોના મોડલ અને વેરિઅન્‍ટ્‍સનું અધિકળત -યોગશાળાઓમાં વાસ્‍તવિક ડ્રાઈવિંગ સ્‍થિતિમાં પરીક્ષણ કરવામાં આવ્‍યું હતું. જ્‍યારે કારના સમૂહના પરિણામો નિર્દિષ્ટ ઘ્‍ખ્‍જ્‍ચ્‍ ધોરણોને અનુરૂપ ન હતા,