રાજકોટ : ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, મહાકુંભ મેળો એ ભારતીય સંસ્કૃતિ અને સનાતન ધર્મનો અભૂતપૂર્વ પ્રસંગ છે. મહાકુંભનું મૂળ સમુદ્ર મંથનની પ્રાચીન કથાઓમાંની એક છે. પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, જ્યારે દેવતાઓ અને દાનવોએ મળીને અમૃત વાસણ મેળવવા માટે સમુદ્ર મંથન કર્યું હતું. સમુદ્ર મંથન દરમિયાન મંદરાચલ પર્વતનો ઉપયોગ મંથન તરીકે અને નાગરાજ વાસુકીનો દોરડા તરીકે ઉપયોગ થતો હતો. સમુદ્ર મંથન દરમિયાન ભગવાન વિષ્ણુએ કાચબાનું રૂપ ધારણ કરીને પર્વતને સ્થિર રાખ્યો હતો. જેથી પર્વત સમુદ્રમાં ડૂબી ન જાય. તમને જણાવી દઈએ કે આ માત્ર ધાર્મિક પ્રસંગ નથી, પરંતુ આપણી અંદર છુપાયેલી શક્તિઓને શોધવાનું અને મુક્તિ મેળવવાનું પ્રતીક છે.

પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, પ્રથમ વખત સમુદ્ર મંથન દરમિયાન ઝેર છોડવામાં આવ્યું હતું. તે ઝેર દેવોના દેવ મહાદેવે પીધું હતું. ઝેર પીધા પછી ભગવાન શિવનું ગળું વાદળી થઈ ગયું હતું. એવું માનવામાં આવે છે કે આ સમય પછી જ ભગવાન શિવ નીલકંઠ તરીકે ઓળખાયા. સમુદ્ર મંથન દરમિયાન 14 અદ્ભુત રત્નો બહાર આવ્યા. જેમાં સૌથી મૂલ્યવાન અમૃત કલશ હતો. એવું માનવામાં આવે છે કે જ્યારે ભગવાન ધનવંતરી અમૃત કલશ સાથે પ્રગટ થયા હતા, ત્યારે અમૃત કલશ મેળવવા માટે દેવતાઓ અને દાનવો વચ્ચે લડાઈ શરૂ થઈ હતી. એવું માનવામાં આવે છે કે અમૃત કલશને રાક્ષસોથી બચાવવા માટે ભગવાન ધન્વંતરિએ તેને 12 દિવસમાં ચાર જગ્યાએ સંતાડી દીધો હતો. જેમાંથી હરિદ્વાર, પ્રયાગરાજ, નાસિક અને ઉજ્જૈન સ્થાનો હતા. એવું માનવામાં આવે છે કે આ સ્થાનો પર અમૃતના કેટલાક ટીપા પડ્યા હતા, જેના કારણે આ સ્થાન વધુ પવિત્ર બન્યું હતું. તેથી જ આ સ્થળોએ કુંભ મેળાનું આયોજન કરવામાં આવે છે.

તમને જણાવી દઈએ કે મહાકુંભ મેળો ધર્મ, આસ્થા અને સંસ્કૃતિનો અનોખો સંગમ છે. આ મેળામાં માત્ર ભારતમાંથી જ નહીં પરંતુ દેશ-વિદેશમાંથી લાખો શ્રદ્ધાળુઓ આવે છે. મહા કુંભ મેળો આત્માની શુદ્ધિ અને સામાજિક સમરસતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. મહા કુંભ મેળા દરમિયાન લાખો ભક્તો સંગમમાં સ્નાન કરવા આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જે લોકો મહાકુંભ દરમિયાન પવિત્ર નદીમાં સ્નાન કરે છે તેમના તમામ પાપોનો નાશ થાય છે. આ સાથે તેમને દરેક પ્રકારની મુશ્કેલીઓથી પણ મુક્તિ મળે છે. (જીવાંજલિ વેબસાઈટમાંથી સાભાર)