કોવિડ બાદ હવે મંકીપોક્સ વાયરસે મોઢુ ફાડયું
WHOએ હેલ્થ ઇમરજન્સી જાહેર કરીઃ વાયરસ સંક્રમિત વ્યકિતના સંપર્કમાં આવવાથી ફેલાય છે અને માનવથી માનવમાં ટ્રાન્સમીટ થાય છે : ભારતમાં એક પણ કેસ નથી આવ્યોઃ યુરોપના દેશોમાં ફેલાય રહ્યો છે વાયરસઃ એલર્ટ રહેવાની જરૂર
નવી દિલ્હી,તા.૧૬: વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા એ ફરી એકવાર મંકીપોક્સને વૈશ્વિક જાહેર આરોગ્ય કટોકટી તરીકે જાહેર કર્યું છે. આ બીજી વખત છે જયારે ડબ્લ્યુએચઓએ આ અંગે આરોગ્ય કટોકટી જાહેર કરી છે. પહેલા તે આફ્રિકામાં ફેલાઈ ગયો હતો અને હવે યુરોપના કેટલાક દેશોમાં પણ કેસ દેખાવા લાગ્યા છે. ચિકનપોક્સ અને શીતળા પરિવારના એમપોક્સ પણ છે, જે એક માણસથી બીજામાં ફેલાય છે. હાલમાં, રાહતની વાત એ છે કે તે કોવિડની જેમ હવામાં ફેલાતો નથી. આ હોવા છતાં, નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે દરેક વ્યક્તિ સજાગ રહે, સ્વચ્છતા પર ધ્યાન આપે, પરંતુ ગભરાવાની જરૂર નથી, મોટાભાગના કેસોમાં તે જાતે જ ઠીક થઈ જાય છે અને અત્યાર સુધી આપણા દેશમાં આ વાયરસનો એક પણ કેસ નોંધાયો નથી
મંકીપોક્સ શું છે?
સફદરજંગ હોસ્પિટલના સામુદાયિક દવાના એચઓડી ડો. જુગલ કિશોરે જણાવ્યું હતું કે મંકીપોક્સ પણ શીતળાની જેમ વાયરલ રોગ છે. તેનું નામ મંકીપોક્સ હોવા છતાં તેને વાંદરાઓ સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી. જેમ સ્વાઈન ફલૂ સ્વાઈનમાંથી ઉદ્વવ્યો હોવાનું માનવામાં આવે છે, પરંતુ હવે સ્વાઈન ફલૂના ચેપના ફેલાવાને ડુક્કર સાથે કોઈ સંબંધ નથી, તેવી જ રીતે વાંદરાઓને મંકીપોક્સના ફેલાવા સાથે કોઈ સંબંધ નથી. કારણ કે તે સ્મોલ પોક્સ પરિવારનો છે અને તે ડીએનએ વાયરસ છે, તેનું કદ સામાન્ય રીતે અન્ય વાયરસ કરતા મોટું હોય છે. તે હવામાં હવામાં ફેલાતો નથી. તે દર્દીના સંપર્ક, ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના ફોલ્લીઓ અથવા બોઇલમાંથી પાણી સાથે સંપર્ક અને જાતીય સંબંધો દ્વારા ફેલાય છે.
મંકીપોક્સનો ઇતિહાસ
મંકીપોક્સ વાયરસની ઓળખ સૌપ્રથમ ૧૯૫૮ માં કરવામાં આવી હતી, જયારે સંશોધન માટે રાખવામાં આવેલા વાંદરાઓમાં શીતળા જેવા રોગનો ફેલાવો જોવા મળ્યો હતો. મૂળરૂપે મંકીપોક્સ નામ આપવામાં આવ્યું હોવા છતાં, આ રોગનો સ્ત્રોત હજુ પણ અજ્ઞાત છે. જો કે, એવું માનવામાં આવે છે કે તે પ્રથમ માત્ર વાંદરાઓમાં જોવા મળ્યું હતું. ૧૯૭૦ માં કોંગોમાં એમપોક્સ સાથેનો પ્રથમ માનવ ચેપ નોંધાયો હતો. ૨૦૨૨ માં, પ્ષ્ટંહૃ વિશ્વભરમાં ફેલાય છે. આ પહેલા અન્ય સ્થળોએ એમપોક્સના કેસ ભાગ્યે જ જોવા મળતા હતા. આ વાયરસ ઓર્થોપોક્સ વાયરસ જીનસ પરિવારનો સભ્ય છે, જે શીતળા માટે પણ જવાબદાર છે.
મંકીપોક્સ વાયરસ બે પ્રકારના હોય છે
ક્લેડ વનઃ આ વધુ ગંભીર રોગ અને મૃત્યુનું કારણ બને છે. બીમાર પડતા દર્દીઓમાં મૃત્યુનું જોખમ ૧૦ ટકા સુધી નોંધાયેલું છે. જો કે, તાજેતરના પ્રકોપમાં મૃત્યુદર ઓછો રહ્યો છે. ક્લેડ વન મધ્ય આફ્રિકામાં સ્થાનિક છે.
ક્લેડ ૨: ૨૦૨૨ માં ચેપનો વૈશ્વિક પ્રકોપ શરૂ થયો. ક્લેડ ટુ, એમપોક્સ દ્વારા થતા ચેપ ઓછા ગંભીર હોય છે. ૯૯.૯ ટકાથી વધુ લોકો બચે છે. ક્લેડ ટુ પશ્ચિમ આફ્રિકામાં સ્થાનિક છે.
આફ્રિકા સેન્ટર ફોર ડિસીઝ કંટ્રોલ એન્ડ પ્રિવેન્શન અનુસાર, આફ્રિકામાં અત્યાર સુધીમાં એમપોક્સના ૧૭,૦૦૦ કેસ નોંધાયા છે, જેમાંથી ૫૧૭ મૃત્યુ પામ્યા છે. અત્યાર સુધીમાં તેના કેસ ૧૩ દેશોમાં ફેલાઈ ચૂક્યા છે.
મંકીપોક્સના લક્ષણો
* ચેપગ્રસ્ત દર્દીના સંપર્કમાં આવ્યા પછી ત્રણથી ૧૫-૧૭ દિવસમાં લક્ષણો દેખાય છે.
* પ્રારંભિક લક્ષણ તાવ છે, જે પછી ૧ થી ૪ દિવસ પછી ત્વચા પર ફોલ્લીઓ થવા લાગે છે.
* ફોલ્લીઓ ઘણીવાર પ્રથમ ચહેરા પર દેખાય છે, પછી હાથ, પગ અને અન્ય સ્થળોએ ફેલાય છે.
* વાઈરસ ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિમાંથી લક્ષણોની શરૂઆતથી જ ફોલ્લીઓ બને અને સ્કેબ રૂઝ ન આવે ત્યાં સુધી ફેલાઈ શકે છે.
* મંકીપોક્સના લક્ષણો સામાન્ય રીતે ૨ થી ૪ અઠવાડિયા સુધી રહે છે.
* દરેક અસરગ્રસ્ત દર્દીમાં તમામ લક્ષણો વિકસે નથી.
* ઘણા લોકોને માત્ર ત્વચા પર ફોલ્લીઓ હોય છે અને અન્ય કોઈ લક્ષણો હોતા નથી.
* કેટલાક લોકોમાં આખા શરીરમાં ફોલ્લીઓ બને છે અને તેનું કદ પણ મોટું હોય છે.
* મંકીપોક્સ ફોલ્લીઓ ઘણા તબક્કામાં થાય છે, શરૂઆતમાં ફોલ્લીઓ થાય છે, પછી તે ફોલ્લાઓમાં ફેરવાય છે, ત્યારબાદ તે પાણીયુક્ત બને છે. પાણી સુકાઈ જાય પછી તે પોપડા જેવું લાગે છે. સંપૂર્ણ સ્વસ્થ થવામાં ૨૫ થી ૩૦ દિવસ લાગે છે.
કોને વધારે જોખમ છે?
ડો.જુગલ કિશોરે જણાવ્યું હતું કે બાળકો, વૃદ્ધો, બીમાર અને સગર્ભા સ્ત્રીઓને વધુ જોખમ રહેલું છે. ચેપ લાગ્યા પછી, રોગ ગંભીર બની શકે છે. તેથી, ચેપગ્રસ્ત દર્દીની ઓળખ કર્યા પછી, તેને તરત જ આઈસોલેશનમાં રાખવું જોઈએ. ઘણા લોકોમાં, તેનો ચેપ ન્યુમોનિયા અને મેનિન્જાઇટિસનું કારણ બને છે અને પછીથી સેપ્ટિસેમિયામાં વિકસે છે, જેમાં મૃત્યુનું જોખમ વધારે છે.
તેની સારવાર શું છે
મંકીપોક્સની રસી આવી ગઈ છે. તેની અસરકારકતા ૯૦્રુ સુધી છે. તેનું ઉત્પાદન વધારવું પડશે અને આ રસી શક્ય તેટલા વધુ લોકોને ઉપલબ્ધ કરાવવી પડશે. તેની સામે એક એન્ટિ-વાયરલ દવા પણ છે, જે હાલમાં ઉપયોગમાં લેવાય છે, પરંતુ તેના પર કોઈ વ્યાપક અભ્યાસ નથી. બહુ ઓછા લોકો પર સંશોધન કરવામાં આવ્યું છે. વધુ સંશોધનની જરૂર છે.
ડોક્ટરે કહ્યું કે અત્યાર સુધી આ વાયરસ આફ્રિકા અને યુરોપમાં છે. ભારત કે એશિયાના અન્ય દેશોમાં આનો એક પણ કેસ નોંધાયો નથી. કારણ કે તે હવામાં ફેલાતું નથી, તેથી તેનો ચેપ ખૂબ સરળતાથી ફેલાતો નથી. તેથી આપણે ગભરાવાની જરૂર નથી.
ફરી એકવાર, WHO દ્વારા મંકીપોક્સને વૈશ્વિક જાહેર આરોગ્ય કટોકટી તરીકે જાહેર કર્યા પછી, તેના પર વ્યાપક ચર્ચા શરૂ થઈ છે. સ્વાભાવિક છે કે હવે તેને હળવાશથી ન લઈ શકાય. કારણ કે કોવિડ પછી હવે WHOના ચેતવણીને ગંભીરતાથી લેવામાં આવી રહી છે, આવી સ્થિતિમાં આ ચેતવણી બાદ તમામ દેશોએ પોતાની સરહદોની દેખરેખ શરૂ કરવી પડશે. ચેપથી બચવા માટે તૈયારીઓ કરવી પડશે. આનાથી થતા રોગનો સામનો કરવા માટે આપણે આપણી સિસ્ટમ તૈયાર કરવી પડશે. જો વાયરસ પ્રવેશે છે, તો તેને આઇસોલેશન વોર્ડની જરૂર પડશે. તપાસથી લઈને સારવાર સુધી પ્રોટોકોલ તૈયાર કરવો પડશે.
(10:01 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
