નવી દિલ્હી :RSS વડા મોહન ભાગવતે ગુરુગ્રામમાં આયોજિત 'વિકસિત ભારતની દિશા' સંમેલનમાં તેમના વિચારો વ્યક્ત કર્યા હતા. આ દરમિયાન તેમણે પર્યાવરણના વિકાસ અને સંરક્ષણ વિશે ચર્ચા કરી હતી. ભાગવતે કહ્યું, "વિકાસ કે પર્યાવરણનું રક્ષણ. બેમાંથી કોઈ એકને પસંદ કરવાનું હોય છે, પરંતુ આપણે બંનેને સાથે લઈ જવાનું છે."  

   આ સંદર્ભમાં, તેમણે એમ પણ કહ્યું કે જ્યારે તકનીકી પ્રગતિના પરિમાણોની વાત આવે છે, ત્યારે માત્ર ચાર ટકા વસ્તીને 80 ટકા સંસાધનો મળે છે અને આવા વિકાસ માટે લોકોએ ખૂબ મહેનત કરવી પડે છે. પરિણામ ન મળવા પર નિરાશા થાય છે અને આવી પરિસ્થિતિઓમાં ક્યારેક કડક પગલાં લેવા પડે છે અને પોતાના જ લોકો પર ડંડો વાપરવો પડે છે, જે આજની પરિસ્થિતિમાં સ્પષ્ટ દેખાય છે.

   ભાગવતે વધુમાં કહ્યું કે વિશ્વ પણ માને છે કે 16મી સદી સુધી ભારત દરેક ક્ષેત્રમાં અગ્રેસર હતું. તેમણે કહ્યું, "અમે ઘણી મહત્વપૂર્ણ શોધો કરી, પરંતુ તે પછી અમે બંધ કરી દીધું અને અમારો પતન શરૂ થયો." જો કે, તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ભારતે હંમેશા એક દાખલો બેસાડ્યો છે કે દરેકને સાથે લઈને ચાલવું જોઈએ

  આરએસએસ ચીફના મતે વ્યક્તિગત વિકાસમાં મન અને બુદ્ધિનો વિકાસ પણ હોવો જોઈએ. વિકાસ એ માત્ર આર્થિક લાભો પ્રાપ્ત કરવા માટે નથી, પરંતુ તે માનસિક અને ભૌતિક સમૃદ્ધિ બંનેનો સમન્વય હોવો જોઈએ. 

ભાગવતે એમ પણ કહ્યું કે આધ્યાત્મિકતા અને વિજ્ઞાન વચ્ચે કોઈ સંઘર્ષ નથી. બંનેનો ઉદ્દેશ્ય માનવતાનું કલ્યાણ છે. તેમના મતે, જો કોઈ વ્યક્તિ મોક્ષ મેળવવા માંગે છે, તો તેણે તેની સાંસારિક પ્રવૃત્તિઓ છોડી દેવી પડશે. તેણે કહ્યું, "જો તમારે પૈસા કમાવવા હોય તો દોડતા રહો, તમારે બાળકોની સારી સંભાળ રાખવી પડશે, સવારે જવું પડશે અને સાંજે પાછા ફરવું પડશે, પરંતુ આ માટે કોઈને કોઈક બલિદાન આપવું પડશે."