નવી દિલ્‍હી તા.૧૯: આજની યુવા પેઢી અગાઉથી નિવૃત્તિ માટે આયોજન કરવાનું શરૂ કરી રહી છે. જનરલ ઝેડ ૨૯ વર્ષની ઉંમરથી જ નિવૃત્તિ માટે રોકાણ કરવાનું શરૂ કરી રહ્યા છે, પરંતુ તેમની નોકરી વહેલા છોડવાની ઇચ્‍છા અને જરૂરી ભંડોળ વચ્‍ચે નોંધપાત્ર અંતર છે. એક્‍સિસ મેક્‍સ લાઇફના IRIS ૬.૦ રિપોર્ટ મુજબ, ૭૦% શહેરી ભારતીયો જો તેમની નાણાકીય જરૂરિયાતો પૂરી થાય તો તેમની લક્ષ્ય વય કરતાં વહેલા નિવૃત્તિ લેવા માંગે છે. આમાંથી અડધા લોકો ૫૦ વર્ષની ઉંમર પહેલાં જ્‍ત્‍ય્‍ચ્‍ (નાણાકીય સ્‍વતંત્રતા અને વહેલા નિવૃત્તિ) પ્રાપ્ત કરવા માંગે છે. દરમિયાન, જનરલ ઝેડના ૬૨્રુ લોકોએ પહેલાથી જ નિવૃત્તિ માટે રોકાણ કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે.

રિપોર્ટ મુજબ, જુલાઈ અને ઓગસ્‍ટ ૨૦૨૬ વચ્‍ચે ૪૦ શહેરોમાં ૪,૧૩૪ પરિવારોના ૨૫ થી ૬૫ વર્ષની વયના કામ કરતા વ્‍યક્‍તિઓનો ઇન્‍ટરવ્‍યુ લેવામાં આવ્‍યો હતો. આ વહેલા નિવૃત્તિની વધતી જતી ઇચ્‍છા સૂચવે છે. બેમાંથી એક શહેરી ભારતીય માને છે કે નિવૃત્તિ આયોજન તેમનો પહેલો પગાર મળતાની સાથે જ શરૂ થવું જોઈએ, પરંતુ તેમાં નોંધપાત્ર અંતર છે. ૬૧% લોકો જાણે છે કે તેમને નિવૃત્તિ માટે કેટલા પૈસાની જરૂર છે, છતાં ફક્‍ત ૧૧% લોકો જ વિશ્વાસ રાખે છે કે તેમની પાસે જીવનભર ટકી શકે તેટલા ભંડોળ છે. ફુગાવો, વધતા ખર્ચ અને નિવૃત્તિ પછી લાંબા ગાળાના ખર્ચાઓ પૂરતા ભંડોળ એકઠા કરવાનું પડકારજનક બનાવે છે.

સરેરાશ, લોકો માને છે કે ૩૧ વર્ષની ઉંમર સુધીમાં નિવૃત્તિ બચત વિશે વિચારવાનું શરૂ કરવું મહત્‍વપૂર્ણ છે. આ ઉંમર Gen-Z માટે 29, Millennials માટે ૩૧ અને Gen Xૅ માટે ૩૪ છે. આ માનસિકતા રોકાણોમાં પણ પ્રતિબિબિત થાય છે. Gen-Z ના ૬૨% લોકો પહેલાથી જ નિવૃત્તિ માટે રોકાણ કરવાનું શરૂ કરી ચૂક્‍યા છે, જ્‍યારે Millennials માટે ૭૦% અને Gen X+ માટે ૭૫% છે. આનો અર્થ એ છે કે યુવાનો નિવૃત્તિ વિશે વિચારી રહ્યા છે અને રોકાણ કરવાનું પણ શરૂ કરી રહ્યા છે, પરંતુ જૂની પેઢીઓની તુલનામાં, ઓછા Gen-Z વ્‍યક્‍તિઓએ રોકાણ કરવાનું શરૂ કર્યું છે.

નિવૃત્તિ માટે કેટલા પૈસાની જરૂર છે તેનો અંદાજ લગાવવો એક વાત છે, અને આટલું બધું એકઠું કરવામાં સક્ષમ બનવું એ બીજી વાત છે. ૬૧% લોકો જાણે છે કે નિવૃત્તિ પછી તેમની વર્તમાન જીવનશૈલી જાળવવા માટે તેમને કેટલા ભંડોળની જરૂર છે, પરંતુ ફક્‍ત ૧૧% લોકોને વિશ્વાસ છે કે તેમની બચત જીવનભર ચાલશે. દરમિયાન, ૩૯% લોકો માને છે કે તેમના ભંડોળ નિવૃત્તિ પછી પાંચ વર્ષ પણ ટકશે નહીં. આનો અર્થ એ છે કે લોકોને ખબર છે કે તેમને કેટલા પૈસાની જરૂર છે, પરંતુ તે રકમ એકઠી કરવામાં નોંધપાત્ર અંતર છે. આ માટે માત્ર આયોજન જ નહીં, પણ નિયમિત અને પર્યાપ્ત રોકાણની પણ જરૂર છે.

જે લોકો માને છે કે નિવૃત્તિ પછી આરામથી જીવવા માટે રૂા.૧ કરોડ કે તેથી ઓછું પૂરતું છે તેમનો હિસ્‍સો ૨૦૨૫માં ૭૭% થી ઘટીને ૨૦૨૬માં ૭૦% થઈ ગયો છે. આનો અર્થ એ છે કે હવે વધુ લોકો માને છે કે રૂા.૧ કરોડથી વધુના નિવૃત્તિ ભંડોળની જરૂર છે. વાર્ષિક રૂા.૧૫ લાખથી વધુ કમાણી કરતા પરિવારોમાંથી ફક્‍ત ૫૧% લોકો રૂા.૧ કરોડ કે તેથી ઓછું પૂરતું માને છે, જ્‍યારે મેટ્રો શહેરોમાં આ આંકડો ૬૩% છે. નિવૃત્તિની નજીક રહેલા લોકો માટે આ તફાવત વધુ મોટો પ્રશ્ન બની જાય છે.

91% Gen X+ લોકો નિવૃત્તિ રોકાણ વહેલા શરૂ ન કરવાનો અફસોસ કરે છે. દરમિયાન, ૮૨% લોકો માને છે કે સ્‍થિર આવક જાળવવા માટે તેમને વધુ સમય કામ કરવું પડી શકે છે. એક્‍સિસ મેક્‍સ લાઇફના એમડી અને સીઈઓ સુમિત મદનના મતે, નિવૃત્તિનો અર્થ ફક્‍ત નોકરી છોડી દેવી નથી, પરંતુ નાણાકીય સ્‍વતંત્રતા એટલી હદે પ્રાપ્ત કરવી કે કામ કરવું એ જરૂરિયાત નહીં પણ પસંદગી બની જાય.

નિવૃત્તિ આયોજનમાં સ્‍વાસ્‍થ્‍યને પણ મહત્‍વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ૭૫% લોકો નિવૃત્તિ પછી સ્‍વસ્‍થ અને ફિટ રહેવાની અપેક્ષા રાખે છે, જ્‍યારે ૫૨% લોકો પાસે આરોગ્‍ય વીમો છે. નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિમાં વ્‍યસ્‍ત રહેનારાઓમાં, ૪૪% લોકો દરરોજ કસરત કરે છે અથવા અન્‍ય પ્રવૃત્તિઓમાં વ્‍યસ્‍ત રહે છે. દરમિયાન, ૨૧% લોકો પહેરી શકાય તેવા ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરીને તેમના સ્‍વાસ્‍થ્‍યને ટ્રેક કરે છે. પરિવાર પણ નિવૃત્તિ આયોજનનો એક મહત્‍વપૂર્ણ ભાગ છે. ૮૭% લોકો નિવૃત્તિ પછી તેમના બાળકો સાથે રહેવાની અપેક્ષા રાખે છે. જો કે, પરિવાર અને સમાજ તરફથી સમર્થન મેળવવાનો વિશ્વાસ ૮૭% થી ઘટીને ૮૪% થઈ ગયો છે.