નવી દિલ્‍હી, તા.૬: ગુજરાત સરકારની ગ્રીન હાઇડ્રોજન મેન્‍યુફેક્‍ચરિંગ પોલિસી આવતા વર્ષની શરૂઆતમાં જાહેર કરવામાં આવે તેવી શકયતા છે. આ નીતિને અંતિમ સ્‍વરૂપ આપવામાં આવ્‍યું છે, તેમાં ઉત્‍પાદકો માટે અનેક પ્રોત્‍સાહનો હશે અને તે રાજ્‍યની ગ્રીન હાઇડ્રોજન ઉત્‍પાદનમાં નંબર ૧ બનવાની મહત્‍વાકાંક્ષાને આગળ ધપાવશે તેવી અપેક્ષા છે.

રાજ્‍ય સરકારના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્‍યું હતું કે કેન્‍દ્ર સરકારે ૨૦૩૦ સુધીમાં ગ્રીન હાઇડ્રોજનના પાંચ એમએમટીપીએ (વાર્ષિક મિલિયન મેટ્રિક ટન) ઉત્‍પાદનનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું છે તે

ગુજરાત આમાંથી લગભગ ૫૦ ટકા ઉત્‍પાદનની અપેક્ષા રાખે છે.

નવીનીકરણીયસ્ત્રોતોમાંથી ઉત્‍પન્ન થતી વીજળીનો ઉપયોગ કરીને પાણીને હાઇડ્રોજન અને ઓક્‍સિજનમાં વિભાજીત કરીને ગ્રીન હાઇડ્રોજન ઉત્‍પન્ન થાય છે. તે ગ્રે હાઇડ્રોજન કરતા પર્યાવરણને વધારે અનુﾗકૂળ વિકલ્‍પ છે જે કુદરતી ગેસમાંથી ઉત્‍પન્ન થાય છે અને નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં કાર્બન ડાયોક્‍સાઇડનું ઉત્‍સર્જન કરે છે.

ગ્રે હાઇડ્રોજનને ગ્રીન હાઇડ્રોજન સાથે બદલીને, ગુજરાત અશ્‍મિભૂત ઇંધણ પરની તેની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને કાર્બન ન્‍યુટ્રાલિટી તરફ આગળ વધી શકશે.

ગ્રીન હાઇડ્રોજનના ઉત્‍પાદકોને જમીનની ફાળવણીમાં પ્રોત્‍સાહનો તેમજ કર લાભો આપવામાં આવશે. સરકારે ગ્રીન હાઇડ્રોજનના ઉત્‍પાદન માટેના પ્રોત્‍સાહનોને અંતિમ સ્‍વરૂપ આપ્‍યું છે. એક પાત્રતા માપદંડ એ છે કે ઉત્‍પાદકોએ પ્‍લાન્‍ટ ચાલુ થયાના પાંચ વર્ષમાં ઉત્‍પાદન ક્ષમતાના ૫૦ ટકા અને આઠ વર્ષમાં ૧૦૦ ટકા સુધી પહોંચવું આવશ્‍યક છે.

ઉત્‍પાદન શરૂ થયા પછી શરૂઆતના પાંચ વર્ષ માટે ટેક્‍સ પ્રોત્‍સાહનો પર પણ કામ કરવામાં આવી રહ્યું છે. રાજ્‍ય સરકારે ગ્રીન હાઇડ્રોજન એનર્જી મેન્‍યુફેક્‍ચરિંગ માટે આગામી પાંચ વર્ષ માટે રૂ. ૨ લાખ કરોડનું બજેટ ફાળવ્‍યું છે. આ વર્ષે જાન્‍યુઆરીમાં યોજાયેલી વાઈબ્રન્‍ટ ગુજરાત ગ્‍લોબલ સમિટ દરમિયાન બે મોટી કંપનીઓએ રાજ્‍યમાં હાઈડ્રોજન એનર્જી મેન્‍યુફેક્‍ચરિંગ પ્‍લાન્‍ટ સ્‍થાપવાની જાહેરાત કરી હતી.

નવી નીતિથી નાના અને મધ્‍યમ ઉદ્યોગોને પણ પ્રોત્‍સાહન મળવાની અપેક્ષા છે કારણ કે નવી નીતિનું ફોકસ ઈલેક્‍ટ્રોલાઈઝર મેન્‍યુફેક્‍ચરિંગ પર રહેશે.

રાજ્‍ય સરકારના આબોહવા પરિવર્તન વિભાગ અને ગુજરાત એનર્જી ડેવલપમેન્‍ટ એજન્‍સી (GEDA) દ્વારા ગુજરાત રાજ્‍યમાં ગ્રીન હાઇડ્રોજન પોલિસી પરના શ્વેતપત્રનું, આ વર્ષની શરૂઆતમાં વાઇબ્રન્‍ટ ગુજરાત સમિટમાં અનાવરણ કરવામાં આવ્‍યું હતું, જેમાં નોંધ્‍યું હતું કે ગુજરાતને તેના નોંધપાત્ર વ્‍યૂહાત્‍મક લાભો છે. હાઇડ્રોજન માટે સ્‍થાનિક બજાર, તેના RE ઉદ્યાનોમાં ઉપલબ્‍ધ ખર્ચ-અસરકારક RE અને તેના વ્‍યાપક દરિયાકાંઠાને કારણે વિપુલ પ્રમાણમાં જળ સંસાધનો.

રૂફટોપ સોલાર પાવર ઉત્‍પાદનમાં ગુજરાત પહેલાથી જ ટોચ પર છે અને પવન ઊર્જામાં મુખ્‍ય ખેલાડી તરીકે ઉભરી આવ્‍યું છે, અધિકારીએ ઉમેર્યું હતું. ગ્રીન હાઇડ્રોજન ઊર્જાનું ઉત્‍પાદન અને ઉપયોગ દેશને ૨૦૫૦ સુધીમાં કાર્બન તટસ્‍થતાનું લક્ષ્ય હાંસલ કરવામાં મદદ કરશે, એમ તેમણે જણાવ્‍યું હતું.

રાજ્‍ય સરકાર રહેણાંક ગ્રાહકો માટે પાઇપ્‍ડ નેચરલ ગેસ (PNG) સાથે હાઇડ્રોજનનું મિશ્રણ કરવાના પ્રોજેક્‍ટ પર પણ કામ કરી રહી છે. ગ્રીન હાઇડ્રોજન પ્‍લાન્‍ટના માત્ર એક MMTPAના ઉત્‍પાદન માટે રાજ્‍યને રૂ. ૨૦ બિલિયનથી વધુની જરૂર પડશે. રાજ્‍ય પીપીપીને પ્રોત્‍સાહન આપશે અને ખાનગી કંપનીઓને ઈન્‍ફ્રાસ્‍ટ્રક્‍ચર સ્‍થાપિત કરવામાં મદદ કરશે, એમ અધિકારીએ જણાવ્‍યું હતું.