<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Thursday, 11th July 2024

સરકારી ખરીદીથી તેલીબિયા - કઠોળના ખેડૂતોને થશે ફાયદો

કેન્‍દ્ર સરકાર બજેટમાં પીએમ - આશા યોજનામાં ધરખમ ફેરફાર કરી શકે છે : સરકારે MSP પર તમામ રાજ્‍યોમાંથી ૧૦૦ ટકા મસુર - અડદ વગેરેની ખરીદી કરવાનો વ્‍યક્‍ત કર્યો સંકલ્‍પ

નવી દિલ્‍હી તા. ૧૧ : નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ના સામાન્‍ય બજેટમાં પ્રધાનમંત્રી અન્નદાતા સંરક્ષણ અભિયાન યોજનામાં ફેરફાર થઈ શકે છે. આ યોજના હેઠળ, પસંદ કરેલ કઠોળ અને તેલીબિયાંની ૧૦૦ ટકા સીધી ખરીદી દ્વારા અથવા કિંમતમાં તફાવત ચૂકવીને ન્‍યૂનતમ ટેકાના ભાવ નક્કી કરી શકાય છે. કૃષિ પ્રધાન શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ અગાઉ પણ ઘણી વખત કહી ચૂક્‍યા છે કે સરકારે MSP પર તમામ રાજયોમાંથી ૧૦૦ ટકા અરહર, અડદ અને મસૂરની ખરીદી કરવાનો સંકલ્‍પ કર્યો છે.

સૂત્રોએ જણાવ્‍યું હતું કે કઠોળ અને તેલીબિયાંના ખેડૂતોને એમએસપી આપવાના ઉદ્દેશ્‍ય સાથે થોડા વર્ષો પહેલા શરૂ કરવામાં આવેલી આ યોજનાની માર્ગદર્શિકા હેઠળ, ખેડૂત માત્ર ચોક્કસ જથ્‍થામાં ઉત્‍પાદન વેચી શકે છે. અગાઉ, કેન્‍દ્ર સરકાર આ યોજના દ્વારા એક સીઝનમાં વાસ્‍તવિક પાકના ૨૫ ટકા ખરીદવા માટે બંધાયેલી હતી.

જો રાજય સરકાર ૨૫ ટકાથી વધુ ઉત્‍પાદન ખરીદવા માંગતી હોય, તો તેણે પોતાની પાસેથી નાણાંનું રોકાણ કરવું પડતું હતું. બાદમાં આ મર્યાદા વધારીને ૪૦ ટકા કરવામાં આવી હતી. પરંતુ ૨૦૨૩-૨૪માં કેન્‍દ્રએ અરહર, અડદ અને મસૂરની ખરીદીની ૪૦ ટકા મર્યાદા હટાવી દીધી હતી.

સૂત્રોએ જણાવ્‍યું હતું કે ખરીદી મર્યાદા વધારવામાં આવશે અથવા પ્રતિબંધને સંપૂર્ણપણે હટાવી લેવામાં આવશે, જે દર્શાવે છે કે જો બજાર કિંમતો એમએસપીથી નીચે આવે છે, તો કઠોળ અને તેલીબિયાંના ખેડૂતોની સંપૂર્ણ ઉપજ એમએસપી પર ખરીદવામાં આવશે. રાજયોનો વ્‍યાપ પણ વધારી શકાય છે.

નિયમોમાં ફેરફાર કર્યા બાદ જો બજાર કિંમત ઘટશે તો ખેડૂતોની સમગ્ર કઠોળ અને તેલીબિયાંની પેદાશને ભાવમાં તફાવત જેટલું વળતર મળવા પાત્ર થશે, જે સરકાર તેમને આપશે. એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ કહ્યું, ‘જો કોઈ કારણોસર તેલીબિયાં અને કઠોળના ભાવમાં MSPથી ૧૦ થી ૧૫ ટકાનો ઘટાડો થાય છે, તો જરૂર પડ્‍યે તેની ભરપાઈ કરી શકાય છે.'

કમિશન ફોર એગ્રીકલ્‍ચર કોસ્‍ટ એન્‍ડ પ્રાઈસ, જે દર વર્ષે ૨૦ થી વધુ પાકોની MSP નક્કી કરે છે, તેના તાજેતરના અહેવાલમાં કઠોળની સરકારી ખરીદી પર કોઈ નિયંત્રણો ન લાદવાની અને જો તેલીબિયાંના ભાવ MSP કરતા નીચે જાય તો તફાવતની ભરપાઈ કરવાની ભલામણ કરી છે. સલાહ આપી છે.

CACP એ કહ્યું છે કે, ‘પ્રાઇસ સપોર્ટ સ્‍કીમ હેઠળ, અરહર, અડદ અને મસૂરની ખરીદી માટે ૪૦ ટકાની મર્યાદા, જે ૨૦૨૩-૨૪માં દૂર કરવામાં આવી હતી, તેને આગામી ૨ થી ૩ સિઝન માટે વધારવી જોઈએ જેથી ખેડૂતો ઉત્‍પાદનને વાજબી ભાવ મળી શકે છે.'

અહેવાલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્‍યું છે કે છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં, ખાદ્ય તેલની સ્‍થાનિક માંગને પહોંચી વળવા માટે ભારતની આયાત પર નિર્ભરતા વધી છે અને દેશની ૬૦ ટકા જરૂરિયાતો આયાત દ્વારા પૂરી થાય છે. આયાત નિર્ભરતા ઘટાડવા, ઉપજમાં સુધારો કરવા અને તેલીબિયાં ઉત્‍પાદકો માટે લાભકારી ભાવો સુનિશ્ચિત કરવા માટે સિંચાઈવાળા વિસ્‍તારોમાં તેલીબિયાંની ખેતીને પ્રોત્‍સાહન આપવા માટે રાજકીય હસ્‍તક્ષેપની જરૂર છે.

કમિશને ખાદ્ય તેલ માટેના રાષ્ટ્રીય મિશનનો વ્‍યાપ સરસવ, સોયાબીન, સૂર્યમુખી, મગફળી વગેરે સુધી વિસ્‍તારવાની ભલામણ કરી છે. કિંમતમાં તફાવતની ચુકવણીની યોજના હેઠળ તેલીબિયાંની ખરીદીમાં ખાનગી ક્ષેત્રની વધુ ભાગીદારીનું સૂચન કરવાની સાથે, PM-ASHA હેઠળ ખાનગી પ્રાપ્તિ અને સ્‍ટોકિસ્‍ટ યોજનાનું પરીક્ષણ કરવાની પણ ભલામણ કરવામાં આવી છે.

કેન્‍દ્ર સરકાર ૨૦૧૮થી કઠોળ, તેલીબિયાં, કોપરા વગેરે માટે ભાવ સમર્થન યોજના ચલાવી રહી છે. આ હેઠળ, જો કિંમત MSP કરતા ઓછી હોય, તો કિંમતમાં તફાવત ચૂકવવામાં આવે છે. આ યોજનાને કારણે કઠોળનો બફર સ્‍ટોક થોડા લાખ ટનથી વધીને ૨૦ લાખ ટન થઈ ગયો છે.

(10:21 AM IST)